൮. തിമ്ബരുകസുത്തം

൧൮. സാവത്ഥിയം വിഹരതി. അഥ ഖോ തിമ്ബരുകോ പരിബ്ബാജകോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ തിമ്ബരുകോ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘‘കിം നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, സയംകതം സുഖദുക്ഖ’ന്തി? ‘മാ ഹേവം, തിമ്ബരുകാ’തി ഭഗവാ അവോച. ‘കിം പന, ഭോ ഗോതമ, പരംകതം സുഖദുക്ഖ’ന്തി? ‘മാ ഹേവം, തിമ്ബരുകാ’തി ഭഗവാ അവോച. ‘കിം നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, സയംകതഞ്ച പരംകതഞ്ച സുഖദുക്ഖ’ന്തി? ‘മാ ഹേവം, തിമ്ബരുകാ’തി ഭഗവാ അവോച. ‘കിം പന, ഭോ ഗോതമ, അസയംകാരം അപരംകാരം അധിച്ചസമുപ്പന്നം സുഖദുക്ഖ’ന്തി? ‘മാ ഹേവം, തിമ്ബരുകാ’തി ഭഗവാ അവോച. ‘കിം നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, നത്ഥി സുഖദുക്ഖ’ന്തി? ‘ന ഖോ, തിമ്ബരുക, നത്ഥി സുഖദുക്ഖം; അത്ഥി ഖോ, തിമ്ബരുക, സുഖദുക്ഖ’ന്തി. ‘തേന ഹി ഭവം ഗോതമോ സുഖദുക്ഖം ന ജാനാതി, ന പസ്സതീ’തി? ‘ന ഖ്വാഹം, തിമ്ബരുക, സുഖദുക്ഖം ന ജാനാമി, ന പസ്സാമി. ജാനാമി ഖ്വാഹം, തിമ്ബരുക, സുഖദുക്ഖം; പസ്സാമി ഖ്വാഹം, തിമ്ബരുക, സുഖദുക്ഖ’’’ന്തി.

‘‘‘കിം നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, സയംകതം സുഖദുക്ഖ’ന്തി ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘മാ ഹേവം, തിമ്ബരുകാ’തി വദേസി. ‘കിം പന, ഭോ ഗോതമ, പരംകതം സുഖദുക്ഖ’ന്തി ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘മാ ഹേവം, തിമ്ബരുകാ’തി വദേസി. ‘കിം നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, സയംകതഞ്ച പരംകതഞ്ച സുഖദുക്ഖ’ന്തി ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘മാ ഹേവം, തിമ്ബരുകാ’തി വദേസി. ‘കിം പന, ഭോ ഗോതമ, അസയംകാരം അപരംകാരം അധിച്ചസമുപ്പന്നം സുഖദുക്ഖ’ന്തി ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘മാ ഹേവം, തിമ്ബരുകാ’തി വദേസി. ‘കിം നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, നത്ഥി സുഖദുക്ഖ’ന്തി ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘ന ഖോ, തിമ്ബരുക, നത്ഥി സുഖദുക്ഖം; അത്ഥി ഖോ, തിമ്ബരുക, സുഖദുക്ഖ’ന്തി വദേസി. ‘തേന ഹി ഭവം ഗോതമോ സുഖദുക്ഖം ന ജാനാതി, ന പസ്സതീ’തി ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘ന ഖ്വാഹം, തിമ്ബരുക, സുഖദുക്ഖം ന ജാനാമി, ന പസ്സാമി. ജാനാമി ഖ്വാഹം, തിമ്ബരുക, സുഖദുക്ഖം; പസ്സാമി ഖ്വാഹം, തിമ്ബരുക, സുഖദുക്ഖ’ന്തി വദേസി. ആചിക്ഖതു ച മേ ഭവം ഗോതമോ സുഖദുക്ഖം. ദേസേതു ച മേ ഭവം ഗോതമോ സുഖദുക്ഖ’’ന്തി.

‘‘‘സാ വേദനാ, സോ വേദയതീ’തി ഖോ, തിമ്ബരുക, ആദിതോ സതോ ‘സയംകതം സുഖദുക്ഖ’ന്തി ഏവമ്പാഹം ന വദാമി. ‘അഞ്ഞാ വേദനാ, അഞ്ഞോ വേദയതീ’തി ഖോ, തിമ്ബരുക, വേദനാഭിതുന്നസ്സ സതോ ‘പരംകതം സുഖദുക്ഖ’ന്തി ഏവമ്പാഹം ന വദാമി. ഏതേ തേ, തിമ്ബരുക, ഉഭോ അന്തേ അനുപഗമ്മ മജ്ഝേന തഥാഗതോ ധമ്മം ദേസേതി – ‘അവിജ്ജാപച്ചയാ സങ്ഖാരാ; സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം…പേ… ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി. അവിജ്ജായ ത്വേവ അസേസവിരാഗനിരോധാ സങ്ഖാരനിരോധോ; സങ്ഖാരനിരോധാ വിഞ്ഞാണനിരോധോ…പേ… ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ നിരോധോ ഹോതീ’’’തി.

ഏവം വുത്തേ, തിമ്ബരുകോ പരിബ്ബാജകോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ…പേ… ഏസാഹം ഭവന്തം ഗോതമം സരണം ഗച്ഛാമി ധമ്മഞ്ച ഭിക്ഖുസങ്ഘഞ്ച. ഉപാസകം മം ഭവം ഗോതമോ ധാരേതു അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി. അട്ഠമം.