൧൧. ചീവരസുത്തം

൧൫൪. ഏകം സമയം ആയസ്മാ മഹാകസ്സപോ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ ആനന്ദോ ദക്ഖിണഗിരിസ്മിം ചാരികം ചരതി മഹതാ ഭിക്ഖുസങ്ഘേന സദ്ധിം.

തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മതോ ആനന്ദസ്സ തിംസമത്താ സദ്ധിവിഹാരിനോ ഭിക്ഖൂ സിക്ഖം പച്ചക്ഖായ ഹീനായാവത്താ ഭവന്തി യേഭുയ്യേന കുമാരഭൂതാ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ദക്ഖിണഗിരിസ്മിം യഥാഭിരന്തം ചാരികം ചരിത്വാ യേന രാജഗഹം വേളുവനം കലന്ദകനിവാപോ യേനായസ്മാ മഹാകസ്സപോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മന്തം മഹാകസ്സപം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ആയസ്മാ മഹാകസ്സപോ ഏതദവോച – ‘‘കതി നു ഖോ, ആവുസോ ആനന്ദ, അത്ഥവസേ പടിച്ച ഭഗവതാ കുലേസു തികഭോജനം പഞ്ഞത്ത’’ന്തി?

‘‘തയോ ഖോ, ഭന്തേ കസ്സപ, അത്ഥവസേ പടിച്ച ഭഗവതാ കുലേസു തികഭോജനം പഞ്ഞത്തം – ദുമ്മങ്കൂനം പുഗ്ഗലാനം നിഗ്ഗഹായ പേസലാനം ഭിക്ഖൂനം ഫാസുവിഹാരായ, മാ പാപിച്ഛാ പക്ഖം നിസ്സായ സങ്ഘം ഭിന്ദേയ്യും [വിനയപിടകേ ചൂളവഗ്ഗേ സംഘഭേദകക്ഖന്ധകേ വജിരബുദ്ധിയം അഞ്ഞഥാ സമ്ബന്ധോ ദസ്സിതോ], കുലാനുദ്ദയതായ ച. ഇമേ ഖോ, ഭന്തേ കസ്സപ, തയോ അത്ഥവസേ പടിച്ച ഭഗവതാ കുലേസു തികഭോജനം പഞ്ഞത്ത’’ന്തി.

‘‘അഥ കിഞ്ചരഹി ത്വം, ആവുസോ ആനന്ദ, ഇമേഹി നവേഹി ഭിക്ഖൂഹി ഇന്ദ്രിയേസു അഗുത്തദ്വാരേഹി ഭോജനേ അമത്തഞ്ഞൂഹി ജാഗരിയം അനനുയുത്തേഹി സദ്ധിം ചാരികം ചരസി? സസ്സഘാതം മഞ്ഞേ ചരസി, കുലൂപഘാതം മഞ്ഞേ ചരസി. ഓലുജ്ജതി [ഉല്ലുജ്ജതി (സീ. അട്ഠകഥാസു ച)] ഖോ തേ, ആവുസോ ആനന്ദ, പരിസാ; പലുജ്ജന്തി ഖോ തേ, ആവുസോ, നവപ്പായാ. ന വായം കുമാരകോ മത്തമഞ്ഞാസീ’’തി.

‘‘അപി മേ, ഭന്തേ കസ്സപ, സിരസ്മിം പലിതാനി ജാതാനി. അഥ ച പന മയം അജ്ജാപി ആയസ്മതോ മഹാകസ്സപസ്സ കുമാരകവാദാ ന മുച്ചാമാ’’തി. ‘‘തഥാ ഹി പന ത്വം, ആവുസോ ആനന്ദ, ഇമേഹി നവേഹി ഭിക്ഖൂഹി ഇന്ദ്രിയേസു അഗുത്തദ്വാരേഹി ഭോജനേ അമത്തഞ്ഞൂഹി ജാഗരിയം അനനുയുത്തേഹി സദ്ധിം ചാരികം ചരസി, സസ്സഘാതം മഞ്ഞേ ചരസി, കുലൂപഘാതം മഞ്ഞേ ചരസി. ഓലുജ്ജതി ഖോ തേ, ആവുസോ ആനന്ദ, പരിസാ; പലുജ്ജന്തി ഖോ തേ, ആവുസോ, നവപ്പായാ. [പലുജ്ജതി ഖോ തേ ആവുസോ ആനന്ദ പരിസാ (ക. സീ.)] ന വായം കുമാരകോ മത്തമഞ്ഞാസീ’’തി.

അസ്സോസി ഖോ ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ – ‘‘അയ്യേന കിര മഹാകസ്സപേന അയ്യോ ആനന്ദോ വേദേഹമുനി കുമാരകവാദേന അപസാദിതോ’’തി.

അഥ ഖോ ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ അനത്തമനാ അനത്തമനവാചം നിച്ഛാരേസി – ‘‘കിം പന അയ്യോ മഹാകസ്സപോ അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ സമാനോ അയ്യം ആനന്ദം വേദേഹമുനിം കുമാരകവാദേന അപസാദേതബ്ബം മഞ്ഞതീ’’തി! അസ്സോസി ഖോ ആയസ്മാ മഹാകസ്സപോ ഥുല്ലനന്ദായ ഭിക്ഖുനിയാ ഇമം വാചം ഭാസമാനായ.

അഥ ഖോ ആയസ്മാ മഹാകസ്സപോ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ഏതദവോച – ‘‘തഗ്ഘാവുസോ ആനന്ദ, ഥുല്ലനന്ദായ ഭിക്ഖുനിയാ സഹസാ അപ്പടിസങ്ഖാ വാചാ ഭാസിതാ. യത്വാഹം, ആവുസോ, കേസമസ്സും ഓഹാരേത്വാ കാസായാനി വത്ഥാനി അച്ഛാദേത്വാ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിതോ, നാഭിജാനാമി അഞ്ഞം സത്ഥാരം ഉദ്ദിസിതാ [ഉദ്ദിസിതും (സീ. പീ. ക.)], അഞ്ഞത്ര തേന ഭഗവതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന. പുബ്ബേ മേ, ആവുസോ, അഗാരികഭൂതസ്സ സതോ ഏതദഹോസി – ‘സമ്ബാധോ ഘരാവാസോ രജാപഥോ [രജോപഥോ (സീ.)], അബ്ഭോകാസോ പബ്ബജ്ജാ. നയിദം സുകരം അഗാരം അജ്ഝാവസതാ ഏകന്തപരിപുണ്ണം ഏകന്തപരിസുദ്ധം സങ്ഖലിഖിതം ബ്രഹ്മചരിയം ചരിതും. യംനൂനാഹം കേസമസ്സും ഓഹാരേത്വാ കാസായാനി വത്ഥാനി അച്ഛാദേത്വാ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജേയ്യ’ന്തി. സോ ഖ്വാഹം, ആവുസോ, അപരേന സമയേന പടപിലോതികാനം സങ്ഘാടിം കാരേത്വാ [കരിത്വാ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] യേ ലോകേ അരഹന്തോ തേ ഉദ്ദിസ്സ കേസമസ്സും ഓഹാരേത്വാ കാസായാനി വത്ഥാനി അച്ഛാദേത്വാ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിം.

സോ ഏവം പബ്ബജിതോ സമാനോ അദ്ധാനമഗ്ഗപ്പടിപന്നോ അദ്ദസം ഭഗവന്തം അന്തരാ ച രാജഗഹം അന്തരാ ച നാളന്ദം ബഹുപുത്തേ ചേതിയേ നിസിന്നം. ദിസ്വാന മേ ഏതദഹോസി – ‘സത്ഥാരഞ്ച വതാഹം പസ്സേയ്യം, ഭഗവന്തമേവ പസ്സേയ്യം; സുഗതഞ്ച വതാഹം പസ്സേയ്യം, ഭഗവന്തമേവ പസ്സേയ്യം; സമ്മാസമ്ബുദ്ധഞ്ച വതാഹം പസ്സേയ്യം; ഭഗവന്തമേവ പസ്സേയ്യ’ന്തി. സോ ഖ്വാഹം, ആവുസോ, തത്ഥേവ ഭഗവതോ പാദേസു സിരസാ നിപതിത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോചം – ‘സത്ഥാ മേ, ഭന്തേ, ഭഗവാ, സാവകോഹമസ്മി; സത്ഥാ മേ, ഭന്തേ, ഭഗവാ, സാവകോഹമസ്മീ’തി. ഏവം വുത്തേ മം, ആവുസോ, ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘യോ ഖോ, കസ്സപ, ഏവം സബ്ബചേതസാ സമന്നാഗതം സാവകം അജാനഞ്ഞേവ വദേയ്യ ജാനാമീതി, അപസ്സഞ്ഞേവ വദേയ്യ പസ്സാമീതി, മുദ്ധാപി തസ്സ വിപതേയ്യ. അഹം ഖോ പന, കസ്സപ, ജാനഞ്ഞേവ വദാമി ജാനാമീതി, പസ്സഞ്ഞേവ വദാമി പസ്സാമീ’തി.

തസ്മാതിഹ തേ, കസ്സപ, ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം – ‘തിബ്ബം മേ ഹിരോത്തപ്പം പച്ചുപട്ഠിതം ഭവിസ്സതി ഥേരേസു നവേസു മജ്ഝിമേസൂ’തി. ഏവഞ്ഹി തേ, കസ്സപ, സിക്ഖിതബ്ബം.

തസ്മാതിഹ തേ, കസ്സപ, ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം – ‘യം കിഞ്ചി ധമ്മം സുണിസ്സാമി കുസലൂപസംഹിതം സബ്ബം തം അട്ഠിം കത്വാ മനസി കരിത്വാ സബ്ബചേതസാ സമന്നാഹരിത്വാ ഓഹിതസോതോ ധമ്മം സുണിസ്സാമീ’തി. ഏവഞ്ഹി തേ, കസ്സപ, സിക്ഖിതബ്ബം.

തസ്മാതിഹ തേ, കസ്സപ, ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം – ‘സാതസഹഗതാ ച മേ കായഗതാസതി ന വിജഹിസ്സതീ’തി. ഏവഞ്ഹി തേ, കസ്സപ, സിക്ഖിതബ്ബന്തി.

‘‘അഥ ഖോ മം, ആവുസോ, ഭഗവാ ഇമിനാ ഓവാദേന ഓവദിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ പക്കാമി. സത്താഹമേവ ഖ്വാഹം, ആവുസോ, സരണോ [സാണോ (സീ.)] രട്ഠപിണ്ഡം ഭുഞ്ജിം’’. അട്ഠമിയാ അഞ്ഞാ ഉദപാദി.

‘‘അഥ ഖോ, ആവുസോ, ഭഗവാ മഗ്ഗാ ഓക്കമ്മ യേന അഞ്ഞതരം രുക്ഖമൂലം തേനുപസങ്കമി. അഥ ഖ്വാഹം, ആവുസോ, പടപിലോതികാനം സങ്ഘാടിം ചതുഗ്ഗുണം പഞ്ഞപേത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോചം – ‘ഇധ, ഭന്തേ, ഭഗവാ നിസീദതു, യം മമസ്സ ദീഘരത്തം ഹിതായ സുഖായാ’തി. നിസീദി ഖോ, ആവുസോ, ഭഗവാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ. നിസജ്ജ ഖോ മം, ആവുസോ, ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘മുദുകാ ഖോ ത്യായം, കസ്സപ, പടപിലോതികാനം സങ്ഘാടീ’തി. ‘പടിഗ്ഗണ്ഹാതു മേ, ഭന്തേ, ഭഗവാ പടപിലോതികാനം സങ്ഘാടിം അനുകമ്പം ഉപാദായാ’തി. ‘ധാരേസ്സസി പന മേ ത്വം, കസ്സപ, സാണാനി പംസുകൂലാനി നിബ്ബസനാനീ’തി. ‘ധാരേസ്സാമഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സാണാനി പംസുകൂലാനി നിബ്ബസനാനീ’തി. ‘‘സോ ഖ്വാഹം, ആവുസോ, പടപിലോതികാനം സങ്ഘാടിം ഭഗവതോ പാദാസിം. അഹം പന ഭഗവതോ സാണാനി പംസുകൂലാനി നിബ്ബസനാനി പടിപജ്ജിം’’.

‘‘യഞ്ഹി തം, ആവുസോ, സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – ‘ഭഗവതോ പുത്തോ ഓരസോ മുഖതോ ജാതോ ധമ്മജോ ധമ്മനിമ്മിതോ ധമ്മദായാദോ, പടിഗ്ഗഹിതാനി [പടിഗ്ഗഹേതാ (സീ.)] സാണാനി പംസുകൂലാനി നിബ്ബസനാനീ’തി, മമം തം സമ്മാ വദമാനോ വദേയ്യ – ‘ഭഗവതോ പുത്തോ ഓരസോ മുഖതോ ജാതോ ധമ്മജോ ധമ്മനിമ്മിതോ ധമ്മദായാദോ, പടിഗ്ഗഹിതാനി സാണാനി പംസുകൂലാനി നിബ്ബസനാനീ’’’തി.

‘‘അഹം ഖോ, ആവുസോ, യാവദേവ ആകങ്ഖാമി വിവിച്ചേവ കാമേഹി വിവിച്ച അകുസലേഹി ധമ്മേഹി സവിതക്കം സവിചാരം വിവേകജം പീതിസുഖം പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരാമി. അഹം ഖോ, ആവുസോ, യാവദേ ആകങ്ഖാമി…പേ… (നവന്നം അനുപുബ്ബവിഹാരസമാപത്തിനം പഞ്ചന്നഞ്ച അഭിഞ്ഞാനം ഏവം വിത്ഥാരോ വേദിതബ്ബോ).

‘‘അഹം ഖോ, ആവുസോ, ആസവാനം ഖയാ അനാസവം ചേതോവിമുത്തിം പഞ്ഞാവിമുത്തിം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരാമി; സത്തരതനം വാ, ആവുസോ, നാഗം അഡ്ഢട്ഠമരതനം വാ താലപത്തികായ ഛാദേതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യ, യോ മേ ഛ അഭിഞ്ഞാ ഛാദേതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യാ’’തി.

ചവിത്ഥ ച പന ഥുല്ലനന്ദാ ഭിക്ഖുനീ ബ്രഹ്മചരിയമ്ഹാതി. ഏകാദസമം.