൫. അവിജ്ജാപച്ചയസുത്തം

൩൫. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘അവിജ്ജാപച്ചയാ, ഭിക്ഖവേ, സങ്ഖാരാ; സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം…പേ… ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതീ’’തി. ഏവം വുത്തേ, അഞ്ഞതരോ ഭിക്ഖു ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘‘കതമം നു ഖോ, ഭന്തേ, ജരാമരണം, കസ്സ ച പനിദം ജരാമരണ’ന്തി? ‘നോ കല്ലോ പഞ്ഹോ’തി ഭഗവാ അവോച, ‘കതമം ജരാമരണം, കസ്സ ച പനിദം ജരാമരണ’ന്തി ഇതി വാ, ഭിക്ഖു, യോ വദേയ്യ, ‘അഞ്ഞം ജരാമരണം അഞ്ഞസ്സ ച പനിദം ജരാമരണ’ന്തി, ഇതി വാ, ഭിക്ഖു, യോ വദേയ്യ, ഉഭയമേതം ഏകത്ഥം ബ്യഞ്ജനമേവ നാനം. തം ജീവം തം സരീരന്തി വാ, ഭിക്ഖു, ദിട്ഠിയാ സതി ബ്രഹ്മചരിയവാസോ ന ഹോതി. അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീരന്തി വാ, ഭിക്ഖു, ദിട്ഠിയാ സതി ബ്രഹ്മചരിയവാസോ ന ഹോതി. ഏതേ തേ, ഭിക്ഖു, ഉഭോ അന്തേ അനുപഗമ്മ മജ്ഝേന തഥാഗതോ ധമ്മം ദേസേതി – ‘ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണ’’’ന്തി.

‘‘കതമാ നു ഖോ, ഭന്തേ, ജാതി, കസ്സ ച പനായം ജാതീ’’തി? ‘‘നോ കല്ലോ പഞ്ഹോ’’തി ഭഗവാ അവോച, ‘‘‘കതമാ ജാതി, കസ്സ ച പനായം ജാതീ’തി ഇതി വാ, ഭിക്ഖു, യോ വദേയ്യ, ‘അഞ്ഞാ ജാതി അഞ്ഞസ്സ ച പനായം ജാതീ’തി ഇതി വാ, ഭിക്ഖു, യോ വദേയ്യ, ഉഭയമേതം ഏകത്ഥം ബ്യഞ്ജനമേവ നാനം. തം ജീവം തം സരീരന്തി വാ, ഭിക്ഖു, ദിട്ഠിയാ സതി ബ്രഹ്മചരിയവാസോ ന ഹോതി. അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീരന്തി വാ, ഭിക്ഖു, ദിട്ഠിയാ സതി ബ്രഹ്മചരിയവാസോ ന ഹോതി. ഏതേ തേ, ഭിക്ഖു, ഉഭോ അന്തേ അനുപഗമ്മ മജ്ഝേന തഥാഗതോ ധമ്മം ദേസേതി – ‘ഭവപച്ചയാ ജാതീ’’’തി.

‘‘കതമോ നു ഖോ, ഭന്തേ, ഭവോ, കസ്സ ച പനായം ഭവോ’’തി? ‘‘നോ കല്ലോ പഞ്ഹോ’’തി ഭഗവാ അവോച, ‘‘‘കതമോ ഭവോ, കസ്സ ച പനായം ഭവോ’തി ഇതി വാ, ഭിക്ഖു, യോ വദേയ്യ, ‘അഞ്ഞോ ഭവോ അഞ്ഞസ്സ ച പനായം ഭവോ’തി ഇതി വാ, ഭിക്ഖു, യോ വദേയ്യ, ഉഭയമേതം ഏകത്ഥം ബ്യഞ്ജനമേവ നാനം. തം ജീവം തം സരീരന്തി വാ, ഭിക്ഖു, ദിട്ഠിയാ സതി ബ്രഹ്മചരിയവാസോ ന ഹോതി; അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീരന്തി വാ, ഭിക്ഖു, ദിട്ഠിയാ സതി ബ്രഹ്മചരിയവാസോ ന ഹോതി. ഏതേ തേ, ഭിക്ഖു, ഉഭോ അന്തേ അനുപഗമ്മ മജ്ഝേന തഥാഗതോ ധമ്മം ദേസേതി – ‘ഉപാദാനപച്ചയാ ഭവോ’തി…പേ… ‘തണ്ഹാപച്ചയാ ഉപാദാനന്തി… വേദനാപച്ചയാ തണ്ഹാതി… ഫസ്സപച്ചയാ വേദനാതി… സളായതനപച്ചയാ ഫസ്സോതി… നാമരൂപപച്ചയാ സളായതനന്തി… വിഞ്ഞാണപച്ചയാ നാമരൂപന്തി… സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണ’’’ന്തി.

‘‘കതമേ നു ഖോ, ഭന്തേ, സങ്ഖാരാ, കസ്സ ച പനിമേ സങ്ഖാരാ’’തി? ‘‘നോ കല്ലോ പഞ്ഹോ’’തി ഭഗവാ അവോച, ‘‘‘കതമേ സങ്ഖാരാ കസ്സ ച പനിമേ സങ്ഖാരാ’തി ഇതി വാ, ഭിക്ഖു, യോ വദേയ്യ, ‘അഞ്ഞേ സങ്ഖാരാ അഞ്ഞസ്സ ച പനിമേ സങ്ഖാരാ’തി ഇതി വാ, ഭിക്ഖു, യോ വദേയ്യ, ഉഭയമേതം ഏകത്ഥം ബ്യഞ്ജനമേവ നാനം. തം ജീവം തം സരീരന്തി വാ, ഭിക്ഖു, ദിട്ഠിയാ സതി ബ്രഹ്മചരിയവാസോ ന ഹോതി; അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീരന്തി വാ, ഭിക്ഖു, ദിട്ഠിയാ സതി ബ്രഹ്മചരിയവാസോ ന ഹോതി. ഏതേ തേ, ഭിക്ഖു, ഉഭോ അന്തേ അനുപഗമ്മ മജ്ഝേന തഥാഗതോ ധമ്മം ദേസേതി – ‘അവിജ്ജാപച്ചയാ സങ്ഖാരാ’’’തി.

‘‘അവിജ്ജായ ത്വേവ, ഭിക്ഖു, അസേസവിരാഗനിരോധാ യാനിസ്സ താനി വിസൂകായികാനി വിസേവിതാനി വിപ്ഫന്ദിതാനി കാനിചി കാനിചി. ‘കതമം ജരാമരണം, കസ്സ ച പനിദം ജരാമരണം’ ഇതി വാ, ‘അഞ്ഞം ജരാമരണം, അഞ്ഞസ്സ ച പനിദം ജരാമരണം’ ഇതി വാ, ‘തം ജീവം തം സരീരം’ ഇതി വാ, ‘അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീരം’ ഇതി വാ. സബ്ബാനിസ്സ താനി പഹീനാനി ഭവന്തി ഉച്ഛിന്നമൂലാനി താലാവത്ഥുകതാനി അനഭാവങ്കതാനി ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മാനി.

‘‘അവിജ്ജായ ത്വേവ, ഭിക്ഖു, അസേസവിരാഗനിരോധാ യാനിസ്സ താനി വിസൂകായികാനി വിസേവിതാനി വിപ്ഫന്ദിതാനി കാനിചി കാനിചി. ‘കതമാ ജാതി, കസ്സ ച പനായം ജാതി’ ഇതി വാ, ‘അഞ്ഞാ ജാതി, അഞ്ഞസ്സ ച പനായം ജാതി’ ഇതി വാ, ‘തം ജീവം തം സരീരം’ ഇതി വാ, ‘അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീരം’ ഇതി വാ. സബ്ബാനിസ്സ താനി പഹീനാനി ഭവന്തി ഉച്ഛിന്നമൂലാനി താലാവത്ഥുകതാനി അനഭാവങ്കതാനി ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മാനി.

‘‘അവിജ്ജായ ത്വേവ, ഭിക്ഖു, അസേസവിരാഗനിരോധാ യാനിസ്സ താനി വിസൂകായികാനി വിസേവിതാനി വിപ്ഫന്ദിതാനി കാനിചി കാനിചി. കതമോ ഭവോ…പേ… കതമം ഉപാദാനം… കതമാ തണ്ഹാ… കതമാ വേദനാ… കതമോ ഫസ്സോ… കതമം സളായതനം… കതമം നാമരൂപം… കതമം വിഞ്ഞാണം…പേ….

‘‘അവിജ്ജായ ത്വേവ, ഭിക്ഖു, അസേസവിരാഗനിരോധാ യാനിസ്സ താനി വിസൂകായികാനി വിസേവിതാനി വിപ്ഫന്ദിതാനി കാനിചി കാനിചി. ‘കതമേ സങ്ഖാരാ, കസ്സ ച പനിമേ സങ്ഖാരാ’ ഇതി വാ, ‘അഞ്ഞേ സങ്ഖാരാ, അഞ്ഞസ്സ ച പനിമേ സങ്ഖാരാ’ ഇതി വാ, ‘തം ജീവം തം സരീരം’ ഇതി വാ, ‘അഞ്ഞം ജീവം, അഞ്ഞം സരീരം’ ഇതി വാ. സബ്ബാനിസ്സ താനി പഹീനാനി ഭവന്തി ഉച്ഛിന്നമൂലാനി താലാവത്ഥുകതാനി അനഭാവങ്കതാനി ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മാനീ’’തി. പഞ്ചമം.