൩. തതിയവഗ്ഗോ

൧. മാതുഗാമസുത്തം

൧൭൦. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ന തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, മാതുഗാമോ ഏകോ ഏകസ്സ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി യസ്സ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ …പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. പഠമം.

൨. കല്യാണീസുത്തം

൧൭൧. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ന തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ജനപദകല്യാണീ ഏകാ ഏകസ്സ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി യസ്സ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. ദുതിയം.

൩. ഏകപുത്തകസുത്തം

൧൭൨. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… സദ്ധാ, ഭിക്ഖവേ, ഉപാസികാ ഏകപുത്തകം പിയം മനാപം ഏവം സമ്മാ ആയാചമാനാ ആയാചേയ്യ – ‘താദിസോ, താത, ഭവാഹി യാദിസോ ചിത്തോ ച ഗഹപതി ഹത്ഥകോ ച ആളവകോ’തി. ഏസാ, ഭിക്ഖവേ, തുലാ ഏതം പമാണം മമ സാവകാനം ഉപാസകാനം, യദിദം ചിത്തോ ച ഗഹപതി ഹത്ഥകോ ച ആളവകോ. സചേ ഖോ ത്വം, താത, അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജസി; താദിസോ, താത, ഭവാഹി യാദിസാ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാതി. ഏസാ, ഭിക്ഖവേ, തുലാ ഏതം പമാണം മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം, യദിദം സാരിപുത്തമോഗ്ഗലാനാ. മാ ച ഖോ ത്വം, താത, സേഖം അപ്പത്തമാനസം ലാഭസക്കാരസിലോകോ അനുപാപുണാതൂതി. തഞ്ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖും സേഖം അപ്പത്തമാനസം ലാഭസക്കാരസിലോകോ അനുപാപുണാതി, സോ തസ്സ ഹോതി അന്തരായായ. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. തതിയം.

൪. ഏകധീതുസുത്തം

൧൭൩. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… സദ്ധാ ഭിക്ഖവേ ഉപാസികാ ഏകം ധീതരം പിയം മനാപം ഏവം സമ്മാ ആയാചമാനാ ആയാചേയ്യ – ‘താദിസാ, അയ്യേ, ഭവാഹി യാദിസാ ഖുജ്ജുത്തരാ ച ഉപാസികാ വേളുകണ്ഡകിയാ [വേളുകണ്ഡകീ (സീ. ഛക്കങ്ഗുത്തരേപി)] ച നന്ദമാതാ’തി. ഏസാ, ഭിക്ഖവേ, തുലാ ഏതം പമാണം മമ സാവികാനം ഉപാസികാനം, യദിദം ഖുജ്ജുത്തരാ ച ഉപാസികാ വേളുകണ്ഡകിയാ ച നന്ദമാതാ. സചേ ഖോ ത്വം, അയ്യേ, അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജസി; താദിസാ, അയ്യേ, ഭവാഹി യാദിസാ ഖേമാ ച ഭിക്ഖുനീ ഉപ്പലവണ്ണാ ചാതി. ഏസാ, ഭിക്ഖവേ, തുലാ ഏതം പമാണം മമ സാവികാനം ഭിക്ഖുനീനം, യദിദം ഖേമാ ച ഭിക്ഖുനീ ഉപ്പലവണ്ണാ ച. മാ ച ഖോ ത്വം, അയ്യേ, സേഖം അപ്പത്തമാനസം ലാഭസക്കാരസിലോകോ അനുപാപുണാതൂതി. തം ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിം സേഖം അപ്പത്തമാനസം ലാഭസക്കാരസിലോകോ അനുപാപുണാതി, സോ തസ്സാ ഹോതി അന്തരായായ. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. ചതുത്ഥം.

൫. സമണബ്രാഹ്മണസുത്തം

൧൭൪. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘യേ ഹി കേചി, ഭിക്ഖവേ, സമണാ വാ ബ്രാഹ്മണാ വാ ലാഭസക്കാരസിലോകസ്സ അസ്സാദഞ്ച ആദീനവഞ്ച നിസ്സരണഞ്ച യഥാഭൂതം നപ്പജാനന്തി, ന മേ തേ, ഭിക്ഖവേ, സമണാ വാ ബ്രാഹ്മണാ വാ സമണേസു വാ സമണസമ്മതാ ബ്രാഹ്മണേസു വാ ബ്രാഹ്മണസമ്മതാ, ന ച പന തേ ആയസ്മന്താ സാമഞ്ഞത്ഥം വാ ബ്രഹ്മഞ്ഞത്ഥം വാ ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരന്തി. യേ ച ഖോ കേചി, ഭിക്ഖവേ, സമണാ വാ ബ്രാഹ്മണാ വാ ലാഭസക്കാരസിലോകസ്സ അസ്സാദഞ്ച ആദീനവഞ്ച നിസ്സരണഞ്ച യഥാഭൂതം പജാനന്തി, തേ ച ഖോ മേ, ഭിക്ഖവേ, സമണാ വാ ബ്രാഹ്മണാ വാ സമണേസു ചേവ സമണസമ്മതാ ബ്രാഹ്മണേസു ച ബ്രാഹ്മണസമ്മതാ, തേ ച പനായസ്മന്തോ സാമഞ്ഞത്ഥഞ്ച ബ്രഹ്മഞ്ഞത്ഥഞ്ച ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരന്തീ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. ദുതിയസമണബ്രാഹ്മണസുത്തം

൧൭൫. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘യേ ഹി കേചി, ഭിക്ഖവേ, സമണാ വാ ബ്രാഹ്മണാ വാ ലാഭസക്കാരസിലോകസ്സ സമുദയഞ്ച അത്ഥങ്ഗമഞ്ച അസ്സാദഞ്ച ആദീനവഞ്ച നിസ്സരണഞ്ച യഥാഭൂതം നപ്പജാനന്തി…പേ… പജാനന്തി…പേ… സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരന്തീ’’തി. ഛട്ഠം.

൭. തതിയസമണബ്രാഹ്മണസുത്തം

൧൭൬. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘യേ ഹി കേചി, ഭിക്ഖവേ, സമണാ വാ ബ്രാഹ്മണാ വാ ലാഭസക്കാരസിലോകം യഥാഭൂതം നപ്പജാനന്തി, ലാഭസക്കാരസിലോകസമുദയം നപ്പജാനന്തി, ലാഭസക്കാരസിലോകനിരോധം നപ്പജാനന്തി, ലാഭസക്കാരസിലോകനിരോധഗാമിനിം പടിപദം നപ്പജാനന്തി …പേ… പജാനന്തി…പേ… സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരന്തീ’’തി. സത്തമം.

൮. ഛവിസുത്തം

൧൭൭. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ. ലാഭസക്കാരസിലോകോ, ഭിക്ഖവേ, ഛവിം ഛിന്ദതി, ഛവിം ഛേത്വാ ചമ്മം ഛിന്ദതി, ചമ്മം ഛേത്വാ മംസം ഛിന്ദതി, മംസം ഛേത്വാ ന്ഹാരും ഛിന്ദതി, ന്ഹാരും ഛേത്വാ അട്ഠിം ഛിന്ദതി, അട്ഠിം ഛേത്വാ അട്ഠിമിഞ്ജം ആഹച്ച തിട്ഠതി. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. അട്ഠമം.

൯. രജ്ജുസുത്തം

൧൭൮. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ. ലാഭസക്കാരസിലോകോ, ഭിക്ഖവേ, ഛവിം ഛിന്ദതി, ഛവിം ഛേത്വാ ചമ്മം ഛിന്ദതി, ചമ്മം ഛേത്വാ മംസം ഛിന്ദതി, മംസം ഛേത്വാ ന്ഹാരും ഛിന്ദതി, ന്ഹാരും ഛേത്വാ അട്ഠിം ഛിന്ദതി, അട്ഠിം ഛേത്വാ അട്ഠിമിഞ്ജം ആഹച്ച തിട്ഠതി’’.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, ബലവാ പുരിസോ ദള്ഹായ വാളരജ്ജുയാ ജങ്ഘം വേഠേത്വാ ഘംസേയ്യ. സാ ഛവിം ഛിന്ദേയ്യ, ഛവിം ഛേത്വാ ചമ്മം ഛിന്ദേയ്യ, ചമ്മം ഛേത്വാ മംസം ഛിന്ദേയ്യ, മംസം ഛേത്വാ ന്ഹാരും ഛിന്ദേയ്യ, ന്ഹാരും ഛേത്വാ അട്ഠിം ഛിന്ദേയ്യ, അട്ഠിം ഛേത്വാ അട്ഠിമിഞ്ജം ആഹച്ച തിട്ഠേയ്യ. ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ ഛവിം ഛിന്ദതി, ഛവിം ഛേത്വാ ചമ്മം ഛിന്ദതി, ചമ്മം ഛേത്വാ മംസം ഛിന്ദതി, മംസം ഛേത്വാ ന്ഹാരും ഛിന്ദതി, ന്ഹാരും ഛേത്വാ അട്ഠിം ഛിന്ദതി, അട്ഠിം ഛേത്വാ അട്ഠിംമിഞ്ജം ആഹച്ച തിട്ഠതി. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. നവമം.

൧൦. ഭിക്ഖുസുത്തം

൧൭൯. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘യോപി സോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അരഹം ഖീണാസവോ തസ്സപാഹം ലാഭസക്കാരസിലോകോ അന്തരായായ വദാമീ’’തി. ഏവം വുത്തേ, ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കിസ്സ പന, ഭന്തേ, ഖീണാസവസ്സ ഭിക്ഖുനോ ലാഭസക്കാരസിലോകോ അന്തരായായാ’’തി? ‘‘യാ ഹിസ്സ സാ, ആനന്ദ, അകുപ്പാ ചേതോവിമുത്തി നാഹം തസ്സാ ലാഭസക്കാരസിലോകം അന്തരായായ വദാമി. യേ ച ഖ്വസ്സ, ആനന്ദ, അപ്പമത്തസ്സ ആതാപിനോ പഹിതത്തസ്സ വിഹരതോ ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാ അധിഗതാ തേസാഹമസ്സ ലാഭസക്കാരസിലോകം അന്തരായായ വദാമി. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ആനന്ദ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ കടുകോ ഫരുസോ അന്തരായികോ അനുത്തരസ്സ യോഗക്ഖേമസ്സ അധിഗമായ. തസ്മാതിഹാനന്ദ, ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം – ‘ഉപ്പന്നം ലാഭസക്കാരസിലോകം പജഹിസ്സാമ, ന ച നോ ഉപ്പന്നോ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ചിത്തം പരിയാദായ ഠസ്സതീ’തി. ഏവഞ്ഹി വോ, ആനന്ദ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. ദസമം.

തതിയോ വഗ്ഗോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

മാതുഗാമോ ച കല്യാണീ, പുത്തോ ച ഏകധീതു ച;

സമണബ്രാഹ്മണാ തീണി, ഛവി രജ്ജു ച ഭിക്ഖുനാതി.