൬. ലാഭസക്കാരസംയുത്തം

൧. പഠമവഗ്ഗോ

൧. ദാരുണസുത്തം

൧൫൭. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഭിക്ഖവോ’’തി. ‘‘ഭദന്തേ’’തി തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ കടുകോ ഫരുസോ അന്തരായികോ അനുത്തരസ്സ യോഗക്ഖേമസ്സ അധിഗമായ. തസ്മാതിഹ, ഭിക്ഖവേ, ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം – ‘ഉപ്പന്നം ലാഭസക്കാരസിലോകം പജഹിസ്സാമ, ന ച നോ ഉപ്പന്നോ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ചിത്തം പരിയാദായ ഠസ്സതീ’തി. ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. പഠമം.

൨. ബളിസസുത്തം

൧൫൮. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ കടുകോ ഫരുസോ അന്തരായികോ അനുത്തരസ്സ യോഗക്ഖേമസ്സ അധിഗമായ. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, ബാളിസികോ ആമിസഗതം ബളിസം ഗമ്ഭീരേ ഉദകരഹദേ പക്ഖിപേയ്യ. തമേനം അഞ്ഞതരോ ആമിസചക്ഖു മച്ഛോ ഗിലേയ്യ. ഏവഞ്ഹി സോ, ഭിക്ഖവേ, മച്ഛോ ഗിലബളിസോ ബാളിസികസ്സ അനയം ആപന്നോ ബ്യസനം ആപന്നോ യഥാകാമകരണീയോ ബാളിസികസ്സ’’.

‘‘ബാളിസികോതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മാരസ്സേതം പാപിമതോ അധിവചനം. ബളിസന്തി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകസ്സേതം അധിവചനം. യോ ഹി കോചി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഉപ്പന്നം ലാഭസക്കാരസിലോകം അസ്സാദേതി നികാമേതി, അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഗിലബളിസോ മാരസ്സ അനയം ആപന്നോ ബ്യസനം ആപന്നോ യഥാകാമകരണീയോ പാപിമതോ. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ കടുകോ ഫരുസോ അന്തരായികോ അനുത്തരസ്സ യോഗക്ഖേമസ്സ അധിഗമായ. തസ്മാതിഹ, ഭിക്ഖവേ, ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം – ‘ഉപ്പന്നം ലാഭസക്കാരസിലോകം പജഹിസ്സാമ, ന ച നോ ഉപ്പന്നോ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ചിത്തം പരിയാദായ ഠസ്സതീ’തി. ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. ദുതിയം.

൩. കുമ്മസുത്തം

൧൫൯. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… അധിഗമായ. ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതരസ്മിം ഉദകരഹദേ മഹാകുമ്മകുലം ചിരനിവാസി അഹോസി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതരോ കുമ്മോ അഞ്ഞതരം കുമ്മം ഏതദവോച – ‘മാ ഖോ ത്വം, താത കുമ്മ, ഏതം പദേസം അഗമാസീ’തി. അഗമാസി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സോ കുമ്മോ തം പദേസം. തമേനം ലുദ്ദോ പപതായ വിജ്ഝി. അഥ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സോ കുമ്മോ യേന സോ കുമ്മോ തേനുപസങ്കമി. അദ്ദസാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, സോ കുമ്മോ തം കുമ്മം ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തം. ദിസ്വാന തം കുമ്മം ഏതദവോച – ‘കച്ചി ത്വം, താത കുമ്മ, ന തം പദേസം അഗമാസീ’തി? ‘അഗമാസിം ഖ്വാഹം, താത കുമ്മ, തം പദേസ’ന്തി. ‘കച്ചി പനാസി, താത കുമ്മ, അക്ഖതോ അനുപഹതോ’തി? ‘അക്ഖതോ ഖോമ്ഹി, താത കുമ്മ, അനുപഹതോ, അത്ഥി ച മേ ഇദം സുത്തകം പിട്ഠിതോ പിട്ഠിതോ അനുബന്ധ’ന്തി. ‘തഗ്ഘസി, താത കുമ്മ, ഖതോ, തഗ്ഘ ഉപഹതോ. ഏതേന ഹി തേ, താത കുമ്മ, സുത്തകേന പിതരോ ച പിതാമഹാ ച അനയം ആപന്നാ ബ്യസനം ആപന്നാ. ഗച്ഛ ദാനി ത്വം, താത കുമ്മ, ന ദാനി ത്വം അമ്ഹാക’’’ന്തി.

‘‘ലുദ്ദോതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മാരസ്സേതം പാപിമതോ അധിവചനം. പപതാതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകസ്സേതം അധിവചനം. സുത്തകന്തി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, നന്ദിരാഗസ്സേതം അധിവചനം. യോ ഹി കോചി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഉപ്പന്നം ലാഭസക്കാരസിലോകം അസ്സാദേതി നികാമേതി – അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു ഗിദ്ധോ പപതായ [ഭിക്ഖു പപതായ (സ്യാ. കം.), ഭിക്ഖു വിദ്ധോ പപതായ (?)] അനയം ആപന്നോ ബ്യസനം ആപന്നോ യഥാകാമകരണീയോ പാപിമതോ. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. തതിയം.

൪. ദീഘലോമികസുത്തം

൧൬൦. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… അധിഗമായ. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, ദീഘലോമികാ ഏളകാ കണ്ടകഗഹനം പവിസേയ്യ. സാ തത്ര തത്ര സജ്ജേയ്യ, തത്ര തത്ര ഗയ്ഹേയ്യ [ഗച്ഛേയ്യ (സീ.), ഗണ്ഹേയ്യ (സ്യാ. കം. പീ. ക.)], തത്ര തത്ര ബജ്ഝേയ്യ, തത്ര തത്ര അനയബ്യസനം ആപജ്ജേയ്യ. ‘ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ ഭിക്ഖു ലാഭസക്കാരസിലോകേന അഭിഭൂതോ പരിയാദിണ്ണചിത്തോ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ ഗാമം വാ നിഗമം വാ പിണ്ഡായ പവിസതി. സോ തത്ര തത്ര സജ്ജതി, തത്ര തത്ര ഗയ്ഹതി, തത്ര തത്ര ബജ്ഝതി, തത്ര തത്ര അനയബ്യസനം ആപജ്ജതി. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’’ന്തി. ചതുത്ഥം.

൫. മീള്ഹകസുത്തം

൧൬൧. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… അധിഗമായ. സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, മീള്ഹകാ ഗൂഥാദീ ഗൂഥപൂരാ പുണ്ണാ ഗൂഥസ്സ. പുരതോ ചസ്സ മഹാഗൂഥപുഞ്ജോ. സാ തേന അഞ്ഞാ മീള്ഹകാ അതിമഞ്ഞേയ്യ – ‘അഹമ്ഹി ഗൂഥാദീ ഗൂഥപൂരാ പുണ്ണാ ഗൂഥസ്സ, പുരതോ ച മ്യായം മഹാഗൂഥപുഞ്ജോ’തി. ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ ഭിക്ഖു ലാഭസക്കാരസിലോകേന അഭിഭൂതോ പരിയാദിണ്ണചിത്തോ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ ഗാമം വാ നിഗമം വാ പിണ്ഡായ പവിസതി. സോ തത്ഥ ഭുത്താവീ ച ഹോതി യാവദത്ഥോ, നിമന്തിതോ ച സ്വാതനായ, പിണ്ഡപാതോ ചസ്സ പൂരോ. സോ ആരാമം ഗന്ത്വാ ഭിക്ഖുഗണസ്സ മജ്ഝേ വികത്ഥതി – ‘ഭുത്താവീ ചമ്ഹി യാവദത്ഥോ, നിമന്തിതോ ചമ്ഹി സ്വാതനായ, പിണ്ഡപാതോ ച മ്യായം പൂരോ, ലാഭീ ചമ്ഹി ചീവര-പിണ്ഡപാത-സേനാസന-ഗിലാനപ്പച്ചയ-ഭേസജ്ജപരിക്ഖാരാനം, ഇമേ പനഞ്ഞേ ഭിക്ഖൂ അപ്പപുഞ്ഞാ അപ്പേസക്ഖാ ന ലാഭിനോ ചീവര-പിണ്ഡപാതസേനാസന-ഗിലാനപ്പച്ചയ-ഭേസജ്ജ-പരിക്ഖാരാന’ന്തി. സോ തേന ലാഭസക്കാരസിലോകേന അഭിഭൂതോ പരിയാദിണ്ണചിത്തോ അഞ്ഞേ പേസലേ ഭിക്ഖൂ അതിമഞ്ഞതി. തഞ്ഹി തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, മോഘപുരിസസ്സ ഹോതി ദീഘരത്തം അഹിതായ ദുക്ഖായ. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. പഞ്ചമം.

൬. അസനിസുത്തം

൧൬൨. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… അധിഗമായ. [ഉപരി തതിയവഗ്ഗേ തതിയചതുത്ഥസുത്തേസു ‘‘മാ ച ഖോ ത്വം താത സേഖം… അനുപാപുണാതൂ’’തി ആഗതം. തേന നയേന ഇധാപി അത്ഥോ ഗഹേതബ്ബോ. ഏത്ഥ ഹി കിം സദ്ദേന പടിക്ഖേപത്ഥോപി സക്കാ ഞാതും, യഥാ ‘‘സയം അഭിഞ്ഞായ കമുദ്ദിസേയ്യ’’ന്തി. തസ്മാ കം… ആഗച്ഛതൂതി ഏത്ഥ കമപി… മാ ആഗച്ഛതൂതി ച, കം സേഖം… അനുപാപുണാതൂതി ഏത്ഥ കമപി സേഖം… മാ പാപുണാതൂതി ച അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. അട്ഠകഥാടീകാസു ച അയമേവത്ഥോ ഞാപിതോ] കം, ഭിക്ഖവേ, അസനിവിചക്കം ആഗച്ഛതു [ഉപരി തതിയവഗ്ഗേ തരിയചതുത്ഥസുത്തേസു ‘‘മാ ച ഖോ ത്വം താത സേഖം… അനുപാപുണാതൂ’’തി ആഗതം. തേന നയേന ഇധാപി അത്ഥോ ഗഹേതബ്ബോ. ഏത്ഥ ഹി കിം സദ്ദേന പടിക്ഖേപത്ഥോപി സക്കാ ഞാതും, യഥാ ‘‘സയം അഭിഞ്ഞായ കമുദ്ദിസേയ്യ’’ന്തി. തസ്മാ കം… ആഗച്ഛതൂതി ഏത്ഥ കമപി… മാ ആഗച്ഛതൂതിച, തം സേഖം… അനുപാപുണാതൂതി ഏത്ഥ കമപി സേഖം… മാ പാപുണാതൂതി ച അത്ഥോ വേദിതബ്ബോ. അട്ഠകഥാടീകാസു ച അയമേവത്ഥോ ഞാപിതോ], സേഖം [അസനിവിചക്കം, തം സേഖം (പീ. ക.), അസനിവിചക്കം, സേഖം (സ്യാ. കം.), അസനിവിചക്കം ആഗച്ഛതു, കം സേഖം (?)] അപ്പത്തമാനസം ലാഭസക്കാരസിലോകോ അനുപാപുണാതു’’ [അനുപാപുണാതി (പീ. ക.)].

‘‘അസനിവിചക്കന്തി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകസ്സേതം അധിവചനം. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. ഛട്ഠം.

൭. ദിദ്ധസുത്തം

൧൬൩. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… അധിഗമായ. കം, ഭിക്ഖവേ, ദിദ്ധഗതേന വിസല്ലേന സല്ലേന [ദിട്ഠിഗതേന വിസല്ലേന (ക. സീ.), ദിട്ഠിഗതേന സല്ലേന (സ്യാ. കം.), ദിട്ഠിഗതേന വിസല്ലേന സല്ലേന (ക.), ദിട്ഠഗതേന വിസല്ലേന സല്ലേന (പീ.)] വിജ്ഝതു, സേഖം [വിജ്ഝതു, തം സേഖം (സീ.), വിജ്ഝതി, തം സേഖം (പീ. ക.)] അപ്പത്തമാനസം ലാഭസക്കാരസിലോകോ അനുപാപുണാതു’’ [അനുപാപുണാതി (പീ. ക.)].

‘‘സല്ലന്തി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകസ്സേതം അധിവചനം. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. സത്തമം.

൮. സിങ്ഗാലസുത്തം

൧൬൪. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… അധിഗമായ. അസ്സുത്ഥ നോ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, രത്തിയാ പച്ചൂസസമയം ജരസിങ്ഗാലസ്സ [സിങ്ഗാലസ്സ (ക.), ജരസിഗാലസ്സ (സീ. സ്യാ. കം.)] വസ്സമാനസ്സാ’’തി? ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’. ‘‘ഏസോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ജരസിങ്ഗാലോ ഉക്കണ്ഡകേന [ഉക്കണ്ഡകേന (സീ.), ഉക്കണ്ണകേന (സ്യാ. കം. പീ.)] നാമ രോഗജാതേന ഫുട്ഠോ നേവ ബിലഗതോ രമതി, ന രുക്ഖമൂലഗതോ രമതി, ന അജ്ഝോകാസഗതോ രമതി; യേന യേന ഗച്ഛതി, യത്ഥ യത്ഥ തിട്ഠതി, യത്ഥ യത്ഥ നിസീദതി, യത്ഥ യത്ഥ നിപജ്ജതി; തത്ഥ തത്ഥ അനയബ്യസനം ആപജ്ജതി. ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ ഭിക്ഖു ലാഭസക്കാരസിലോകേന അഭിഭൂതോ പരിയാദിണ്ണചിത്തോ നേവ സുഞ്ഞാഗാരഗതോ രമതി, ന രുക്ഖമൂലഗതോ രമതി, ന അജ്ഝോകാസഗതോ രമതി; യേന യേന ഗച്ഛതി, യത്ഥ യത്ഥ തിട്ഠതി, യത്ഥ യത്ഥ നിസീദതി, യത്ഥ യത്ഥ നിപജ്ജതി; തത്ഥ തത്ഥ അനയബ്യസനം ആപജ്ജതി. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. അട്ഠമം.

൯. വേരമ്ഭസുത്തം

൧൬൫. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… അധിഗമായ. ഉപരി, ഭിക്ഖവേ, ആകാസേ വേരമ്ഭാ [വേരമ്ബാ (സീ. പീ.)] നാമ വാതാ വായന്തി. തത്ഥ യോ പക്ഖീ ഗച്ഛതി തമേനം വേരമ്ഭാ വാതാ ഖിപന്തി. തസ്സ വേരമ്ഭവാതക്ഖിത്തസ്സ അഞ്ഞേനേവ പാദാ ഗച്ഛന്തി, അഞ്ഞേന പക്ഖാ ഗച്ഛന്തി, അഞ്ഞേന സീസം ഗച്ഛതി, അഞ്ഞേന കായോ ഗച്ഛതി. ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഇധേകച്ചോ ഭിക്ഖു ലാഭസക്കാരസിലോകേന അഭിഭൂതോ പരിയാദിണ്ണചിത്തോ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ ഗാമം വാ നിഗമം വാ പിണ്ഡായ പവിസതി അരക്ഖിതേനേവ കായേന അരക്ഖിതായ വാചായ അരക്ഖിതേന ചിത്തേന, അനുപട്ഠിതായ സതിയാ, അസംവുതേഹി ഇന്ദ്രിയേഹി. സോ തത്ഥ പസ്സതി മാതുഗാമം ദുന്നിവത്ഥം വാ ദുപ്പാരുതം വാ. തസ്സ മാതുഗാമം ദിസ്വാ ദുന്നിവത്ഥം വാ ദുപ്പാരുതം വാ രാഗോ ചിത്തം അനുദ്ധംസേതി. സോ രാഗാനുദ്ധംസിതേന ചിത്തേന സിക്ഖം പച്ചക്ഖായ ഹീനായാവത്തതി. തസ്സ അഞ്ഞേ ചീവരം ഹരന്തി, അഞ്ഞേ പത്തം ഹരന്തി, അഞ്ഞേ നിസീദനം ഹരന്തി, അഞ്ഞേ സൂചിഘരം ഹരന്തി, വേരമ്ഭവാതക്ഖിത്തസ്സേവ സകുണസ്സ. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. നവമം.

൧൦. സഗാഥകസുത്തം

൧൬൬. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… അധിഗമായ. ഇധാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചം പുഗ്ഗലം പസ്സാമി സക്കാരേന അഭിഭൂതം പരിയാദിണ്ണചിത്തം, കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപന്നം. ഇധ പനാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചം പുഗ്ഗലം പസ്സാമി അസക്കാരേന അഭിഭൂതം പരിയാദിണ്ണചിത്തം, കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപന്നം. ഇധ പനാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചം പുഗ്ഗലം പസ്സാമി സക്കാരേന ച അസക്കാരേന ച തദുഭയേന അഭിഭൂതം പരിയാദിണ്ണചിത്തം, കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ അപായം ദുഗ്ഗതിം വിനിപാതം നിരയം ഉപപന്നം. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി.

ഇദമവോച ഭഗവാ. ഇദം വത്വാന സുഗതോ അഥാപരം ഏതദവോച സത്ഥാ –

‘‘യസ്സ സക്കരിയമാനസ്സ, അസക്കാരേന ചൂഭയം;

സമാധി ന വികമ്പതി, അപ്പമാണവിഹാരിനോ [അപ്പമാദവിഹാരിനോ (പീ. ക.) അപ്പമാണോതി ഹേത്ഥ ഫലസമാധി, ന സതി].

‘‘തം ഝായിനം സാതതികം, സുഖുമം ദിട്ഠിവിപസ്സകം;

ഉപാദാനക്ഖയാരാമം, ആഹു സപ്പുരിസോ ഇതീ’’തി. ദസമം;

പഠമോ വഗ്ഗോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ദാരുണോ ബളിസം കുമ്മം, ദീഘലോമി ച മീള്ഹകം;

അസനി ദിദ്ധം സിങ്ഗാലം, വേരമ്ഭേന സഗാഥകന്തി.

൨. ദുതിയവഗ്ഗോ

൧. സുവണ്ണപാതിസുത്തം

൧൬൭. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… അധിഗമായ. ഇധാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചം പുഗ്ഗലം ഏവം ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച പജാനാമി – ‘ന ചായമായസ്മാ സുവണ്ണപാതിയാപി രൂപിയചുണ്ണപരിപൂരായ ഹേതു സമ്പജാനമുസാ ഭാസേയ്യാ’തി. തമേനം പസ്സാമി അപരേന സമയേന ലാഭസക്കാരസിലോകേന അഭിഭൂതം പരിയാദിണ്ണചിത്തം സമ്പജാനമുസാ ഭാസന്തം. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. പഠമം.

൨. രൂപിയപാതിസുത്തം

൧൬൮. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഇധാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചം പുഗ്ഗലം ഏവം ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച പജാനാമി – ‘ന ചായമായസ്മാ രൂപിയപാതിയാപി സുവണ്ണചുണ്ണപരിപൂരായ ഹേതു സമ്പജാനമുസാ ഭാസേയ്യാ’തി. തമേനം പസ്സാമി അപരേന സമയേന ലാഭസക്കാരസിലോകേന അഭിഭൂതം പരിയാദിണ്ണചിത്തം സമ്പജാനമുസാ ഭാസന്തം. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. ദുതിയം.

൩-൧൦. സുവണ്ണനിക്ഖസുത്താദിഅട്ഠകം

൧൬൯. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ഇധാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചം പുഗ്ഗലം ഏവം ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച പജാനാമി – ‘ന ചായമായസ്മാ സുവണ്ണനിക്ഖസ്സാപി ഹേതു…പേ… സുവണ്ണനിക്ഖസതസ്സാപി ഹേതു… സിങ്ഗീനിക്ഖസ്സാപി ഹേതു… സിങ്ഗീനിക്ഖസതസ്സാപി ഹേതു… പഥവിയാപി ജാതരൂപപരിപൂരായ ഹേതു… ആമിസകിഞ്ചിക്ഖഹേതുപി… ജീവിതഹേതുപി… ജനപദകല്യാണിയാപി ഹേതു സമ്പജാനമുസാ ഭാസേയ്യാ’തി. തമേനം പസ്സാമി അപരേന സമയേന ലാഭസക്കാരസിലോകേന അഭിഭൂതം പരിയാദിണ്ണചിത്തം സമ്പജാനമുസാ ഭാസന്തം. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. ദസമം.

ദുതിയോ വഗ്ഗോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ദ്വേ പാതി ദ്വേ സുവണ്ണാ ച, സിങ്ഗീഹി അപരേ ദുവേ;

പഥവീ കിഞ്ചിക്ഖജീവിതം, ജനപദകല്യാണിയാ ദസാതി.

൩. തതിയവഗ്ഗോ

൧. മാതുഗാമസുത്തം

൧൭൦. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ന തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, മാതുഗാമോ ഏകോ ഏകസ്സ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി യസ്സ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ …പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. പഠമം.

൨. കല്യാണീസുത്തം

൧൭൧. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ന തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ജനപദകല്യാണീ ഏകാ ഏകസ്സ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി യസ്സ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ചിത്തം പരിയാദായ തിട്ഠതി. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. ദുതിയം.

൩. ഏകപുത്തകസുത്തം

൧൭൨. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… സദ്ധാ, ഭിക്ഖവേ, ഉപാസികാ ഏകപുത്തകം പിയം മനാപം ഏവം സമ്മാ ആയാചമാനാ ആയാചേയ്യ – ‘താദിസോ, താത, ഭവാഹി യാദിസോ ചിത്തോ ച ഗഹപതി ഹത്ഥകോ ച ആളവകോ’തി. ഏസാ, ഭിക്ഖവേ, തുലാ ഏതം പമാണം മമ സാവകാനം ഉപാസകാനം, യദിദം ചിത്തോ ച ഗഹപതി ഹത്ഥകോ ച ആളവകോ. സചേ ഖോ ത്വം, താത, അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജസി; താദിസോ, താത, ഭവാഹി യാദിസാ സാരിപുത്തമോഗ്ഗല്ലാനാതി. ഏസാ, ഭിക്ഖവേ, തുലാ ഏതം പമാണം മമ സാവകാനം ഭിക്ഖൂനം, യദിദം സാരിപുത്തമോഗ്ഗലാനാ. മാ ച ഖോ ത്വം, താത, സേഖം അപ്പത്തമാനസം ലാഭസക്കാരസിലോകോ അനുപാപുണാതൂതി. തഞ്ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖും സേഖം അപ്പത്തമാനസം ലാഭസക്കാരസിലോകോ അനുപാപുണാതി, സോ തസ്സ ഹോതി അന്തരായായ. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. തതിയം.

൪. ഏകധീതുസുത്തം

൧൭൩. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… സദ്ധാ ഭിക്ഖവേ ഉപാസികാ ഏകം ധീതരം പിയം മനാപം ഏവം സമ്മാ ആയാചമാനാ ആയാചേയ്യ – ‘താദിസാ, അയ്യേ, ഭവാഹി യാദിസാ ഖുജ്ജുത്തരാ ച ഉപാസികാ വേളുകണ്ഡകിയാ [വേളുകണ്ഡകീ (സീ. ഛക്കങ്ഗുത്തരേപി)] ച നന്ദമാതാ’തി. ഏസാ, ഭിക്ഖവേ, തുലാ ഏതം പമാണം മമ സാവികാനം ഉപാസികാനം, യദിദം ഖുജ്ജുത്തരാ ച ഉപാസികാ വേളുകണ്ഡകിയാ ച നന്ദമാതാ. സചേ ഖോ ത്വം, അയ്യേ, അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജസി; താദിസാ, അയ്യേ, ഭവാഹി യാദിസാ ഖേമാ ച ഭിക്ഖുനീ ഉപ്പലവണ്ണാ ചാതി. ഏസാ, ഭിക്ഖവേ, തുലാ ഏതം പമാണം മമ സാവികാനം ഭിക്ഖുനീനം, യദിദം ഖേമാ ച ഭിക്ഖുനീ ഉപ്പലവണ്ണാ ച. മാ ച ഖോ ത്വം, അയ്യേ, സേഖം അപ്പത്തമാനസം ലാഭസക്കാരസിലോകോ അനുപാപുണാതൂതി. തം ചേ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനിം സേഖം അപ്പത്തമാനസം ലാഭസക്കാരസിലോകോ അനുപാപുണാതി, സോ തസ്സാ ഹോതി അന്തരായായ. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. ചതുത്ഥം.

൫. സമണബ്രാഹ്മണസുത്തം

൧൭൪. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘യേ ഹി കേചി, ഭിക്ഖവേ, സമണാ വാ ബ്രാഹ്മണാ വാ ലാഭസക്കാരസിലോകസ്സ അസ്സാദഞ്ച ആദീനവഞ്ച നിസ്സരണഞ്ച യഥാഭൂതം നപ്പജാനന്തി, ന മേ തേ, ഭിക്ഖവേ, സമണാ വാ ബ്രാഹ്മണാ വാ സമണേസു വാ സമണസമ്മതാ ബ്രാഹ്മണേസു വാ ബ്രാഹ്മണസമ്മതാ, ന ച പന തേ ആയസ്മന്താ സാമഞ്ഞത്ഥം വാ ബ്രഹ്മഞ്ഞത്ഥം വാ ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരന്തി. യേ ച ഖോ കേചി, ഭിക്ഖവേ, സമണാ വാ ബ്രാഹ്മണാ വാ ലാഭസക്കാരസിലോകസ്സ അസ്സാദഞ്ച ആദീനവഞ്ച നിസ്സരണഞ്ച യഥാഭൂതം പജാനന്തി, തേ ച ഖോ മേ, ഭിക്ഖവേ, സമണാ വാ ബ്രാഹ്മണാ വാ സമണേസു ചേവ സമണസമ്മതാ ബ്രാഹ്മണേസു ച ബ്രാഹ്മണസമ്മതാ, തേ ച പനായസ്മന്തോ സാമഞ്ഞത്ഥഞ്ച ബ്രഹ്മഞ്ഞത്ഥഞ്ച ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരന്തീ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. ദുതിയസമണബ്രാഹ്മണസുത്തം

൧൭൫. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘യേ ഹി കേചി, ഭിക്ഖവേ, സമണാ വാ ബ്രാഹ്മണാ വാ ലാഭസക്കാരസിലോകസ്സ സമുദയഞ്ച അത്ഥങ്ഗമഞ്ച അസ്സാദഞ്ച ആദീനവഞ്ച നിസ്സരണഞ്ച യഥാഭൂതം നപ്പജാനന്തി…പേ… പജാനന്തി…പേ… സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരന്തീ’’തി. ഛട്ഠം.

൭. തതിയസമണബ്രാഹ്മണസുത്തം

൧൭൬. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘യേ ഹി കേചി, ഭിക്ഖവേ, സമണാ വാ ബ്രാഹ്മണാ വാ ലാഭസക്കാരസിലോകം യഥാഭൂതം നപ്പജാനന്തി, ലാഭസക്കാരസിലോകസമുദയം നപ്പജാനന്തി, ലാഭസക്കാരസിലോകനിരോധം നപ്പജാനന്തി, ലാഭസക്കാരസിലോകനിരോധഗാമിനിം പടിപദം നപ്പജാനന്തി …പേ… പജാനന്തി…പേ… സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരന്തീ’’തി. സത്തമം.

൮. ഛവിസുത്തം

൧൭൭. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ. ലാഭസക്കാരസിലോകോ, ഭിക്ഖവേ, ഛവിം ഛിന്ദതി, ഛവിം ഛേത്വാ ചമ്മം ഛിന്ദതി, ചമ്മം ഛേത്വാ മംസം ഛിന്ദതി, മംസം ഛേത്വാ ന്ഹാരും ഛിന്ദതി, ന്ഹാരും ഛേത്വാ അട്ഠിം ഛിന്ദതി, അട്ഠിം ഛേത്വാ അട്ഠിമിഞ്ജം ആഹച്ച തിട്ഠതി. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. അട്ഠമം.

൯. രജ്ജുസുത്തം

൧൭൮. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ. ലാഭസക്കാരസിലോകോ, ഭിക്ഖവേ, ഛവിം ഛിന്ദതി, ഛവിം ഛേത്വാ ചമ്മം ഛിന്ദതി, ചമ്മം ഛേത്വാ മംസം ഛിന്ദതി, മംസം ഛേത്വാ ന്ഹാരും ഛിന്ദതി, ന്ഹാരും ഛേത്വാ അട്ഠിം ഛിന്ദതി, അട്ഠിം ഛേത്വാ അട്ഠിമിഞ്ജം ആഹച്ച തിട്ഠതി’’.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, ബലവാ പുരിസോ ദള്ഹായ വാളരജ്ജുയാ ജങ്ഘം വേഠേത്വാ ഘംസേയ്യ. സാ ഛവിം ഛിന്ദേയ്യ, ഛവിം ഛേത്വാ ചമ്മം ഛിന്ദേയ്യ, ചമ്മം ഛേത്വാ മംസം ഛിന്ദേയ്യ, മംസം ഛേത്വാ ന്ഹാരും ഛിന്ദേയ്യ, ന്ഹാരും ഛേത്വാ അട്ഠിം ഛിന്ദേയ്യ, അട്ഠിം ഛേത്വാ അട്ഠിമിഞ്ജം ആഹച്ച തിട്ഠേയ്യ. ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ ഛവിം ഛിന്ദതി, ഛവിം ഛേത്വാ ചമ്മം ഛിന്ദതി, ചമ്മം ഛേത്വാ മംസം ഛിന്ദതി, മംസം ഛേത്വാ ന്ഹാരും ഛിന്ദതി, ന്ഹാരും ഛേത്വാ അട്ഠിം ഛിന്ദതി, അട്ഠിം ഛേത്വാ അട്ഠിംമിഞ്ജം ആഹച്ച തിട്ഠതി. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. നവമം.

൧൦. ഭിക്ഖുസുത്തം

൧൭൯. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘യോപി സോ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അരഹം ഖീണാസവോ തസ്സപാഹം ലാഭസക്കാരസിലോകോ അന്തരായായ വദാമീ’’തി. ഏവം വുത്തേ, ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘കിസ്സ പന, ഭന്തേ, ഖീണാസവസ്സ ഭിക്ഖുനോ ലാഭസക്കാരസിലോകോ അന്തരായായാ’’തി? ‘‘യാ ഹിസ്സ സാ, ആനന്ദ, അകുപ്പാ ചേതോവിമുത്തി നാഹം തസ്സാ ലാഭസക്കാരസിലോകം അന്തരായായ വദാമി. യേ ച ഖ്വസ്സ, ആനന്ദ, അപ്പമത്തസ്സ ആതാപിനോ പഹിതത്തസ്സ വിഹരതോ ദിട്ഠധമ്മസുഖവിഹാരാ അധിഗതാ തേസാഹമസ്സ ലാഭസക്കാരസിലോകം അന്തരായായ വദാമി. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ആനന്ദ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ കടുകോ ഫരുസോ അന്തരായികോ അനുത്തരസ്സ യോഗക്ഖേമസ്സ അധിഗമായ. തസ്മാതിഹാനന്ദ, ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം – ‘ഉപ്പന്നം ലാഭസക്കാരസിലോകം പജഹിസ്സാമ, ന ച നോ ഉപ്പന്നോ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ചിത്തം പരിയാദായ ഠസ്സതീ’തി. ഏവഞ്ഹി വോ, ആനന്ദ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. ദസമം.

തതിയോ വഗ്ഗോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

മാതുഗാമോ ച കല്യാണീ, പുത്തോ ച ഏകധീതു ച;

സമണബ്രാഹ്മണാ തീണി, ഛവി രജ്ജു ച ഭിക്ഖുനാതി.

൪. ചതുത്ഥവഗ്ഗോ

൧. ഭിന്ദിസുത്തം

൧൮൦. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ. ലാഭസക്കാരസിലോകേന അഭിഭൂതോ പരിയാദിണ്ണചിത്തോ, ഭിക്ഖവേ, ദേവദത്തോ സങ്ഘം ഭിന്ദി. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. പഠമം.

൨. കുസലമൂലസുത്തം

൧൮൧. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ. ലാഭസക്കാരസിലോകേന അഭിഭൂതസ്സ പരിയാദിണ്ണചിത്തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ദേവദത്തസ്സ കുസലമൂലം സമുച്ഛേദമഗമാ. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. ദുതിയം.

൩. കുസലധമ്മസുത്തം

൧൮൨. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ. ലാഭസക്കാരസിലോകേന അഭിഭൂതസ്സ പരിയാദിണ്ണചിത്തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ദേവദത്തസ്സ കുസലോ ധമ്മോ സമുച്ഛേദമഗമാ. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. തതിയം.

൪. സുക്കധമ്മസുത്തം

൧൮൩. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ. ലാഭസക്കാരസിലോകേന അഭിഭൂതസ്സ പരിയാദിണ്ണചിത്തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ദേവദത്തസ്സ സുക്കോ ധമ്മോ സമുച്ഛേദമഗമാ. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. ചതുത്ഥം.

൫. അചിരപക്കന്തസുത്തം

൧൮൪. ഏകം സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി ഗിജ്ഝകൂടേ പബ്ബതേ അചിരപക്കന്തേ ദേവദത്തേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ദേവദത്തം ആരബ്ഭ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘അത്തവധായ, ഭിക്ഖവേ, ദേവദത്തസ്സ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ഉദപാദി, പരാഭവായ ദേവദത്തസ്സ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ഉദപാദി’’.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, കദലീ അത്തവധായ ഫലം ദേതി, പരാഭവായ ഫലം ദേതി; ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അത്തവധായ ദേവദത്തസ്സ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ഉദപാദി, പരാഭവായ ദേവദത്തസ്സ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ഉദപാദി.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, വേളു അത്തവധായ ഫലം ദേതി, പരാഭവായ ഫലം ദേതി; ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അത്തവധായ ദേവദത്തസ്സ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ഉദപാദി, പരാഭവായ ദേവദത്തസ്സ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ഉദപാദി.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, നളോ അത്തവധായ ഫലം ദേതി, പരാഭവായ ഫലം ദേതി; ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അത്തവധായ ദേവദത്തസ്സ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ഉദപാദി, പരാഭവായ ദേവദത്തസ്സ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ഉദപാദി.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, അസ്സതരീ അത്തവധായ ഗബ്ഭം ഗണ്ഹാതി, പരാഭവായ ഗബ്ഭം ഗണ്ഹാതി; ഏവമേവ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അത്തവധായ ദേവദത്തസ്സ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ഉദപാദി, പരാഭവായ ദേവദത്തസ്സ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ഉദപാദി. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ. ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി.

ഇദമവോച ഭഗവാ. ഇദം വത്വാന സുഗതോ അഥാപരം ഏതദവോച സത്ഥാ –

‘‘ഫലം വേ കദലിം ഹന്തി, ഫലം വേളും ഫലം നളം;

സക്കാരോ കാപുരിസം ഹന്തി, ഗബ്ഭോ അസ്സതരിം യഥാതി’’. പഞ്ചമം;

൬. പഞ്ചരഥസതസുത്തം

൧൮൫. രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. തേന ഖോ പന സമയേന ദേവദത്തസ്സ അജാതസത്തുകുമാരോ പഞ്ചഹി രഥസതേഹി സായം പാതം ഉപട്ഠാനം ഗച്ഛതി, പഞ്ച ച ഥാലിപാകസതാനി ഭത്താഭിഹാരോ അഭിഹരീയതി. അഥ ഖോ സമ്ബഹുലാ ഭിക്ഖൂ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദിംസു. ഏകമന്തം നിസിന്നാ ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവന്തം ഏതദവോചും – ‘‘ദേവദത്തസ്സ, ഭന്തേ, അജാതസത്തുകുമാരോ പഞ്ചഹി രഥസതേഹി സായം പാതം ഉപട്ഠാനം ഗച്ഛതി, പഞ്ച ച ഥാലിപാകസതാനി ഭത്താഭിഹാരോ അഭിഹരീയതീ’’തി. ‘‘മാ, ഭിക്ഖവേ, ദേവദത്തസ്സ ലാഭസക്കാരസിലോകം പിഹയിത്ഥ. യാവകീവഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ദേവദത്തസ്സ അജാതസത്തുകുമാരോ പഞ്ചഹി രഥസതേഹി സായം പാതം ഉപട്ഠാനം ഗമിസ്സതി, പഞ്ച ച ഥാലിപാകസതാനി ഭത്താഭിഹാരോ ആഹരീയിസ്സതി, ഹാനിയേവ, ഭിക്ഖവേ, ദേവദത്തസ്സ പാടികങ്ഖാ കുസലേസു ധമ്മേസു, നോ വുദ്ധി’’.

‘‘സേയ്യഥാപി, ഭിക്ഖവേ, ചണ്ഡസ്സ കുക്കുരസ്സ നാസായ പിത്തം ഭിന്ദേയ്യും, ഏവഞ്ഹി സോ, ഭിക്ഖവേ, കുക്കുരോ ഭിയ്യോസോമത്തായ ചണ്ഡതരോ അസ്സ; ഏവമേവ, ഭിക്ഖവേ, യാവകീവഞ്ച ദേവദത്തസ്സ അജാതസത്തുകുമാരോ പഞ്ചഹി രഥസതേഹി സായം പാതം ഉപട്ഠാനം ഗമിസ്സതി, പഞ്ച ച ഥാലിപാകസതാനി ഭത്താഭിഹാരോ ആഹരീയിസ്സതി, ഹാനിയേവ, ഭിക്ഖവേ, ദേവദത്തസ്സ പാടികങ്ഖാ കുസലേസു ധമ്മേസു, നോ വുദ്ധി. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ…പേ… ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. ഛട്ഠം.

൭. മാതുസുത്തം

൧൮൬. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ കടുകോ ഫരുസോ അന്തരായികോ അനുത്തരസ്സ യോഗക്ഖേമസ്സ അധിഗമായ. ഇധാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചം പുഗ്ഗലം ഏവം ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച പജാനാമി – ‘ന ചായമായസ്മാ മാതുപി ഹേതു സമ്പജാനമുസാ ഭാസേയ്യാ’തി. തമേനം പസ്സാമി അപരേന സമയേന ലാഭസക്കാരസിലോകേന അഭിഭൂതം പരിയാദിണ്ണചിത്തം സമ്പജാനമുസാ ഭാസന്തം. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ കടുകോ ഫരുസോ അന്തരായികോ അനുത്തരസ്സ യോഗക്ഖേമസ്സ അധിഗമായ. തസ്മാതിഹ, ഭിക്ഖവേ, ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം – ‘ഉപ്പന്നം ലാഭസക്കാരസിലോകം പജഹിസ്സാമ. ന ച നോ ഉപ്പന്നോ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ചിത്തം പരിയാദായ ഠസ്സതീ’തി. ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. സത്തമം.

൮-൧൩. പിതുസുത്താദിഛക്കം

൧൮൭. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ദാരുണോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ കടുകോ ഫരുസോ അന്തരായികോ അനുത്തരസ്സ യോഗക്ഖേമസ്സ അധിഗമായ. ഇധാഹം, ഭിക്ഖവേ, ഏകച്ചം പുഗ്ഗലം ഏവം ചേതസാ ചേതോ പരിച്ച പജാനാമി – ‘ന ചായമായസ്മാ പിതുപി ഹേതു…പേ… ഭാതുപി ഹേതു… ഭഗിനിയാപി ഹേതു… പുത്തസ്സപി ഹേതു… ധീതുയാപി ഹേതു… പജാപതിയാപി ഹേതു സമ്പജാനമുസാ ഭാസേയ്യാ’തി. തമേനം പസ്സാമി അപരേന സമയേന ലാഭസക്കാരസിലോകേന അഭിഭൂതം പരിയാദിണ്ണചിത്തം സമ്പജാനമുസാ ഭാസന്തം. ഏവം ദാരുണോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ലാഭസക്കാരസിലോകോ കടുകോ ഫരുസോ അന്തരായികോ അനുത്തരസ്സ യോഗക്ഖേമസ്സ അധിഗമായ. തസ്മാതിഹ, ഭിക്ഖവേ, ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം – ‘ഉപ്പന്നം ലാഭസക്കാരസിലോകം പജഹിസ്സാമ, ന ച നോ ഉപ്പന്നോ ലാഭസക്കാരസിലോകോ ചിത്തം പരിയാദായ ഠസ്സതീ’തി. ഏവഞ്ഹി വോ, ഭിക്ഖവേ, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി. തേരസമം.

ചതുത്ഥോ വഗ്ഗോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ഭിന്ദി മൂലം ദുവേ ധമ്മാ, പക്കന്തം രഥ മാതരി;

പിതാ ഭാതാ ച ഭഗിനീ, പുത്തോ ധീതാ പജാപതീതി.

ലാഭസക്കാരസംയുത്തം സമത്തം.