൧൦. ദുതിയബാഹിരഫസ്സനാനത്തസുത്തം

൯൪. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘ധാതുനാനത്തം, ഭിക്ഖവേ, പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി സഞ്ഞാനാനത്തം, സഞ്ഞാനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി സങ്കപ്പനാനത്തം, ഫസ്സ… വേദനാ… ഛന്ദ… പരിളാഹ… പരിയേസനാനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി ലാഭനാനത്തം; നോ ലാഭനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി പരിയേസനാനാനത്തം, നോ പരിയേസനാനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി പരിളാഹനാനത്തം, നോ പരിളാഹനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി…പേ… ഛന്ദ… വേദനാ… ഫസ്സ… സങ്കപ്പ… സഞ്ഞാനാനത്തം, നോ സഞ്ഞാനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി ധാതുനാനത്തം. കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ധാതുനാനത്തം? രൂപധാതു…പേ… ധമ്മധാതു – ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, ധാതുനാനത്തം’’.

‘‘കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ധാതുനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി സഞ്ഞാനാനത്തം, സഞ്ഞാനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി സങ്കപ്പനാനത്തം? ഫസ്സ… വേദനാ… ഛന്ദ… പരിളാഹ… പരിയേസനാ… ലാഭ… നോ ലാഭനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി പരിയേസനാനാനത്തം, നോ പരിയേസനാനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി പരിളാഹ… ഛന്ദ… വേദനാ… ഫസ്സ… നോ സങ്കപ്പനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി സഞ്ഞാനാനത്തം, നോ സഞ്ഞാനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി ധാതുനാനത്തം?

‘‘രൂപധാതും, ഭിക്ഖവേ, പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി രൂപസഞ്ഞാ…പേ… ധമ്മധാതും പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി ധമ്മസഞ്ഞാ, ധമ്മസഞ്ഞം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി…പേ… ധമ്മപരിയേസനാ, ധമ്മപരിയേസനം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി ധമ്മലാഭോ; നോ ധമ്മലാഭം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി ധമ്മപരിയേസനാ, നോ ധമ്മപരിയേസനം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി ധമ്മപരിളാഹോ, നോ ധമ്മപരിളാഹം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി ധമ്മച്ഛന്ദോ, നോ ധമ്മച്ഛന്ദം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി ധമ്മസമ്ഫസ്സജാ വേദനാ, നോ ധമ്മസമ്ഫസ്സജം വേദനം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി ധമ്മസമ്ഫസ്സോ, നോ ധമ്മസമ്ഫസ്സം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി ധമ്മസങ്കപ്പോ, നോ ധമ്മസങ്കപ്പം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി ധമ്മസഞ്ഞാ, നോ ധമ്മസഞ്ഞം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി ധമ്മധാതു.

‘‘ഏവം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ധാതുനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി സഞ്ഞാനാനത്തം, സഞ്ഞാനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി…പേ… സങ്കപ്പ… ഫസ്സ… വേദനാ… ഛന്ദ… പരിളാഹ… പരിയേസനാ… ലാഭ… നോ ലാഭനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി പരിയേസനാനാനത്തം, നോ പരിയേസനാനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി പരിളാഹനാനത്തം, നോ പരിളാഹനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി ഛന്ദനാനത്തം, നോ ഛന്ദനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി വേദനാനാനത്തം, നോ വേദനാനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി ഫസ്സനാനത്തം, നോ ഫസ്സനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി സങ്കപ്പനാനത്തം, നോ സങ്കപ്പനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി സഞ്ഞാനാനത്തം, നോ സഞ്ഞാനാനത്തം പടിച്ച ഉപ്പജ്ജതി ധാതുനാനത്ത’’ന്തി. ദസമം.

നാനത്തവഗ്ഗോ പഠമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ധാതുഫസ്സഞ്ച നോ ചേതം, വേദനാ അപരേ ദുവേ;

ഏതം അജ്ഝത്തപഞ്ചകം, ധാതുസഞ്ഞഞ്ച നോ ചേതം;

ഫസ്സസ്സ അപരേ ദുവേ, ഏതം ബാഹിരപഞ്ചകന്തി.