൯. വാസിജടസുത്തം

൧൦൧. സാവത്ഥിനിദാനം. ‘‘ജാനതോ അഹം, ഭിക്ഖവേ, പസ്സതോ ആസവാനം ഖയം വദാമി, നോ അജാനതോ നോ അപസ്സതോ. കിഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ജാനതോ കിം പസ്സതോ ആസവാനം ഖയോ ഹോതി? ‘ഇതി രൂപം, ഇതി രൂപസ്സ സമുദയോ, ഇതി രൂപസ്സ അത്ഥങ്ഗമോ; ഇതി വേദനാ… ഇതി സഞ്ഞാ… ഇതി സങ്ഖാരാ… ഇതി വിഞ്ഞാണം, ഇതി വിഞ്ഞാണസ്സ സമുദയോ, ഇതി വിഞ്ഞാണസ്സ അത്ഥങ്ഗമോ’തി – ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ജാനതോ ഏവം പസ്സതോ ആസവാനം ഖയോ ഹോതി’’.

‘‘ഭാവനാനുയോഗം അനനുയുത്തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ വിഹരതോ കിഞ്ചാപി ഏവം ഇച്ഛാ ഉപ്പജ്ജേയ്യ – ‘അഹോ വത മേ അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുച്ചേയ്യാ’തി, അഥ ഖ്വസ്സ നേവ അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുച്ചതി. തം കിസ്സ ഹേതു? ‘അഭാവിതത്താ’ തിസ്സ വചനീയം. കിസ്സ അഭാവിതത്താ? അഭാവിതത്താ ചതുന്നം സതിപട്ഠാനാനം, അഭാവിതത്താ ചതുന്നം സമ്മപ്പധാനാനം, അഭാവിതത്താ ചതുന്നം ഇദ്ധിപാദാനം, അഭാവിതത്താ പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം, അഭാവിതത്താ പഞ്ചന്നം ബലാനം, അഭാവിതത്താ സത്തന്നം ബോജ്ഝങ്ഗാനം, അഭാവിതത്താ അരിയസ്സ അട്ഠങ്ഗികസ്സ മഗ്ഗസ്സ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, കുക്കുടിയാ അണ്ഡാനി അട്ഠ വാ ദസ വാ ദ്വാദസ വാ. താനസ്സു കുക്കുടിയാ ന സമ്മാ അധിസയിതാനി, ന സമ്മാ പരിസേദിതാനി, ന സമ്മാ പരിഭാവിതാനി. കിഞ്ചാപി തസ്സാ കുക്കുടിയാ ഏവം ഇച്ഛാ ഉപ്പജ്ജേയ്യ – ‘അഹോ, വത മേ കുക്കുടപോതകാ പാദനഖസിഖായ വാ മുഖതുണ്ഡകേന വാ അണ്ഡകോസം പദാലേത്വാ സോത്ഥിനാ അഭിനിബ്ഭിജ്ജേയ്യു’ന്തി, അഥ ഖോ അഭബ്ബാവ തേ കുക്കുടപോതകാ പാദനഖസിഖായ വാ മുഖതുണ്ഡകേന വാ അണ്ഡകോസം പദാലേത്വാ സോത്ഥിനാ അഭിനിബ്ഭിജ്ജിതും. തം കിസ്സ ഹേതു? തഥാ ഹി പന, ഭിക്ഖവേ, കുക്കുടിയാ അണ്ഡാനി അട്ഠ വാ ദസ വാ ദ്വാദസ വാ; താനി കുക്കുടിയാ ന സമ്മാ അധിസയിതാനി, ന സമ്മാ പരിസേദിതാനി, ന സമ്മാ പരിഭാവിതാനി. ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭാവനാനുയോഗം അനനുയുത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ വിഹരതോ കിഞ്ചാപി ഏവം ഇച്ഛാ ഉപ്പജ്ജേയ്യ – ‘അഹോ, വത മേ അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുച്ചേയ്യാ’തി, അഥ ഖ്വസ്സ നേവ അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുച്ചതി. തം കിസ്സ ഹേതു? ‘അഭാവിതത്താ’തിസ്സ വചനീയം. കിസ്സ അഭാവിതത്താ? അഭാവിതത്താ ചതുന്നം സതിപട്ഠാനാനം…പേ… അട്ഠങ്ഗികസ്സ മഗ്ഗസ്സ.

‘‘ഭാവനാനുയോഗം അനുയുത്തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ വിഹരതോ കിഞ്ചാപി ന ഏവം ഇച്ഛാ ഉപ്പജ്ജേയ്യ – ‘അഹോ വത മേ അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുച്ചേയ്യാ’തി, അഥ ഖ്വസ്സ അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുച്ചതി. തം കിസ്സ ഹേതു? ‘ഭാവിതത്താ’തിസ്സ വചനീയം. കിസ്സ ഭാവിതത്താ? ഭാവിതത്താ ചതുന്നം സതിപട്ഠാനാനം, ഭാവിതത്താ ചതുന്നം സമ്മപ്പധാനാനം, ഭാവിതത്താ ചതുന്നം ഇദ്ധിപാദാനം, ഭാവിതത്താ പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം, ഭാവിതത്താ പഞ്ചന്നം ബലാനം, ഭാവിതത്താ സത്തന്നം ബോജ്ഝങ്ഗാനം, ഭാവിതത്താ അരിയസ്സ അട്ഠങ്ഗികസ്സ മഗ്ഗസ്സ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, കുക്കുടിയാ അണ്ഡാനി അട്ഠ വാ ദസ വാ ദ്വാദസ വാ. താനസ്സു കുക്കുടിയാ സമ്മാ അധിസയിതാനി, സമ്മാ പരിസേദിതാനി, സമ്മാ പരിഭാവിതാനി. കിഞ്ചാപി തസ്സാ കുക്കുടിയാ ന ഏവം ഇച്ഛാ ഉപ്പജ്ജേയ്യ – ‘അഹോ വത മേ കുക്കുടപോതകാ പാദനഖസിഖായ വാ മുഖതുണ്ഡകേന വാ അണ്ഡകോസം പദാലേത്വാ സോത്ഥിനാ അഭിനിബ്ഭിജ്ജേയ്യു’ന്തി, അഥ ഖോ ഭബ്ബാവ തേ കുക്കുടപോതകാ പാദനഖസിഖായ വാ മുഖതുണ്ഡകേന വാ അണ്ഡകോസം പദാലേത്വാ സോത്ഥിനാ അഭിനിബ്ഭിജ്ജിതും. തം കിസ്സ ഹേതു? തഥാ ഹി പന, ഭിക്ഖവേ, കുക്കുടിയാ അണ്ഡാനി അട്ഠ വാ ദസ വാ ദ്വാദസ വാ; താനസ്സു കുക്കുടിയാ സമ്മാ അധിസയിതാനി, സമ്മാ പരിസേദിതാനി, സമ്മാ പരിഭാവിതാനി. ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭാവനാനുയോഗം അനുയുത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ വിഹരതോ കിഞ്ചാപി ന ഏവം ഇച്ഛാ ഉപ്പജ്ജേയ്യ – ‘അഹോ വത മേ അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുച്ചേയ്യാ’തി, അഥ ഖ്വസ്സ അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുച്ചതി. തം കിസ്സ ഹേതു? ‘ഭാവിതത്താ’തിസ്സ വചനീയം. കിസ്സ ഭാവിതത്താ? ഭാവിതത്താ ചതുന്നം സതിപട്ഠാനാനം…പേ… ഭാവിതത്താ അരിയസ്സ അട്ഠങ്ഗികസ്സ മഗ്ഗസ്സ.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, പലഗണ്ഡസ്സ വാ പലഗണ്ഡന്തേവാസിസ്സ വാ വാസിജടേ ദിസ്സന്തേവ അങ്ഗുലിപദാനി ദിസ്സതി അങ്ഗുട്ഠപദം. നോ ച ഖ്വസ്സ ഏവം ഞാണം ഹോതി – ‘ഏത്തകം വത മേ അജ്ജ വാസിജടസ്സ ഖീണം, ഏത്തകം ഹിയ്യോ, ഏത്തകം പരേ’തി. അഥ ഖ്വസ്സ ഖീണേ ഖീണന്ത്വേവ ഞാണം ഹോതി. ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭാവനാനുയോഗം അനുയുത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ വിഹരതോ കിഞ്ചാപി ന ഏവം ഞാണം ഹോതി – ‘ഏത്തകം വത മേ അജ്ജ ആസവാനം ഖീണം, ഏത്തകം ഹിയ്യോ, ഏത്തകം പരേ’തി, അഥ ഖ്വസ്സ ഖീണേ ഖീണന്ത്വേവ ഞാണം ഹോതി. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, സാമുദ്ദികായ നാവായ വേത്തബന്ധനബദ്ധായ വസ്സമാസാനി ഉദകേ പരിയാദായ ഹേമന്തികേന ഥലം ഉക്ഖിത്തായ വാതാതപപരേതാനി വേത്തബന്ധനാനി. താനി പാവുസകേന മേഘേന അഭിപ്പവുട്ഠാനി അപ്പകസിരേനേവ പടിപ്പസ്സമ്ഭന്തി പൂതികാനി ഭവന്തി; ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഭാവനാനുയോഗം അനുയുത്തസ്സ ഭിക്ഖുനോ വിഹരതോ അപ്പകസിരേനേവ സംയോജനാനി പടിപ്പസ്സമ്ഭന്തി പൂതികാനി ഭവന്തീ’’തി. നവമം.