൭. അചേലകസ്സപസുത്തം

൧൭. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. അഥ ഖോ ഭഗവാ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ രാജഗഹം പിണ്ഡായ പാവിസി. അദ്ദസാ ഖോ അചേലോ കസ്സപോ ഭഗവന്തം ദൂരതോവ ആഗച്ഛന്തം. ദിസ്വാന യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതോ ഖോ അചേലോ കസ്സപോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘പുച്ഛേയ്യാമ മയം ഭവന്തം ഗോതമം കഞ്ചിദേവ [കിഞ്ചിദേവ (ക.)] ദേസം, സചേ നോ ഭവം ഗോതമോ ഓകാസം കരോതി പഞ്ഹസ്സ വേയ്യാകരണായാ’’തി.

‘‘അകാലോ ഖോ താവ, കസ്സപ, പഞ്ഹസ്സ; അന്തരഘരം പവിട്ഠമ്ഹാ’’തി. ദുതിയമ്പി ഖോ അചേലോ കസ്സപോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച ‘‘പുച്ഛേയ്യാമ മയം ഭവന്തം ഗോതമം കഞ്ചിദേവ ദേസം, സചേ നോ ഭവം ഗോതമോ ഓകാസം കരോതി പഞ്ഹസ്സ വേയ്യാകരണായാ’’തി. ‘‘അകാലോ ഖോ താവ, കസ്സപ, പഞ്ഹസ്സ; അന്തരഘരം പവിട്ഠമ്ഹാ’’തി. തതിയമ്പി ഖോ അചേലോ കസ്സപോ…പേ… അന്തരഘരം പവിട്ഠമ്ഹാതി. ഏവം വുത്തേ, അചേലോ കസ്സപോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘ന ഖോ പന മയം ഭവന്തം ഗോതമം ബഹുദേവ പുച്ഛിതുകാമാ’’തി. ‘‘പുച്ഛ, കസ്സപ, യദാകങ്ഖസീ’’തി.

‘‘കിം നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ‘സയംകതം ദുക്ഖ’ന്തി? ‘മാ ഹേവം, കസ്സപാ’തി ഭഗവാ അവോച. ‘കിം പന, ഭോ ഗോതമ, പരംകതം ദുക്ഖ’ന്തി? ‘മാ ഹേവം, കസ്സപാ’തി ഭഗവാ അവോച. ‘കിം നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, സയംകതഞ്ച പരംകതഞ്ച ദുക്ഖ’ന്തി? ‘മാ ഹേവം, കസ്സപാ’തി ഭഗവാ അവോച. ‘കിം പന ഭോ ഗോതമ, അസയംകാരം അപരംകാരം അധിച്ചസമുപ്പന്നം ദുക്ഖ’ന്തി? ‘മാ ഹേവം, കസ്സപാ’തി ഭഗവാ അവോച. ‘കിം നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, നത്ഥി ദുക്ഖ’ന്തി? ‘ന ഖോ, കസ്സപ, നത്ഥി ദുക്ഖം. അത്ഥി ഖോ, കസ്സപ, ദുക്ഖ’ന്തി. ‘തേന ഹി ഭവം ഗോതമോ ദുക്ഖം ന ജാനാതി, ന പസ്സതീ’തി. ‘ന ഖ്വാഹം, കസ്സപ, ദുക്ഖം ന ജാനാമി, ന പസ്സാമി. ജാനാമി ഖ്വാഹം, കസ്സപ, ദുക്ഖം; പസ്സാമി ഖ്വാഹം, കസ്സപ, ദുക്ഖ’’’ന്തി.

‘‘കി നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, ‘സയംകതം ദുക്ഖ’ന്തി ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘മാ ഹേവം, കസ്സപാ’തി വദേസി. ‘കിം പന, ഭോ ഗോതമ, പരംകതം ദുക്ഖ’ന്തി ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘മാ ഹേവം, കസ്സപാ’തി വദേസി. ‘കിം നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, സയംകതഞ്ച പരംകതഞ്ച ദുക്ഖ’ന്തി ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘മാ ഹേവം, കസ്സപാ’തി വദേസി. ‘കിം പന, ഭോ ഗോതമ, അസയംകാരം അപരംകാരം അധിച്ചസമുപ്പന്നം ദുക്ഖ’ന്തി ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘മാ ഹേവം, കസ്സപാ’തി വദേസി. ‘കിം നു ഖോ, ഭോ ഗോതമ, നത്ഥി ദുക്ഖ’ന്തി ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘ന ഖോ, കസ്സപ, നത്ഥി ദുക്ഖം, അത്ഥി ഖോ, കസ്സപ, ദുക്ഖ’ന്തി വദേസി. ‘തേന ഹി ഭവം ഗോതമോ ദുക്ഖം ന ജാനാതി ന പസ്സതീ’തി ഇതി പുട്ഠോ സമാനോ ‘ന ഖ്വാഹം, കസ്സപ, ദുക്ഖം ന ജാനാമി ന പസ്സാമി. ജാനാമി ഖ്വാഹം, കസ്സപ, ദുക്ഖം; പസ്സാമി ഖ്വാഹം, കസ്സപ, ദുക്ഖ’ന്തി വദേസി. ആചിക്ഖതു ച [അയം ചകാരോ സീ. പോത്ഥകേ നത്ഥി] മേ, ഭന്തേ, ഭഗവാ ദുക്ഖം. ദേസേതു ച [അയം ചകാരോ സീ. പോത്ഥകേ നത്ഥി] മേ, ഭന്തേ, ഭഗവാ ദുക്ഖ’’ന്തി.

‘‘‘സോ കരോതി സോ പടിസംവേദയതീ’തി [പടിസംവേദിയതീതി (സീ. പീ. ക.)] ഖോ, കസ്സപ, ആദിതോ സതോ ‘സയംകതം ദുക്ഖ’ന്തി ഇതി വദം സസ്സതം ഏതം പരേതി. ‘അഞ്ഞോ കരോതി അഞ്ഞോ പടിസംവേദയതീ’തി ഖോ, കസ്സപ, വേദനാഭിതുന്നസ്സ സതോ ‘പരംകതം ദുക്ഖ’ന്തി ഇതി വദം ഉച്ഛേദം ഏതം പരേതി. ഏതേ തേ, കസ്സപ, ഉഭോ അന്തേ അനുപഗമ്മ മജ്ഝേന തഥാഗതോ ധമ്മം ദേസേതി – ‘അവിജ്ജാപച്ചയാ സങ്ഖാരാ; സങ്ഖാരപച്ചയാ വിഞ്ഞാണം…പേ… ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ സമുദയോ ഹോതി. അവിജ്ജായ ത്വേവ അസേസവിരാഗനിരോധാ സങ്ഖാരനിരോധോ; സങ്ഖാരനിരോധാ വിഞ്ഞാണനിരോധോ…പേ… ഏവമേതസ്സ കേവലസ്സ ദുക്ഖക്ഖന്ധസ്സ നിരോധോ ഹോതീ’’’തി.

ഏവം വുത്തേ, അചേലോ കസ്സപോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അഭിക്കന്തം, ഭന്തേ, അഭിക്കന്തം, ഭന്തേ! സേയ്യഥാപി, ഭന്തേ, നിക്കുജ്ജിതം വാ ഉക്കുജ്ജേയ്യ…പേ… ചക്ഖുമന്തോ രൂപാനി ദക്ഖന്തീതി; ഏവമേവം ഭഗവതാ അനേകപരിയായേന ധമ്മോ പകാസിതോ. ഏസാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവന്തം സരണം ഗച്ഛാമി ധമ്മഞ്ച ഭിക്ഖുസങ്ഘഞ്ച. ലഭേയ്യാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സന്തികേ പബ്ബജ്ജം, ലഭേയ്യം ഉപസമ്പദ’’ന്തി.

‘‘യോ ഖോ, കസ്സപ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ ആകങ്ഖതി പബ്ബജ്ജം, ആകങ്ഖതി ഉപസമ്പദം, സോ ചത്താരോ മാസേ പരിവസതി. ചതുന്നം മാസാനം അച്ചയേന [അച്ചയേന പരിവുട്ഠപരിവാസം (സ്യാ. കം. പീ. ക.)] (പരിവുത്ഥപരിവാസം) ആരദ്ധചിത്താ ഭിക്ഖൂ [ഭിക്ഖൂ ആകങ്ഖമാനാ (സ്യാ. കം. പീ. ക.)] പബ്ബാജേന്തി ഉപസമ്പാദേന്തി ഭിക്ഖുഭാവായ. അപി ച മയാ പുഗ്ഗലവേമത്തതാ വിദിതാ’’തി.

‘‘സചേ, ഭന്തേ, അഞ്ഞതിത്ഥിയപുബ്ബോ ഇമസ്മിം ധമ്മവിനയേ ആകങ്ഖതി പബ്ബജ്ജം, ആകങ്ഖതി ഉപസമ്പദം, ചത്താരോ മാസേ പരിവസതി. ചതുന്നം മാസാനം അച്ചയേന [അച്ചയേന പരിവുട്ഠപരിവാസം (സ്യാ. കം. പീ. ക.)] (പരിവുത്ഥപരിവാസം) ആരദ്ധചിത്താ ഭിക്ഖൂ [ഭിക്ഖൂ ആകങ്ഖമാനാ (സ്യാ. കം. പീ. ക.)] പബ്ബാജേന്തി ഉപസമ്പാദേന്തി ഭിക്ഖുഭാവായ. അഹം ചത്താരി വസ്സാനി പരിവസിസ്സാമി, ചതുന്നം വസ്സാനം അച്ചയേന [അച്ചയേന പരിവുട്ഠപരിവാസം (സ്യാ. കം. പീ. ക.)] (പരിവുത്ഥപരിവാസം) ആരദ്ധചിത്താ ഭിക്ഖൂ പബ്ബാജേന്തു ഉപസമ്പാദേന്തു ഭിക്ഖുഭാവായാ’’തി.

അലത്ഥ ഖോ അചേലോ കസ്സപോ ഭഗവതോ സന്തികേ പബ്ബജ്ജം, അലത്ഥ ഉപസമ്പദം. അചിരൂപസമ്പന്നോ ച പനായസ്മാ കസ്സപോ ഏകോ വൂപകട്ഠോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരന്തോ നചിരസ്സേവ – യസ്സത്ഥായ കുലപുത്താ സമ്മദേവ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജന്തി തദനുത്തരം – ബ്രഹ്മചരിയപരിയോസാനം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹാസി. ‘‘ഖീണാ ജാതി വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’’തി അബ്ഭഞ്ഞാസി. അഞ്ഞതരോ ച പനായസ്മാ കസ്സപോ അരഹതം അഹോസീതി. സത്തമം.