൩. ഫേണപിണ്ഡൂപമസുത്തം

൯൫. ഏകം സമയം ഭഗവാ അയുജ്ഝായം [അയോജ്ഝായം (സീ. പീ.)] വിഹരതി ഗങ്ഗായ നദിയാ തീരേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി –

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, അയം ഗങ്ഗാ നദീ മഹന്തം ഫേണപിണ്ഡം ആവഹേയ്യ. തമേനം ചക്ഖുമാ പുരിസോ പസ്സേയ്യ നിജ്ഝായേയ്യ യോനിസോ ഉപപരിക്ഖേയ്യ. തസ്സ തം പസ്സതോ നിജ്ഝായതോ യോനിസോ ഉപപരിക്ഖതോ രിത്തകഞ്ഞേവ ഖായേയ്യ, തുച്ഛകഞ്ഞേവ ഖായേയ്യ, അസാരകഞ്ഞേവ ഖായേയ്യ. കിഞ്ഹി സിയാ, ഭിക്ഖവേ, ഫേണപിണ്ഡേ സാരോ? ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, യം കിഞ്ചി രൂപം അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നം…പേ… യം ദൂരേ സന്തികേ വാ തം ഭിക്ഖു പസ്സതി നിജ്ഝായതി യോനിസോ ഉപപരിക്ഖതി. തസ്സ തം പസ്സതോ നിജ്ഝായതോ യോനിസോ ഉപപരിക്ഖതോ രിത്തകഞ്ഞേവ ഖായതി, തുച്ഛകഞ്ഞേവ ഖായതി, അസാരകഞ്ഞേവ ഖായതി. കിഞ്ഹി സിയാ, ഭിക്ഖവേ, രൂപേ സാരോ?

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, സരദസമയേ ഥുല്ലഫുസിതകേ ദേവേ വസ്സന്തേ ഉദകേ ഉദകപുബ്ബുളം [ഉദകബുബ്ബുളം (സീ. പീ.)] ഉപ്പജ്ജതി ചേവ നിരുജ്ഝതി ച. തമേനം ചക്ഖുമാ പുരിസോ പസ്സേയ്യ നിജ്ഝായേയ്യ യോനിസോ ഉപപരിക്ഖേയ്യ. തസ്സ തം പസ്സതോ നിജ്ഝായതോ യോനിസോ ഉപപരിക്ഖതോ രിത്തകഞ്ഞേവ ഖായേയ്യ, തുച്ഛകഞ്ഞേവ ഖായേയ്യ, അസാരകഞ്ഞേവ ഖായേയ്യ. കിഞ്ഹി സിയാ, ഭിക്ഖവേ, ഉദകപുബ്ബുളേ സാരോ? ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, യാ കാചി വേദനാ അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നാ…പേ… യാ ദൂരേ സന്തികേ വാ തം ഭിക്ഖു പസ്സതി നിജ്ഝായതി യോനിസോ ഉപപരിക്ഖതി. തസ്സ തം പസ്സതോ നിജ്ഝായതോ യോനിസോ ഉപപരിക്ഖതോ രിത്തകഞ്ഞേവ ഖായതി, തുച്ഛകഞ്ഞേവ ഖായതി, അസാരകഞ്ഞേവ ഖായതി. കിഞ്ഹി സിയാ, ഭിക്ഖവേ, വേദനായ സാരോ?

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, ഗിമ്ഹാനം പച്ഛിമേ മാസേ ഠിതേ മജ്ഝന്ഹികേ കാലേ മരീചികാ ഫന്ദതി. തമേനം ചക്ഖുമാ പുരിസോ പസ്സേയ്യ നിജ്ഝായേയ്യ യോനിസോ ഉപപരിക്ഖേയ്യ. തസ്സ തം പസ്സതോ നിജ്ഝായതോ യോനിസോ ഉപപരിക്ഖതോ രിത്തകഞ്ഞേവ ഖായേയ്യ, തുച്ഛകഞ്ഞേവ ഖായേയ്യ…പേ… കിഞ്ഹി സിയാ, ഭിക്ഖവേ, മരീചികായ സാരോ? ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, യാ കാചി സഞ്ഞാ…പേ….

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, പുരിസോ സാരത്ഥികോ സാരഗവേസീ സാരപരിയേസനം ചരമാനോ തിണ്ഹം കുഠാരിം [കുധാരിം (സ്യാ. കം. ക.)] ആദായ വനം പവിസേയ്യ. സോ തത്ഥ പസ്സേയ്യ മഹന്തം കദലിക്ഖന്ധം ഉജും നവം അകുക്കുകജാതം [അകുക്കജാതം (ക. സീ. പീ.), അകുസജാതം (ക. സീ.), അകുക്കുജകജാതം (ക.)]. തമേനം മൂലേ ഛിന്ദേയ്യ; മൂലേ ഛേത്വാ അഗ്ഗേ ഛിന്ദേയ്യ, അഗ്ഗേ ഛേത്വാ പത്തവട്ടിം വിനിബ്ഭുജേയ്യ. സോ തസ്സ പത്തവട്ടിം വിനിബ്ഭുജന്തോ ഫേഗ്ഗുമ്പി നാധിഗച്ഛേയ്യ, കുതോ സാരം! തമേനം ചക്ഖുമാ പുരിസോ പസ്സേയ്യ നിജ്ഝായേയ്യ യോനിസോ ഉപപരിക്ഖേയ്യ. തസ്സ തം പസ്സതോ നിജ്ഝായതോ യോനിസോ ഉപപരിക്ഖതോ രിത്തകഞ്ഞേവ ഖായേയ്യ, തുച്ഛകഞ്ഞേവ ഖായേയ്യ, അസാരകഞ്ഞേവ ഖായേയ്യ. കിഞ്ഹി സിയാ, ഭിക്ഖവേ, കദലിക്ഖന്ധേ സാരോ? ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, യേ കേചി സങ്ഖാരാ അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നാ…പേ… യേ ദൂരേ സന്തികേ വാ തം ഭിക്ഖു പസ്സതി നിജ്ഝായതി യോനിസോ ഉപപരിക്ഖതി. തസ്സ തം പസ്സതോ നിജ്ഝായതോ യോനിസോ ഉപപരിക്ഖതോ രിത്തകഞ്ഞേവ ഖായതി, തുച്ഛകഞ്ഞേവ ഖായതി, അസാരകഞ്ഞേവ ഖായതി. കിഞ്ഹി സിയാ, ഭിക്ഖവേ, സങ്ഖാരേസു സാരോ?

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, മായാകാരോ വാ മായാകാരന്തേവാസീ വാ ചതുമഹാപഥേ [ചാതുമ്മഹാപഥേ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] മായം വിദംസേയ്യ. തമേനം ചക്ഖുമാ പുരിസോ പസ്സേയ്യ നിജ്ഝായേയ്യ യോനിസോ ഉപപരിക്ഖേയ്യ. തസ്സ തം പസ്സതോ നിജ്ഝായതോ യോനിസോ ഉപപരിക്ഖതോ രിത്തകഞ്ഞേവ ഖായേയ്യ, തുച്ഛകഞ്ഞേവ ഖായേയ്യ, അസാരകഞ്ഞേവ ഖായേയ്യ. കിഞ്ഹി സിയാ, ഭിക്ഖവേ, മായായ സാരോ? ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, യം കിഞ്ചി വിഞ്ഞാണം അതീതാനാഗതപച്ചുപ്പന്നം…പേ… യം ദൂരേ സന്തികേ വാ, തം ഭിക്ഖു പസ്സതി നിജ്ഝായതി യോനിസോ ഉപപരിക്ഖതി. തസ്സ തം പസ്സതോ നിജ്ഝായതോ യോനിസോ ഉപപരിക്ഖതോ രിത്തകഞ്ഞേവ ഖായതി, തുച്ഛകഞ്ഞേവ ഖായതി, അസാരകഞ്ഞേവ ഖായതി. കിഞ്ഹി സിയാ, ഭിക്ഖവേ, വിഞ്ഞാണേ സാരോ?

‘‘ഏവം പസ്സം, ഭിക്ഖവേ, സുതവാ അരിയസാവകോ രൂപസ്മിമ്പി നിബ്ബിന്ദതി, വേദനായപി… സഞ്ഞായപി… സങ്ഖാരേസുപി … വിഞ്ഞാണസ്മിമ്പി നിബ്ബിന്ദതി. നിബ്ബിന്ദം വിരജ്ജതി; വിരാഗാ വിമുച്ചതി. വിമുത്തസ്മിം വിമുത്തമിതി ഞാണം ഹോതി…പേ… നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാതി’’.

ഇദമവോച ഭഗവാ. ഇദം വത്വാന സുഗതോ അഥാപരം ഏതദവോച സത്ഥാ –

‘‘ഫേണപിണ്ഡൂപമം രൂപം, വേദനാ ബുബ്ബുളൂപമാ [ബുബ്ബുലൂപമാ (സീ.), പുബ്ബുളോപമാ (ക.)];

മരീചികൂപമാ സഞ്ഞാ, സങ്ഖാരാ കദലൂപമാ;

മായൂപമഞ്ച വിഞ്ഞാണം, ദേസിതാദിച്ചബന്ധുനാ.

‘‘യഥാ യഥാ നിജ്ഝായതി, യോനിസോ ഉപപരിക്ഖതി;

രിത്തകം തുച്ഛകം ഹോതി, യോ നം പസ്സതി യോനിസോ.

‘‘ഇമഞ്ച കായം ആരബ്ഭ, ഭൂരിപഞ്ഞേന ദേസിതം;

പഹാനം തിണ്ണം ധമ്മാനം, രൂപം പസ്സഥ [പസ്സേഥ (സീ.)] ഛഡ്ഡിതം.

‘‘ആയു ഉസ്മാ ച വിഞ്ഞാണം, യദാ കായം ജഹന്തിമം;

അപവിദ്ധോ [അപവിട്ഠോ (സ്യാ. കം.)] തദാ സേതി, പരഭത്തം അചേതനം.

‘‘ഏതാദിസായം സന്താനോ, മായായം ബാലലാപിനീ;

വധകോ ഏസ അക്ഖാതോ, സാരോ ഏത്ഥ ന വിജ്ജതി.

‘‘ഏവം ഖന്ധേ അവേക്ഖേയ്യ, ഭിക്ഖു ആരദ്ധവീരിയോ;

ദിവാ വാ യദി വാ രത്തിം, സമ്പജാനോ പടിസ്സതോ.

‘‘ജഹേയ്യ സബ്ബസംയോഗം, കരേയ്യ സരണത്തനോ;

ചരേയ്യാദിത്തസീസോവ, പത്ഥയം അച്ചുതം പദ’’ന്തി. തതിയം;