൮. കോസമ്ബിസുത്തം

൬൮. ഏകം സമയം ആയസ്മാ ച മുസിലോ [മൂസിലോ (സീ.), മുസീലോ (പീ.)] ആയസ്മാ ച പവിട്ഠോ [സവിട്ഠോ (സീ. പീ.)] ആയസ്മാ ച നാരദോ ആയസ്മാ ച ആനന്ദോ കോസമ്ബിയം വിഹരന്തി ഘോസിതാരാമേ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ പവിട്ഠോ ആയസ്മന്തം മുസിലം ഏതദവോച – ‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ മുസില, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അത്ഥായസ്മതോ മുസിലസ്സ പച്ചത്തമേവ ഞാണം – ‘ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണ’’’ന്തി? ‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ പവിട്ഠ, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അഹമേതം ജാനാമി അഹമേതം പസ്സാമി – ‘ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണ’’’ന്തി.

‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ മുസില, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അത്ഥായസ്മതോ മുസിലസ്സ പച്ചത്തമേവ ഞാണം – ‘ഭവപച്ചയാ ജാതീതി…പേ… ഉപാദാനപച്ചയാ ഭവോതി… തണ്ഹാപച്ചയാ ഉപാദാനന്തി… വേദനാപച്ചയാ തണ്ഹാതി… ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാതി… സളായതനപച്ചയാ ഫസ്സോതി… നാമരൂപപച്ചയാ സളായതനന്തി… വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമരൂപന്തി… സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണന്തി… അവിജ്ജാപച്ചയാ സങ്ഖാരാ’’’തി? ‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ പവിട്ഠ, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അഹമേതം ജാനാമി അഹമേതം പസ്സാമി – ‘അവിജ്ജാപച്ചയാ സങ്ഖാരാ’’’തി.

‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ മുസില, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അത്ഥായസ്മതോ മുസിലസ്സ പച്ചത്തമേവ ഞാണം – ‘ജാതിനിരോധാ ജരാമരണനിരോധോ’’’തി? ‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ പവിട്ഠ, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അഹമേതം ജാനാമി അഹമേതം പസ്സാമി – ‘ജാതിനിരോധാ ജരാമരണനിരോധോ’’’തി.

‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ മുസില, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അത്ഥായസ്മതോ മുസിലസ്സ പച്ചത്തമേവ ഞാണം – ‘ഭവനിരോധാ ജാതിനിരോധോതി…പേ… ഉപാദാനനിരോധാ ഭവനിരോധോതി… തണ്ഹാനിരോധാ ഉപാദാനനിരോധോതി… വേദനാനിരോധാ തണ്ഹാനിരോധോതി… ഫസ്സനിരോധാ വേദനാനിരോധോതി… സളായതനനിരോധാ ഫസ്സനിരോധോതി… നാമരൂപനിരോധാ സളായതനനിരോധോതി… വിഞ്ഞാണനിരോധാ നാമരൂപനിരോധോതി … സങ്ഖാരനിരോധാ വിഞ്ഞാണനിരോധോതി… അവിജ്ജാനിരോധാ സങ്ഖാരനിരോധോ’’’തി? ‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ പവിട്ഠ, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അഹമേതം ജാനാമി അഹമേതം പസ്സാമി – ‘അവിജ്ജാനിരോധാ സങ്ഖാരനിരോധോ’’’തി.

‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ മുസില, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അത്ഥായസ്മതോ മുസിലസ്സ പച്ചത്തമേവ ഞാണം – ‘ഭവനിരോധോ നിബ്ബാന’’’ന്തി? ‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ പവിട്ഠ, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അഹമേതം ജാനാമി അഹമേതം പസ്സാമി – ‘ഭവനിരോധോ നിബ്ബാന’’’ന്തി.

‘‘തേനഹായസ്മാ മുസിലോ അരഹം ഖീണാസവോ’’തി? ഏവം വുത്തേ, ആയസ്മാ മുസിലോ തുണ്ഹീ അഹോസി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ നാരദോ ആയസ്മന്തം പവിട്ഠം ഏതദവോച – ‘‘സാധാവുസോ പവിട്ഠ, അഹം ഏതം പഞ്ഹം ലഭേയ്യം. മം ഏതം പഞ്ഹം പുച്ഛ. അഹം തേ ഏതം പഞ്ഹം ബ്യാകരിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ലഭതായസ്മാ നാരദോ ഏതം പഞ്ഹം. പുച്ഛാമഹം ആയസ്മന്തം നാരദം ഏതം പഞ്ഹം. ബ്യാകരോതു ച മേ ആയസ്മാ നാരദോ ഏതം പഞ്ഹം’’.

‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ നാരദ, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അത്ഥായസ്മതോ നാരദസ്സ പച്ചത്തമേവ ഞാണം – ‘ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണ’’’ന്തി? ‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ പവിട്ഠ, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അഹമേതം ജാനാമി അഹമേതം പസ്സാമി – ‘ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണ’’’ന്തി.

‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ നാരദ, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അത്ഥായസ്മതോ നാരദസ്സ പച്ചത്തമേവ ഞാണം – ഭവപച്ചയാ ജാതി…പേ… അവിജ്ജാപച്ചയാ സങ്ഖാരാ’’തി? ‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ പവിട്ഠ, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അഹമേതം ജാനാമി അഹമേതം പസ്സാമി – ‘അവിജ്ജാപച്ചയാ സങ്ഖാരാ’’’തി.

‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ നാരദ, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അത്ഥായസ്മതോ നാരദസ്സ പച്ചത്തമേവ ഞാണം – ‘ജാതിനിരോധാ ജരാമരണനിരോധോ’’’തി? ‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ പവിട്ഠ, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അഹമേതം ജാനാമി അഹമേതം പസ്സാമി – ‘ജാതിനിരോധാ ജരാമരണനിരോധോ’’’തി.

‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ നാരദ, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അത്ഥായസ്മതോ നാരദസ്സ പച്ചത്തമേവ ഞാണം – ‘ഭവനിരോധാ ജാതിനിരോധോതി…പേ… അവിജ്ജാനിരോധാ സങ്ഖാരനിരോധോ’’’തി? ‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ പവിട്ഠ, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അഹമേതം ജാനാമി അഹമേതം പസ്സാമി – ‘അവിജ്ജാനിരോധാ സങ്ഖാരനിരോധോ’’’തി.

‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ നാരദ, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അത്ഥായസ്മതോ നാരദസ്സ പച്ചത്തമേവ ഞാണം – ‘ഭവനിരോധോ നിബ്ബാന’’’ന്തി? ‘‘അഞ്ഞത്രേവ, ആവുസോ പവിട്ഠ, സദ്ധായ അഞ്ഞത്ര രുചിയാ അഞ്ഞത്ര അനുസ്സവാ അഞ്ഞത്ര ആകാരപരിവിതക്കാ അഞ്ഞത്ര ദിട്ഠിനിജ്ഝാനക്ഖന്തിയാ അഹമേതം ജാനാമി അഹമേതം പസ്സാമി – ‘ഭവനിരോധോ നിബ്ബാന’’’ന്തി.

‘‘തേനഹായസ്മാ നാരദോ അരഹം ഖീണാസവോ’’തി? ‘‘‘ഭവനിരോധോ നിബ്ബാന’ന്തി ഖോ മേ, ആവുസോ, യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ സുദിട്ഠം, ന ചമ്ഹി അരഹം ഖീണാസവോ. സേയ്യഥാപി, ആവുസോ, കന്താരമഗ്ഗേ ഉദപാനോ. തത്ര നേവസ്സ രജ്ജു ന ഉദകവാരകോ. അഥ പുരിസോ ആഗച്ഛേയ്യ ഘമ്മാഭിതത്തോ ഘമ്മപരേതോ കിലന്തോ തസിതോ പിപാസിതോ, സോ തം ഉദപാനം ഓലോകേയ്യ. തസ്സ ‘ഉദക’ന്തി ഹി ഖോ ഞാണം അസ്സ, ന ച കായേന ഫുസിത്വാ വിഹരേയ്യ. ഏവമേവ ഖോ, ആവുസോ, ‘ഭവനിരോധോ നിബ്ബാന’ന്തി യഥാഭൂതം സമ്മപ്പഞ്ഞായ സുദിട്ഠം, ന ചമ്ഹി അരഹം ഖീണാസവോ’’തി.

ഏവം വുത്തേ, ആയസ്മാ ആനന്ദോ ആയസ്മന്തം പവിട്ഠം ഏതദവോച – ‘‘ഏവംവാദീ [ഏവംവാദിം (?)] ത്വം, ആവുസോ പവിട്ഠ, ആയസ്മന്തം നാരദം കിം വദേസീ’’തി? ‘‘ഏവംവാദാഹം, ആവുസോ ആനന്ദ, ആയസ്മന്തം നാരദം ന കിഞ്ചി വദാമി അഞ്ഞത്ര കല്യാണാ അഞ്ഞത്ര കുസലാ’’തി. അട്ഠമം.