൩. കമ്മപഥവഗ്ഗോ

൧. അസമാഹിതസുത്തം

൧൦൭. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ധാതുസോവ, ഭിക്ഖവേ, സത്താ സംസന്ദന്തി സമേന്തി. അസ്സദ്ധാ അസ്സദ്ധേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; അഹിരികാ അഹിരികേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; അനോത്തപ്പിനോ അനോത്തപ്പീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; അസമാഹിതാ അസമാഹിതേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; ദുപ്പഞ്ഞാ ദുപ്പഞ്ഞേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി’’.

‘‘സദ്ധാ സദ്ധേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; ഹിരിമനാ ഹിരിമനേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; ഓത്തപ്പിനോ ഓത്തപ്പീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; സമാഹിതാ സമാഹിതേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; പഞ്ഞവന്തോ പഞ്ഞവന്തേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തീ’’തി. പഠമം.

൨. ദുസ്സീലസുത്തം

൧൦൮. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ധാതുസോവ, ഭിക്ഖവേ, സത്താ സംസന്ദന്തി സമേന്തി. അസ്സദ്ധാ അസ്സദ്ധേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; അഹിരികാ അഹിരികേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; അനോത്തപ്പിനോ അനോത്തപ്പീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; ദുസ്സീലാ ദുസ്സീലേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; ദുപ്പഞ്ഞാ ദുപ്പഞ്ഞേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി’’.

‘‘സദ്ധാ സദ്ധേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; ഹിരിമനാ ഹിരിമനേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; ഓത്തപ്പിനോ ഓത്തപ്പീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; സീലവന്തോ സീലവന്തേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; പഞ്ഞവന്തോ പഞ്ഞവന്തേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തീ’’തി. ദുതിയം.

൩. പഞ്ചസിക്ഖാപദസുത്തം

൧൦൯. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ധാതുസോവ, ഭിക്ഖവേ, സത്താ സംസന്ദന്തി സമേന്തി. പാണാതിപാതിനോ പാണാതിപാതീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; അദിന്നാദായിനോ അദിന്നാദായീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; കാമേസുമിച്ഛാചാരിനോ കാമേസുമിച്ഛാചാരീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; മുസാവാദിനോ മുസാവാദീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; സുരാമേരയമജ്ജപ്പമാദട്ഠായിനോ സുരാമേരയമജ്ജപ്പമാദട്ഠായീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി’’.

‘‘പാണാതിപാതാ പടിവിരതാ പാണാതിപാതാ പടിവിരതേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; അദിന്നാദാനാ പടിവിരതാ അദിന്നാദാനാ പടിവിരതേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; കാമേസുമിച്ഛാചാരാ പടിവിരതാ കാമേസുമിച്ഛാചാരാ പടിവിരതേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; മുസാവാദാ പടിവിരതാ മുസാവാദാ പടിവിരതേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; സുരാമേരയമജ്ജപ്പമാദട്ഠാനാ പടിവിരതാ സുരാമേരയമജ്ജപ്പമാദട്ഠാനാ പടിവിരതേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തീ’’തി. തതിയം.

൪. സത്തകമ്മപഥസുത്തം

൧൧൦. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ധാതുസോവ, ഭിക്ഖവേ, സത്താ സംസന്ദന്തി സമേന്തി. പാണാതിപാതിനോ പാണാതിപാതീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; അദിന്നാദായിനോ അദിന്നാദായീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; കാമേസുമിച്ഛാചാരിനോ കാമേസുമിച്ഛാചാരീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; മുസാവാദിനോ മുസാവാദീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; പിസുണവാചാ പിസുണവാചേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; ഫരുസവാചാ ഫരുസവാചേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; സമ്ഫപ്പലാപിനോ സമ്ഫപ്പലാപീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി’’.

‘‘പാണാതിപാതാ പടിവിരതാ…പേ… അദിന്നാദാനാ പടിവിരതാ… കാമേസുമിച്ഛാചാരാ പടിവിരതാ… മുസാവാദാ പടിവിരതാ… പിസുണായ വാചായ പടിവിരതാ പിസുണായ വാചായ പടിവിരതേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; ഫരുസായ വാചായ പടിവിരതാ ഫരുസായ വാചായ പടിവിരതേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; സമ്ഫപ്പലാപാ പടിവിരതാ സമ്ഫപ്പലാപാ പടിവിരതേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തീ’’തി. ചതുത്ഥം.

൫. ദസകമ്മപഥസുത്തം

൧൧൧. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ധാതുസോവ, ഭിക്ഖവേ, സത്താ സംസന്ദന്തി സമേന്തി. പാണാതിപാതിനോ പാണാതിപാതീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; അദിന്നാദായിനോ…പേ… കാമേസുമിച്ഛാചാരിനോ… മുസാവാദിനോ… പിസുണവാചാ… ഫരുസവാചാ… സമ്ഫപ്പലാപിനോ സമ്ഫപ്പലാപീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; അഭിജ്ഝാലുനോ അഭിജ്ഝാലൂഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; ബ്യാപന്നചിത്താ ബ്യാപന്നചിത്തേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; മിച്ഛാദിട്ഠികാ മിച്ഛാദിട്ഠികേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി’’.

‘‘പാണാതിപാതാ പടിവിരതാ പാണാതിപാതാ പടിവിരതേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; അദിന്നാദാനാ പടിവിരതാ…പേ… കാമേസുമിച്ഛാചാരാ പടിവിരതാ… മുസാവാദാ പടിവിരതാ… പിസുണായ വാചായ… ഫരുസായ വാചായ… സമ്ഫപ്പലാപാ പടിവിരതാ സമ്ഫപ്പലാപാ പടിവിരതേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; അനഭിജ്ഝാലുനോ അനഭിജ്ഝാലൂഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; അബ്യാപന്നചിത്താ അബ്യാപന്നചിത്തേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; സമ്മാദിട്ഠികാ സമ്മാദിട്ഠികേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തീ’’തി. പഞ്ചമം.

൬. അട്ഠങ്ഗികസുത്തം

൧൧൨. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ധാതുസോവ, ഭിക്ഖവേ, സത്താ സംസന്ദന്തി സമേന്തി. മിച്ഛാദിട്ഠികാ മിച്ഛാദിട്ഠികേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; മിച്ഛാസങ്കപ്പാ…പേ… മിച്ഛാവാചാ… മിച്ഛാകമ്മന്താ… മിച്ഛാആജീവാ… മിച്ഛാവായാമാ… മിച്ഛാസതിനോ … മിച്ഛാസമാധിനോ മിച്ഛാസമാധീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി. സമ്മാദിട്ഠികാ സമ്മാദിട്ഠികേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; സമ്മാസങ്കപ്പാ…പേ… സമ്മാവാചാ… സമ്മാകമ്മന്താ… സമ്മാആജീവാ… സമ്മാവായാമാ… സമ്മാസതിനോ… സമ്മാസമാധിനോ സമ്മാസമാധീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തീ’’തി. ഛട്ഠം.

൭. ദസങ്ഗസുത്തം

൧൧൩. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ധാതുസോവ, ഭിക്ഖവേ, സത്താ സംസന്ദന്തി സമേന്തി. മിച്ഛാദിട്ഠികാ മിച്ഛാദിട്ഠികേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; മിച്ഛാസങ്കപ്പാ…പേ… മിച്ഛാവാചാ… മിച്ഛാകമ്മന്താ… മിച്ഛാആജീവാ… മിച്ഛാവായാമാ… മിച്ഛാസതിനോ … മിച്ഛാസമാധിനോ മിച്ഛാസമാധീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; മിച്ഛാഞാണിനോ മിച്ഛാഞാണീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; മിച്ഛാവിമുത്തിനോ മിച്ഛാവിമുത്തീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി’’.

‘‘സമ്മാദിട്ഠികാ സമ്മാദിട്ഠികേഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; സമ്മാസങ്കപ്പാ…പേ… സമ്മാവാചാ… സമ്മാകമ്മന്താ… സമ്മാആജീവാ… സമ്മാവായാമാ… സമ്മാസതിനോ… സമ്മാസമാധിനോ… സമ്മാഞാണിനോ സമ്മാഞാണീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തി; സമ്മാവിമുത്തിനോ സമ്മാവിമുത്തീഹി സദ്ധിം സംസന്ദന്തി സമേന്തീ’’തി. സത്തമം.

സത്തന്നം സുത്തന്താനം ഉദ്ദാനം –

അസമാഹിതം ദുസ്സീലം, പഞ്ച സിക്ഖാപദാനി ച;

സത്ത കമ്മപഥാ വുത്താ, ദസകമ്മപഥേന ച;

ഛട്ഠം അട്ഠങ്ഗികോ വുത്തോ, ദസങ്ഗേന ച സത്തമം.

കമ്മപഥവഗ്ഗോ തതിയോ.