൧. ഉപാദിയമാനസുത്തം

൬൩. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ സോ ഭിക്ഖു ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘സാധു മേ, ഭന്തേ, ഭഗവാ സംഖിത്തേന ധമ്മം ദേസേതു യമഹം ഭഗവതോ ധമ്മം സുത്വാ ഏകോ വൂപകട്ഠോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരേയ്യ’’ന്തി. ‘‘ഉപാദിയമാനോ ഖോ, ഭിക്ഖു, ബദ്ധോ മാരസ്സ; അനുപാദിയമാനോ മുത്തോ പാപിമതോ’’തി. ‘‘അഞ്ഞാതം ഭഗവാ, അഞ്ഞാതം സുഗതാ’’തി.

‘‘യഥാ കഥം പന ത്വം, ഭിക്ഖു, മയാ സംഖിത്തേന ഭാസിതസ്സ വിത്ഥാരേന അത്ഥം ആജാനാസീ’’തി? ‘‘രൂപം ഖോ, ഭന്തേ, ഉപാദിയമാനോ ബദ്ധോ മാരസ്സ; അനുപാദിയമാനോ മുത്തോ പാപിമതോ. വേദനം ഉപാദിയമാനോ ബദ്ധോ മാരസ്സ; അനുപാദിയമാനോ മുത്തോ പാപിമതോ. സഞ്ഞം… സങ്ഖാരേ … വിഞ്ഞാണം ഉപാദിയമാനോ ബദ്ധോ മാരസ്സ; അനുപാദിയമാനോ മുത്തോ പാപിമതോ. ഇമസ്സ ഖ്വാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതാ സംഖിത്തേന ഭാസിതസ്സ ഏവം വിത്ഥാരേന അത്ഥം ആജാനാമീ’’തി.

‘‘സാധു സാധു, ഭിക്ഖു! സാധു ഖോ ത്വം, ഭിക്ഖു, മയാ സംഖിത്തേന ഭാസിതസ്സ വിത്ഥാരേന അത്ഥം ആജാനാസി. രൂപം ഖോ, ഭിക്ഖു, ഉപാദിയമാനോ ബദ്ധോ മാരസ്സ; അനുപാദിയമാനോ മുത്തോ പാപിമതോ. വേദനം… സഞ്ഞം… സങ്ഖാരേ… വിഞ്ഞാണം ഉപാദിയമാനോ ബദ്ധോ മാരസ്സ; അനുപാദിയമാനോ മുത്തോ പാപിമതോ. ഇമസ്സ ഖോ, ഭിക്ഖു, മയാ സംഖിത്തേന ഭാസിതസ്സ ഏവം വിത്ഥാരേന അത്ഥോ ദട്ഠബ്ബോ’’തി.

അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു ഭഗവതോ ഭാസിതം അഭിനന്ദിത്വാ അനുമോദിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ പക്കാമി. അഥ ഖോ സോ ഭിക്ഖു ഏകോ വൂപകട്ഠോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരന്തോ നചിരസ്സേവ – യസ്സത്ഥായ കുലപുത്താ സമ്മദേവ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജന്തി തദനുത്തരം – ബ്രഹ്മചരിയപരിയോസാനം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി. ‘‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’’തി അബ്ഭഞ്ഞാസി. അഞ്ഞതരോ ച പന സോ ഭിക്ഖു അരഹതം അഹോസീതി. പഠമം.