൬. അസ്സജിസുത്തം

൮൮. ഏകം സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ അസ്സജി കസ്സപകാരാമേ വിഹരതി ആബാധികോ ദുക്ഖിതോ ബാള്ഹഗിലാനോ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ അസ്സജി ഉപട്ഠാകേ ആമന്തേസി – ‘‘ഏഥ തുമ്ഹേ, ആവുസോ, യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമഥ; ഉപസങ്കമിത്വാ മമ വചനേന ഭഗവതോ പാദേ സിരസാ വന്ദഥ – ‘അസ്സജി, ഭന്തേ, ഭിക്ഖു ആബാധികോ ദുക്ഖിതോ ബാള്ഹഗിലാനോ. സോ ഭഗവതോ പാദേ സിരസാ വന്ദതീ’തി. ഏവഞ്ച വദേഥ – ‘സാധു കിര, ഭന്തേ, ഭഗവാ യേന അസ്സജി ഭിക്ഖു തേനുപസങ്കമതു അനുകമ്പം ഉപാദായാ’’’തി. ‘‘ഏവമാവുസോ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മതോ അസ്സജിസ്സ പടിസ്സുത്വാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ഏകമന്തം നിസിന്നാ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവന്തം ഏതദവോചും – ‘‘അസ്സജി, ഭന്തേ, ഭിക്ഖു ആബാധികോ…പേ… സാധു കിര, ഭന്തേ, ഭഗവാ യേന അസ്സജി ഭിക്ഖു തേനുപസങ്കമതു അനുകമ്പം ഉപാദായാ’’തി. അധിവാസേസി ഭഗവാ തുണ്ഹീഭാവേന.

അഥ ഖോ ഭഗവാ സായന്ഹസമയം പടിസല്ലാനാ വുട്ഠിതോ യേനായസ്മാ അസ്സജി തേനുപസങ്കമി. അദ്ദസാ ഖോ ആയസ്മാ അസ്സജി ഭഗവന്തം ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തം. ദിസ്വാന മഞ്ചകേ സമധോസി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മന്തം അസ്സജിം [ആയസ്മതോ അസ്സജിസ്സ (പീ. ക.)] ഏതദവോച – ‘‘അലം, അസ്സജി, മാ ത്വം മഞ്ചകേ സമധോസി. സന്തിമാനി ആസനാനി പഞ്ഞത്താനി, തത്ഥാഹം നിസീദിസ്സാമീ’’തി. നിസീദി ഭഗവാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ. നിസജ്ജ ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മന്തം അസ്സജിം ഏതദവോച – ‘‘കച്ചി തേ, അസ്സജി, ഖമനീയം, കച്ചി യാപനീയം…പേ… പടിക്കമോസാനം പഞ്ഞായതി നോ അഭിക്കമോ’’തി?

‘‘ന മേ, ഭന്തേ, ഖമനീയം…പേ… അഭിക്കമോസാനം പഞ്ഞായതി നോ പടിക്കമോ’’തി. ‘‘കച്ചി തേ, അസ്സജി, ന കിഞ്ചി കുക്കുച്ചം ന കോചി വിപ്പടിസാരോ’’തി? ‘‘തഗ്ഘ മേ, ഭന്തേ, അനപ്പകം കുക്കുച്ചം അനപ്പകോ വിപ്പടിസാരോ’’തി. ‘‘കച്ചി പന തം, അസ്സജി, അത്താ സീലതോ ന ഉപവദതീ’’തി? ‘‘ന ഖോ മം, ഭന്തേ, അത്താ സീലതോ ഉപവദതീ’’തി. ‘‘നോ ചേ കിര തം, അസ്സജി, അത്താ സീലതോ ഉപവദതി, അഥ കിഞ്ച തേ കുക്കുച്ചം കോ ച വിപ്പടിസാരോ’’തി? ‘‘പുബ്ബേ ഖ്വാഹം, ഭന്തേ, ഗേലഞ്ഞേ പസ്സമ്ഭേത്വാ പസ്സമ്ഭേത്വാ കായസങ്ഖാരേ വിഹരാമി, സോഹം സമാധിം നപ്പടിലഭാമി. തസ്സ മയ്ഹം, ഭന്തേ, തം സമാധിം അപ്പടിലഭതോ ഏവം ഹോതി – ‘നോ ചസ്സാഹം പരിഹായാമീ’’’തി. ‘‘യേ തേ, അസ്സജി, സമണബ്രാഹ്മണാ സമാധിസാരകാ സമാധിസാമഞ്ഞാ തേസം തം സമാധിം അപ്പടിലഭതം ഏവം ഹോതി – ‘നോ ചസ്സു മയം പരിഹായാമാ’’’തി.

‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, അസ്സജി, രൂപം നിച്ചം വാ അനിച്ചം വാ’’തി? ‘‘അനിച്ചം, ഭന്തേ’’…പേ… വിഞ്ഞാണം …പേ… തസ്മാതിഹ…പേ… ഏവം പസ്സം…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീതി. സോ സുഖം ചേ വേദനം വേദയതി [വേദിയതി (സീ. പീ.)], സാ ‘അനിച്ചാ’തി പജാനാതി. ‘അനജ്ഝോസിതാ’തി പജാനാതി. ‘അനഭിനന്ദിതാ’തി പജാനാതി. ദുക്ഖം ചേ വേദനം വേദയതി, സാ ‘അനിച്ചാ’തി പജാനാതി. ‘അനജ്ഝോസിതാ’തി പജാനാതി. ‘അനഭിനന്ദിതാ’തി പജാനാതി. അദുക്ഖമസുഖം ചേ വേദനം വേദയതി, സാ ‘അനിച്ചാ’തി പജാനാതി…പേ… ‘അനഭിനന്ദിതാ’തി പജാനാതി. സോ സുഖം ചേ വേദനം വേദയതി, വിസംയുത്തോ നം വേദയതി; ദുക്ഖം ചേ വേദനം വേദയതി, വിസംയുത്തോ നം വേദയതി; അദുക്ഖമസുഖം ചേ വേദനം വേദയതി, വിസംയുത്തോ നം വേദയതി. സോ കായപരിയന്തികം ചേ വേദനം വേദയമാനോ ‘കായപരിയന്തികം വേദനം വേദയാമീ’തി പജാനാതി. ജീവിതപരിയന്തികം ചേ വേദനം വേദയമാനോ ‘ജീവിതപരിയന്തികം വേദനം വേദയാമീ’തി പജാനാതി. ‘കായസ്സ ഭേദാ ഉദ്ധം ജീവിതപരിയാദാനാ ഇധേവ സബ്ബവേദയിതാനി അനഭിനന്ദിതാനി സീതീഭവിസ്സന്തീ’തി പജാനാതി.

‘‘സേയ്യഥാപി, അസ്സജി, തേലഞ്ച പടിച്ച, വട്ടിഞ്ച പടിച്ച, തേലപ്പദീപോ ഝായേയ്യ; തസ്സേവ തേലസ്സ ച വട്ടിയാ ച പരിയാദാനാ അനാഹാരോ നിബ്ബായേയ്യ. ഏവമേവ ഖോ, അസ്സജി, ഭിക്ഖു കായപരിയന്തികം വേദനം വേദയമാനോ ‘കായപരിയന്തികം വേദനം വേദയാമീ’തി പജാനാതി. ജീവിതപരിയന്തികം വേദനം വേദയമാനോ ‘ജീവിതപരിയന്തികം വേദനം വേദയാമീ’തി പജാനാതി. ‘കായസ്സ ഭേദാ ഉദ്ധം ജീവിതപരിയാദാനാ ഇധേവ സബ്ബവേദയിതാനി അനഭിനന്ദിതാനി സീതീഭവിസ്സന്തീ’തി പജാനാതീ’’തി. ഛട്ഠം.