൯. ബാലപണ്ഡിതസുത്തം

൧൯. സാവത്ഥിയം വിഹരതി…പേ… ‘‘അവിജ്ജാനീവരണസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ബാലസ്സ തണ്ഹായ സമ്പയുത്തസ്സ ഏവമയം കായോ സമുദാഗതോ. ഇതി അയഞ്ചേവ കായോ ബഹിദ്ധാ ച നാമരൂപം, ഇത്ഥേതം ദ്വയം, ദ്വയം പടിച്ച ഫസ്സോ സളേവായതനാനി [സളായതനാനി (ക.)], യേഹി ഫുട്ഠോ ബാലോ സുഖദുക്ഖം പടിസംവേദയതി ഏതേസം വാ അഞ്ഞതരേന’’.

‘‘അവിജ്ജാനീവരണസ്സ, ഭിക്ഖവേ, പണ്ഡിതസ്സ തണ്ഹായ സമ്പയുത്തസ്സ ഏവമയം കായോ സമുദാഗതോ. ഇതി അയഞ്ചേവ കായോ ബഹിദ്ധാ ച നാമരൂപം, ഇത്ഥേതം ദ്വയം, ദ്വയം പടിച്ച ഫസ്സോ സളേവായതനാനി, യേഹി ഫുട്ഠോ പണ്ഡിതോ സുഖദുക്ഖം പടിസംവേദയതി ഏതേസം വാ അഞ്ഞതരേന’’.

‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, കോ വിസേസോ കോ അധിപ്പയാസോ [അധിപ്പായോ (സീ. പീ. ക.), അധിപ്പായസോ (സ്യാ. കം.) അധി + പ + യസു + ണ + സീ = അധിപ്പയാസോ] കിം നാനാകരണം പണ്ഡിതസ്സ ബാലേനാ’’തി? ‘‘ഭഗവംമൂലകാ നോ, ഭന്തേ, ധമ്മാ, ഭഗവംനേത്തികാ, ഭഗവംപടിസരണാ. സാധു വത, ഭന്തേ, ഭഗവന്തംയേവ പടിഭാതു ഏതസ്സ ഭാസിതസ്സ അത്ഥോ. ഭഗവതോ സുത്വാ ഭിക്ഖൂ ധാരേസ്സന്തീ’’തി.

‘‘തേന ഹി, ഭിക്ഖവേ, സുണാഥ, സാധുകം മനസി കരോഥ, ഭാസിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘യായ ച, ഭിക്ഖവേ, അവിജ്ജായ നിവുതസ്സ ബാലസ്സ യായ ച തണ്ഹായ സമ്പയുത്തസ്സ അയം കായോ സമുദാഗതോ, സാ ചേവ അവിജ്ജാ ബാലസ്സ അപ്പഹീനാ സാ ച തണ്ഹാ അപരിക്ഖീണാ. തം കിസ്സ ഹേതു? ന, ഭിക്ഖവേ, ബാലോ അചരി ബ്രഹ്മചരിയം സമ്മാ ദുക്ഖക്ഖയായ. തസ്മാ ബാലോ കായസ്സ ഭേദാ കായൂപഗോ ഹോതി, സോ കായൂപഗോ സമാനോ ന പരിമുച്ചതി ജാതിയാ ജരാമരണേന സോകേഹി പരിദേവേഹി ദുക്ഖേഹി ദോമനസ്സേഹി ഉപായാസേഹി. ന പരിമുച്ചതി ദുക്ഖസ്മാതി വദാമി.

‘‘യായ ച, ഭിക്ഖവേ, അവിജ്ജായ നിവുതസ്സ പണ്ഡിതസ്സ യായ ച തണ്ഹായ സമ്പയുത്തസ്സ അയം കായോ സമുദാഗതോ, സാ ചേവ അവിജ്ജാ പണ്ഡിതസ്സ പഹീനാ, സാ ച തണ്ഹാ പരിക്ഖീണാ. തം കിസ്സ ഹേതു? അചരി, ഭിക്ഖവേ, പണ്ഡിതോ ബ്രഹ്മചരിയം സമ്മാ ദുക്ഖക്ഖയായ. തസ്മാ പണ്ഡിതോ കായസ്സ ഭേദാ ന കായൂപഗോ ഹോതി. സോ അകായൂപഗോ സമാനോ പരിമുച്ചതി ജാതിയാ ജരാമരണേന സോകേഹി പരിദേവേഹി ദുക്ഖേഹി ദോമനസ്സേഹി ഉപായാസേഹി. പരിമുച്ചതി ദുക്ഖസ്മാതി വദാമി. അയം ഖോ, ഭിക്ഖവേ, വിസേസോ, അയം അധിപ്പയാസോ, ഇദം നാനാകരണം പണ്ഡിതസ്സ ബാലേന യദിദം ബ്രഹ്മചരിയവാസോ’’തി. നവമം.