൬. കാമഭൂസുത്തം
൨൩൩. ഏകം സമയം ആയസ്മാ ച ആനന്ദോ ആയസ്മാ ച കാമഭൂ കോസമ്ബിയം വിഹരന്തി ഘോസിതാരാമേ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ കാമഭൂ സായന്ഹസമയം പടിസല്ലാനാ വുട്ഠിതോ യേനായസ്മാ ആനന്ദോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മതാ ആനന്ദേന സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ കാമഭൂ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ഏതദവോച –
‘‘കിം നു ഖോ, ആവുസോ ആനന്ദ, ചക്ഖു രൂപാനം സംയോജനം, രൂപാ ചക്ഖുസ്സ സംയോജനം…പേ… ജിവ്ഹാ രസാനം സംയോജനം, രസാ ജിവ്ഹായ സംയോജനം…പേ… മനോ ധമ്മാനം സംയോജനം, ധമ്മാ മനസ്സ സംയോജന’’ന്തി?
‘‘ന ഖോ, ആവുസോ കാമഭൂ [കാമഭു (സീ.) മോഗ്ഗല്ലാനേ ൬൫-ഗേ വാതി സുത്തം പസ്സിതബ്ബം], ചക്ഖു രൂപാനം സംയോജനം, ന രൂപാ ചക്ഖുസ്സ സംയോജനം. യഞ്ച തത്ഥ തദുഭയം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി ഛന്ദരാഗോ, തം തത്ഥ സംയോജനം…പേ… ന ജിവ്ഹാ രസാനം സംയോജനം, ന രസാ ജിവ്ഹായ സംയോജനം…പേ… ന മനോ ധമ്മാനം സംയോജനം, ന ധമ്മാ മനസ്സ സംയോജനം. യഞ്ച തത്ഥ തദുഭയം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി ഛന്ദരാഗോ തം തത്ഥ സംയോജനം.
‘‘സേയ്യഥാപി, ആവുസോ, കാളോ ച ബലീബദ്ദോ ഓദാതോ ച ബലീബദ്ദോ ഏകേന ദാമേന വാ യോത്തേന വാ സംയുത്താ അസ്സു. യോ നു ഖോ ഏവം വദേയ്യ – ‘കാളോ ബലീബദ്ദോ ഓദാതസ്സ ബലീബദ്ദസ്സ സംയോജനം, ഓദാതോ ബലീബദ്ദോ കാളസ്സ ബലീബദ്ദസ്സ സംയോജന’ന്തി, സമ്മാ നു ഖോ സോ വദമാനോ വദേയ്യാ’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ആവുസോ’’. ‘‘ന ഖോ, ആവുസോ, കാളോ ബലീബദ്ദോ ഓദാതസ്സ ബലീബദ്ദസ്സ സംയോജനം, നപി ഓദാതോ ബലീബദ്ദോ കാളസ്സ ബലീബദ്ദസ്സ സംയോജനം. യേന ച ഖോ തേ ഏകേന ദാമേന വാ യോത്തേന വാ സംയുത്താ, തം തത്ഥ സംയോജനം. ഏവമേവ ഖോ, ആവുസോ, ന ചക്ഖു രൂപാനം സംയോജനം, ന രൂപാ ചക്ഖുസ്സ സംയോജനം…പേ… ന ജിവ്ഹാ…പേ… ന മനോ…പേ… യഞ്ച തത്ഥ തദുഭയം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി ഛന്ദരാഗോ, തം തത്ഥ സംയോജന’’ന്തി. ഛട്ഠം.