൮. പിണ്ഡോല്യസുത്തം

൮൦. ഏകം സമയം ഭഗവാ സക്കേസു വിഹരതി കപിലവത്ഥുസ്മിം നിഗ്രോധാരാമേ. അഥ ഖോ ഭഗവാ കിസ്മിഞ്ചിദേവ പകരണേ ഭിക്ഖുസങ്ഘം പണാമേത്വാ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ കപിലവത്ഥും പിണ്ഡായ പാവിസി. കപിലവത്ഥുസ്മിം പിണ്ഡായ ചരിത്വാ പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപടിക്കന്തോ യേന മഹാവനം തേനുപസങ്കമി ദിവാവിഹാരായ. മഹാവനം അജ്ഝോഗാഹേത്വാ ബേലുവലട്ഠികായ മൂലേ ദിവാവിഹാരം നിസീദി.

അഥ ഖോ ഭഗവതോ രഹോഗതസ്സ പടിസല്ലീനസ്സ ഏവം ചേതസോ പരിവിതക്കോ ഉദപാദി – ‘‘മയാ ഖോ ഭിക്ഖുസങ്ഘോ പബാള്ഹോ. സന്തേത്ഥ ഭിക്ഖൂ നവാ അചിരപബ്ബജിതാ അധുനാഗതാ ഇമം ധമ്മവിനയം. തേസം മമം അപസ്സന്താനം സിയാ അഞ്ഞഥത്തം സിയാ വിപരിണാമോ. സേയ്യഥാപി നാമ വച്ഛസ്സ തരുണസ്സ മാതരം അപസ്സന്തസ്സ സിയാ അഞ്ഞഥത്തം സിയാ വിപരിണാമോ, ഏവമേവ സന്തേത്ഥ ഭിക്ഖൂ നവാ അചിരപബ്ബജിതാ അധുനാഗതാ ഇമം ധമ്മവിനയം തേസം മമം അപസ്സന്താനം സിയാ അഞ്ഞഥത്തം സിയാ വിപരിണാമോ. സേയ്യഥാപി നാമ ബീജാനം തരുണാനം ഉദകം അലഭന്താനം സിയാ അഞ്ഞഥത്തം സിയാ വിപരിണാമോ, ഏവമേവ സന്തേത്ഥ…പേ… തേസം മമം അലഭന്താനം ദസ്സനായ സിയാ അഞ്ഞഥത്തം സിയാ വിപരിണാമോ. യംനൂനാഹം യഥേവ മയാ പുബ്ബേ ഭിക്ഖുസങ്ഘോ അനുഗ്ഗഹിതോ, ഏവമേവ ഏതരഹി അനുഗ്ഗണ്ഹേയ്യം ഭിക്ഖുസങ്ഘ’’ന്തി.

അഥ ഖോ ബ്രഹ്മാ സഹമ്പതി ഭഗവതോ ചേതസാ ചേതോപരിവിതക്കമഞ്ഞായ – സേയ്യഥാപി നാമ ബലവാ പുരിസോ സമിഞ്ജിതം [സമ്മിഞ്ജിതം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] വാ ബാഹം പസാരേയ്യ പസാരിതം വാ ബാഹം സമിഞ്ജേയ്യ ഏവമേവ – ബ്രഹ്മലോകേ അന്തരഹിതോ ഭഗവതോ പുരതോ പാതുരഹോസി. അഥ ഖോ ബ്രഹ്മാ സഹമ്പതി ഏകംസം ഉത്തരാസങ്ഗം കരിത്വാ യേന ഭഗവാ തേനഞ്ജലിം പണാമേത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘ഏവമേതം, ഭഗവാ; ഏവമേതം, സുഗത! ഭഗവതോ, ഭന്തേ, ഭിക്ഖുസങ്ഘോ പബാള്ഹോ. സന്തേത്ഥ ഭിക്ഖൂ നവാ അചിരപബ്ബജിതാ അധുനാഗതാ ഇമം ധമ്മവിനയം. തേസം ഭഗവന്തം അപസ്സന്താനം സിയാ അഞ്ഞഥത്തം സിയാ വിപരിണാമോ. സേയ്യഥാപി നാമ വച്ഛസ്സ തരുണസ്സ മാതരം അപസ്സന്തസ്സ സിയാ അഞ്ഞഥത്തം സിയാ വിപരിണാമോ, ഏവമേവ സന്തേത്ഥ ഭിക്ഖൂ നവാ അചിരപബ്ബജിതാ അധുനാഗതാ ഇമം ധമ്മവിനയം തേസം ഭഗവന്തം അപസ്സന്താനം സിയാ അഞ്ഞഥത്തം സിയാ വിപരിണാമോ. സേയ്യഥാപി നാമ ബീജാനം തരുണാനം ഉദകം അലഭന്താനം സിയാ അഞ്ഞഥത്തം സിയാ വിപരിണാമോ, ഏവമേവ സന്തേത്ഥ ഭിക്ഖൂ നവാ അചിരപബ്ബജിതാ അധുനാഗതാ ഇമം ധമ്മവിനയം, തേസം ഭഗവന്തം അലഭന്താനം ദസ്സനായ സിയാ അഞ്ഞഥത്തം സിയാ വിപരിണാമോ. അഭിനന്ദതു, ഭന്തേ, ഭഗവാ ഭിക്ഖുസങ്ഘം; അഭിവദതു, ഭന്തേ, ഭഗവാ ഭിക്ഖുസങ്ഘം. യഥേവ ഭഗവതാ പുബ്ബേ ഭിക്ഖുസങ്ഘോ അനുഗ്ഗഹിതോ, ഏവമേവ ഏതരഹി അനുഗ്ഗണ്ഹാതു ഭിക്ഖുസങ്ഘ’’ന്തി.

അധിവാസേസി ഭഗവാ തുണ്ഹീഭാവേന. അഥ ഖോ ബ്രഹ്മാ സഹമ്പതി ഭഗവതോ അധിവാസനം വിദിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ തത്ഥേവന്തരധായി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ സായന്ഹസമയം പടിസല്ലാനാ വുട്ഠിതോ യേന നിഗ്രോധാരാമോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. നിസജ്ജ ഖോ ഭഗവാ തഥാരൂപം ഇദ്ധാഭിസങ്ഖാരം അഭിസങ്ഖാസി [അഭിസങ്ഖാരേസി (സ്യാ. കം.), അഭിസങ്ഖായി (പീ.), അഭിസങ്ഖരോതി (ക.)] യഥാ തേ ഭിക്ഖൂ (ഏകദ്വീഹികായ സാരജ്ജമാനരൂപാ യേനാഹം [യേന ഭഗവാ (?)] തേനുപസങ്കമേയ്യും. തേപി ഭിക്ഖൂ ) [( ) സീ. സ്യാ. കം. പോത്ഥകേസു നത്ഥി] ഏകദ്വീഹികായ സാരജ്ജമാനരൂപാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ഏകമന്തം നിസിന്നേ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘അന്തമിദം, ഭിക്ഖവേ, ജീവികാനം യദിദം പിണ്ഡോല്യം. അഭിസാപോയം, ഭിക്ഖവേ, ലോകസ്മിം പിണ്ഡോലോ വിചരസി പത്തപാണീതി. തഞ്ച ഖോ ഏതം, ഭിക്ഖവേ, കുലപുത്താ ഉപേന്തി അത്ഥവസികാ, അത്ഥവസം പടിച്ച; നേവ രാജാഭിനീതാ, ന ചോരാഭിനീതാ, ന ഇണട്ടാ, ന ഭയട്ടാ, ന ആജീവികാപകതാ; അപി ച ഖോ ഓതിണ്ണാമ്ഹ ജാതിയാ ജരായ മരണേന സോകേഹി പരിദേവേഹി ദുക്ഖേഹി ദോമനസ്സേഹി ഉപായാസേഹി ദുക്ഖോതിണ്ണാ ദുക്ഖപരേതാ അപ്പേവ നാമ ഇമസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ അന്തകിരിയാ പഞ്ഞായേഥാതി.

‘‘ഏവം പബ്ബജിതോ ചായം, ഭിക്ഖവേ, കുലപുത്തോ. സോ ച ഹോതി അഭിജ്ഝാലു കാമേസു തിബ്ബസാരാഗോ ബ്യാപന്നചിത്തോ പദുട്ഠമനസങ്കപ്പോ മുട്ഠസ്സതി അസമ്പജാനോ അസമാഹിതോ വിബ്ഭന്തചിത്തോ പാകതിന്ദ്രിയോ. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, ഛവാലാതം ഉഭതോപദിത്തം മജ്ഝേ ഗൂഥഗതം, നേവ ഗാമേ കട്ഠത്ഥം ഫരതി, നാരഞ്ഞേ കട്ഠത്ഥം ഫരതി. തഥൂപമാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഇമം പുഗ്ഗലം വദാമി ഗിഹിഭോഗാ ച പരിഹീനോ, സാമഞ്ഞത്ഥഞ്ച ന പരിപൂരേതി.

‘‘തയോമേ, ഭിക്ഖവേ, അകുസലവിതക്കാ – കാമവിതക്കോ, ബ്യാപാദവിതക്കോ, വിഹിംസാവിതക്കോ. ഇമേ ച ഭിക്ഖവേ, തയോ അകുസലവിതക്കാ ക്വ അപരിസേസാ നിരുജ്ഝന്തി? ചതൂസു വാ സതിപട്ഠാനേസു സുപ്പതിട്ഠിതചിത്തസ്സ വിഹരതോ അനിമിത്തം വാ സമാധിം ഭാവയതോ. യാവഞ്ചിദം, ഭിക്ഖവേ, അലമേവ അനിമിത്തോ സമാധി ഭാവേതും. അനിമിത്തോ, ഭിക്ഖവേ, സമാധി ഭാവിതോ ബഹുലീകതോ മഹപ്ഫലോ ഹോതി മഹാനിസംസോ.

‘‘ദ്വേമാ, ഭിക്ഖവേ, ദിട്ഠിയോ – ഭവദിട്ഠി ച വിഭവദിട്ഠി ച. തത്ര ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സുതവാ അരിയസാവകോ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖതി – ‘അത്ഥി നു ഖോ തം കിഞ്ചി ലോകസ്മിം യമഹം ഉപാദിയമാനോ ന വജ്ജവാ അസ്സ’ന്തി? സോ ഏവം പജാനാതി – ‘നത്ഥി നു ഖോ തം കിഞ്ചി ലോകസ്മിം യമഹം ഉപാദിയമാനോ ന വജ്ജവാ അസ്സം. അഹഞ്ഹി രൂപഞ്ഞേവ ഉപാദിയമാനോ ഉപാദിയേയ്യം വേദനഞ്ഞേവ… സഞ്ഞഞ്ഞേവ… സങ്ഖാരേയേവ വിഞ്ഞാണഞ്ഞേവ ഉപാദിയമാനോ ഉപാദിയേയ്യം. തസ്സ മേ അസ്സ [അയം (ക.)] ഉപാദാനപച്ചയാ ഭവോ; ഭവപച്ചയാ ജാതി; ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണം സോകപരിദേവദുക്ഖദോമനസ്സുപായാസാ സമ്ഭവേയ്യും. ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ അസ്സാ’’’തി.

‘‘തം കിം മഞ്ഞഥ, ഭിക്ഖവേ, രൂപം നിച്ചം വാ അനിച്ചം വാ’’തി? ‘‘അനിച്ചം, ഭന്തേ’’. ‘‘യം പനാനിച്ചം ദുക്ഖം വാ തം സുഖം വാ’’തി? ‘‘ദുക്ഖം, ഭന്തേ’’. ‘‘യം പനാനിച്ചം ദുക്ഖം വിപരിണാമധമ്മം കല്ലം നു തം സമനുപസ്സിതും – ‘ഏതം മമ, ഏസോഹമസ്മി, ഏസോ മേ അത്താ’’’തി? ‘‘നോ ഹേതം, ഭന്തേ’’. ‘‘വേദനാ… സഞ്ഞാ… സങ്ഖാരാ… വിഞ്ഞാണം…പേ… തസ്മാതിഹ, ഭിക്ഖവേ, ഏവം പസ്സം… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതീ’’തി. അട്ഠമം.