൭. പച്ചയസുത്തം

൨൭. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘അവിജ്ജാപച്ചയാ, ഭിക്ഖവേ, സങ്ഖാരാ; സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം…പേ… ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി.

‘‘കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ജരാമരണം? യാ തേസം തേസം സത്താനം തമ്ഹി തമ്ഹി സത്തനികായേ ജരാ ജീരണതാ ഖണ്ഡിച്ചം പാലിച്ചം വലിത്തചതാ ആയുനോ സംഹാനി ഇന്ദ്രിയാനം പരിപാകോ – അയം വുച്ചതി ജരാ. യാ തേസം തേസം സത്താനം തമ്ഹാ തമ്ഹാ സത്തനികായാ ചുതി ചവനതാ ഭേദോ അന്തരധാനം മച്ചു മരണം കാലകിരിയാ ഖന്ധാനം ഭേദോ കളേവരസ്സ നിക്ഖേപോ; ഇദം വുച്ചതി മരണം. ഇതി അയഞ്ച ജരാ ഇദഞ്ച മരണം. ഇദം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, ജരാമരണം. ജാതിസമുദയാ ജരാമരണസമുദയോ; ജാതിനിരോധാ ജരാമരണനിരോധോ. അയമേവ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ ജരാമരണനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ. സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി, സമ്മാസങ്കപ്പോ, സമ്മാവാചാ, സമ്മാകമ്മന്തോ, സമ്മാആജീവോ, സമ്മാവായാമോ, സമ്മാസതി, സമ്മാസമാധി.

‘‘കതമാ ച, ഭിക്ഖവേ, ജാതി…പേ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, ഭവോ… കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, ഉപാദാനം… കതമാ ച, ഭിക്ഖവേ, തണ്ഹാ… കതമാ ച, ഭിക്ഖവേ, വേദനാ… കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, ഫസ്സോ… കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, സളായതനം… കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, നാമരൂപം… കതമഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, വിഞ്ഞാണം…?

‘‘കതമേ ച, ഭിക്ഖവേ, സങ്ഖാരാ? തയോമേ, ഭിക്ഖവേ, സങ്ഖാരാ – കായസങ്ഖാരോ, വചീസങ്ഖാരോ, ചിത്തസങ്ഖാരോ. ഇമേ വുച്ചന്തി, ഭിക്ഖവേ, സങ്ഖാരാ. അവിജ്ജാസമുദയാ സങ്ഖാരസമുദയോ; അവിജ്ജാനിരോധാ സങ്ഖാരനിരോധോ. അയമേവ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ സങ്ഖാരനിരോധഗാമിനീ പടിപദാ. സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി…പേ… സമ്മാസമാധി.

‘‘യതോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ഏവം പച്ചയം പജാനാതി, ഏവം പച്ചയസമുദയം പജാനാതി, ഏവം പച്ചയനിരോധം പജാനാതി, ഏവം പച്ചയനിരോധഗാമിനിം പടിപദം പജാനാതി. അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ ദിട്ഠിസമ്പന്നോ ഇതിപി, ദസ്സനസമ്പന്നോ ഇതിപി, ആഗതോ ഇമം സദ്ധമ്മം ഇതിപി, പസ്സതി ഇമം സദ്ധമ്മം ഇതിപി, സേക്ഖേന ഞാണേന സമന്നാഗതോ ഇതിപി, സേക്ഖായ വിജ്ജായ സമന്നാഗതോ ഇതിപി, ധമ്മസോതം സമാപന്നോ ഇതിപി, അരിയോ നിബ്ബേധികപഞ്ഞോ ഇതിപി, അമതദ്വാരം ആഹച്ച തിട്ഠതി ഇതിപീ’’തി. സത്തമം.