൭. നളകലാപീസുത്തം

൬൭. ഏകം സമയം ആയസ്മാ ച സാരിപുത്തോ ആയസ്മാ ച മഹാകോട്ഠികോ [മഹാകോട്ഠിതോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ബാരാണസിയം വിഹരന്തി ഇസിപതനേ മിഗദായേ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ മഹാകോട്ഠികോ സായന്ഹസമയം പടിസല്ലാനാ വുട്ഠിതോ യേനായസ്മാ സാരിപുത്തോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ആയസ്മതാ സാരിപുത്തേന സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ മഹാകോട്ഠികോ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഏതദവോച – ‘‘കിം നു ഖോ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, സയംകതം ജരാമരണം, പരംകതം ജരാമരണം, സയംകതഞ്ച പരംകതഞ്ച ജരാമരണം, ഉദാഹു അസയംകാരം അപരംകാരം അധിച്ചസമുപ്പന്നം ജരാമരണ’’ന്തി? ‘‘ന ഖോ, ആവുസോ കോട്ഠിക, സയംകതം ജരാമരണം, ന പരംകതം ജരാമരണം, ന സയംകതഞ്ച പരംകതഞ്ച ജരാമരണം, നാപി അസയംകാരം അപരംകാരം അധിച്ചസമുപ്പന്നം ജരാമരണം. അപി ച, ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണ’’ന്തി.

‘‘കിം നു ഖോ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, സയംകതാ ജാതി, പരംകതാ ജാതി, സയംകതാ ച പരംകതാ ച ജാതി, ഉദാഹു അസയംകാരാ അപരംകാരാ അധിച്ചസമുപ്പന്നാ ജാതീ’’തി? ‘‘ന ഖോ, ആവുസോ കോട്ഠിക, സയംകതാ ജാതി, ന പരംകതാ ജാതി, ന സയംകതാ ച പരംകതാ ച ജാതി, നാപി അസയംകാരാ അപരംകാരാ അധിച്ചസമുപ്പന്നാ ജാതി. അപി ച, ഭവപച്ചയാ ജാതീ’’തി.

‘‘കിം നു ഖോ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, സയംകതോ ഭവോ…പേ… സയംകതം ഉപാദാനം… സയംകതാ തണ്ഹാ… സയംകതാ വേദനാ… സയംകതോ ഫസ്സോ… സയംകതം സളായതനം… സയംകതം നാമരൂപം, പരംകതം നാമരൂപം, സയംകതഞ്ച പരംകതഞ്ച നാമരൂപം, ഉദാഹു അസയംകാരം അപരംകാരം അധിച്ചസമുപ്പന്നം നാമരൂപ’’ന്തി? ‘‘ന ഖോ, ആവുസോ കോട്ഠിക, സയംകതം നാമരൂപം, ന പരംകതം നാമരൂപം, ന സയംകതഞ്ച പരംകതഞ്ച നാമരൂപം, നാപി അസയംകാരം അപരംകാരം, അധിച്ചസമുപ്പന്നം നാമരൂപം. അപി ച, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമരൂപ’’ന്തി.

‘‘കിം നു ഖോ, ആവുസോ സാരിപുത്ത, സയങ്കതം വിഞ്ഞാണം, പരങ്കതം വിഞ്ഞാണം, സയംകതഞ്ച പരംകതഞ്ച വിഞ്ഞാണം, ഉദാഹു അസയംകാരം അപരംകാരം അധിച്ചസമുപ്പന്നം വിഞ്ഞാണ’’ന്തി? ‘‘ന ഖോ, ആവുസോ കോട്ഠിക, സയംകതം വിഞ്ഞാണം, ന പരംകതം വിഞ്ഞാണം ന സയംകതഞ്ച പരംകതഞ്ച വിഞ്ഞാണം, നാപി അസയംകാരം അപരംകാരം അധിച്ചസമുപ്പന്നം വിഞ്ഞാണം. അപി ച, നാമരൂപപച്ചയാ വിഞ്ഞാണ’’ന്തി.

‘‘ഇദാനേവ ഖോ മയം ആയസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ ഭാസിതം ഏവം ആജാനാമ – ‘ന ഖ്വാവുസോ കോട്ഠിക, സയംകതം നാമരൂപം, ന പരംകതം നാമരൂപം, ന സയംകതഞ്ച പരംകതഞ്ച നാമരൂപം, നാപി അസയംകാരം അപരംകാരം അധിച്ചസമുപ്പന്നം നാമരൂപം. അപി ച, വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമരൂപ’’’ന്തി.

‘‘ഇദാനേവ ച പന മയം ആയസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ ഭാസിതം ഏവം ആജാനാമ – ‘ന ഖ്വാവുസോ കോട്ഠിക, സയംകതം വിഞ്ഞാണം, ന പരംകതം വിഞ്ഞാണം, ന സയംകതഞ്ച പരംകതഞ്ച വിഞ്ഞാണം, നാപി അസയംകാരം അപരംകാരം അധിച്ചസമുപ്പന്നം വിഞ്ഞാണം. അപി ച, നാമരൂപപച്ചയാ വിഞ്ഞാണ’’’ന്തി.

‘‘യഥാ കഥം പനാവുസോ സാരിപുത്ത, ഇമസ്സ ഭാസിതസ്സ അത്ഥോ ദട്ഠബ്ബോ’’തി? ‘‘തേനഹാവുസോ, ഉപമം തേ കരിസ്സാമി. ഉപമായപിധേകച്ചേ വിഞ്ഞൂ പുരിസാ ഭാസിതസ്സ അത്ഥം ജാനന്തി. സേയ്യഥാപി, ആവുസോ, ദ്വേ നളകലാപിയോ അഞ്ഞമഞ്ഞം നിസ്സായ തിട്ഠേയ്യും. ഏവമേവ ഖോ, ആവുസോ, നാമരൂപപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം; വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമരൂപം; നാമരൂപപച്ചയാ സളായതനം; സളായതനപച്ചയാ ഫസ്സോ…പേ… ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി. താസം ചേ, ആവുസോ, നളകലാപീനം ഏകം ആകഡ്ഢേയ്യ, ഏകാ പപതേയ്യ; അപരം ചേ ആകഡ്ഢേയ്യ, അപരാ പപതേയ്യ. ഏവമേവ ഖോ, ആവുസോ, നാമരൂപനിരോധാ വിഞ്ഞാണനിരോധോ; വിഞ്ഞാണനിരോധാ നാമരൂപനിരോധോ; നാമരൂപനിരോധാ സളായതനനിരോധോ; സളായതനനിരോധാ ഫസ്സനിരോധോ…പേ… ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ നിരോധോ ഹോതീ’’തി. ‘‘അച്ഛരിയം, ആവുസോ സാരിപുത്ത; അബ്ഭുതം, ആവുസോ സാരിപുത്ത! യാവസുഭാസിതം ചിദം ആയസ്മതാ സാരിപുത്തേന. ഇദഞ്ച പന മയം ആയസ്മതോ സാരിപുത്തസ്സ ഭാസിതം ഇമേഹി ഛത്തിംസായ വത്ഥൂഹി അനുമോദാമ – ‘ജരാമരണസ്സ ചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു നിബ്ബിദായ വിരാഗായ നിരോധായ ധമ്മം ദേസേതി, ധമ്മകഥികോ ഭിക്ഖൂതി അലം വചനായ. ജരാമരണസ്സ ചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു നിബ്ബിദായ വിരാഗായ നിരോധായ പടിപന്നോ ഹോതി, ധമ്മാനുധമ്മപ്പടിപന്നോ ഭിക്ഖൂതി അലം വചനായ. ജരാമരണസ്സ ചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു നിബ്ബിദാ വിരാഗാ നിരോധാ അനുപാദാ വിമുത്തോ ഹോതി, ദിട്ഠധമ്മനിബ്ബാനപ്പത്തോ ഭിക്ഖൂതി അലം വചനായ. ജാതിയാ ചേ… ഭവസ്സ ചേ… ഉപാദാനസ്സ ചേ… തണ്ഹായ ചേ… വേദനായ ചേ… ഫസ്സസ്സ ചേ… സളായതനസ്സ ചേ… നാമരൂപസ്സ ചേ… വിഞ്ഞാണസ്സ ചേ… സങ്ഖാരാനം ചേ… അവിജ്ജായ ചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു നിബ്ബിദായ വിരാഗായ നിരോധായ ധമ്മം ദേസേതി, ധമ്മകഥികോ ഭിക്ഖൂതി അലം വചനായ. അവിജ്ജായ ചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു നിബ്ബിദായ വിരാഗായ നിരോധായ പടിപന്നോ ഹോതി, ധമ്മാനുധമ്മപ്പടിപന്നോ ഭിക്ഖൂതി അലം വചനായ. അവിജ്ജായ ചേ, ആവുസോ, ഭിക്ഖു നിബ്ബിദാ വിരാഗാ നിരോധാ അനുപാദാ വിമുത്തോ ഹോതി, ദിട്ഠധമ്മനിബ്ബാനപ്പത്തോ ഭിക്ഖൂതി അലം വചനായാ’’’തി. സത്തമം.