൬. ദുതിയഅവിജ്ജാപച്ചയസുത്തം

൩൬. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘അവിജ്ജാപച്ചയാ, ഭിക്ഖവേ, സങ്ഖാരാ; സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം…പേ… ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

‘‘‘കതമം ജരാമരണം, കസ്സ ച പനിദം ജരാമരണ’ന്തി ഇതി വാ, ഭിക്ഖവേ, യോ വദേയ്യ, ‘അഞ്ഞം ജരാമരണം, അഞ്ഞസ്സ ച പനിദം ജരാമരണ’ന്തി ഇതി വാ, ഭിക്ഖവേ, യോ വദേയ്യ, ഉഭയമേതം ഏകത്ഥം ബ്യഞ്ജനമേവ നാനം. ‘തം ജീവം തം സരീരം’ ഇതി വാ, ഭിക്ഖവേ, ദിട്ഠിയാ സതി ബ്രഹ്മചരിയവാസോ ന ഹോതി. ‘അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീരം’ ഇതി വാ, ഭിക്ഖവേ, ദിട്ഠിയാ സതി ബ്രഹ്മചരിയവാസോ ന ഹോതി. ഏതേ തേ, ഭിക്ഖവേ, ഉഭോ അന്തേ അനുപഗമ്മ മജ്ഝേന തഥാഗതോ ധമ്മം ദേസേതി – ‘ജാതിപച്ചയാ ജരാമരണ’’’ന്തി.

‘‘കതമാ ജാതി…പേ… കതമോ ഭവോ… കതമം ഉപാദാനം… കതമാ തണ്ഹാ… കതമാ വേദനാ… കതമോ ഫസ്സോ… കതമം സളായതനം… കതമം നാമരൂപം… കതമം വിഞ്ഞാണം… കതമേ സങ്ഖാരാ, കസ്സ ച പനിമേ സങ്ഖാരാതി ഇതി വാ, ഭിക്ഖവേ, യോ വദേയ്യ, ‘അഞ്ഞേ സങ്ഖാരാ അഞ്ഞസ്സ ച പനിമേ സങ്ഖാരാ’തി ഇതി വാ, ഭിക്ഖവേ, യോ വദേയ്യ, ഉഭയമേതം ഏകത്ഥം ബ്യഞ്ജനമേവ നാനം. ‘തം ജീവം തം സരീരം’ ഇതി വാ, ഭിക്ഖവേ, ദിട്ഠിയാ സതി ബ്രഹ്മചരിയവാസോ ന ഹോതി. ‘അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീരം’ ഇതി വാ, ഭിക്ഖവേ, ദിട്ഠിയാ സതി ബ്രഹ്മചരിയവാസോ ന ഹോതി. ഏതേ തേ, ഭിക്ഖവേ, ഉഭോ അന്തേ അനുപഗമ്മ മജ്ഝേന തഥാഗതോ ധമ്മം ദേസേതി – ‘അവിജ്ജാപച്ചയാ സങ്ഖാരാ’’’തി.

‘‘അവിജ്ജായ ത്വേവ, ഭിക്ഖവേ, അസേസവിരാഗനിരോധാ യാനിസ്സ താനി വിസൂകായികാനി വിസേവിതാനി വിപ്ഫന്ദിതാനി കാനിചി കാനിചി. ‘കതമം ജരാമരണം, കസ്സ ച പനിദം ജരാമരണം’ ഇതി വാ, ‘അഞ്ഞം ജരാമരണം, അഞ്ഞസ്സ ച പനിദം ജരാമരണം’ ഇതി വാ, ‘തം ജീവം തം സരീരം’ ഇതി വാ, ‘അഞ്ഞം ജീവം, അഞ്ഞം സരീരം’ ഇതി വാ. സബ്ബാനിസ്സ താനി പഹീനാനി ഭവന്തി ഉച്ഛിന്നമൂലാനി താലാവത്ഥുകതാനി അനഭാവങ്കതാനി ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മാനി.

‘‘അവിജ്ജായ ത്വേവ, ഭിക്ഖവേ, അസേസവിരാഗനിരോധാ യാനിസ്സ താനി വിസൂകായികാനി വിസേവിതാനി വിപ്ഫന്ദിതാനി കാനിചി കാനിചി. കതമാ ജാതി…പേ… കതമോ ഭവോ… കതമം ഉപാദാനം… കതമാ തണ്ഹാ… കതമാ വേദനാ… കതമോ ഫസ്സോ… കതമം സളായതനം… കതമം നാമരൂപം… കതമം വിഞ്ഞാണം… ‘കതമേ സങ്ഖാരാ, കസ്സ ച പനിമേ സങ്ഖാരാ’ ഇതി വാ, ‘അഞ്ഞേ സങ്ഖാരാ, അഞ്ഞസ്സ ച പനിമേ സങ്ഖാരാ’ ഇതി വാ; ‘തം ജീവം തം സരീരം’ ഇതി വാ, ‘അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീരം’ ഇതി വാ. സബ്ബാനിസ്സ താനി പഹീനാനി ഭവന്തി ഉച്ഛിന്നമൂലാനി താലാവത്ഥുകതാനി അനഭാവങ്കതാനി ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മാനീ’’തി. ഛട്ഠം.