൪. മഹാസാലസുത്തം

൨൦൦. സാവത്ഥിനിദാനം. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരോ ബ്രാഹ്മണമഹാസാലോ ലൂഖോ ലൂഖപാവുരണോ [ലൂഖപാപുരണോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ തം ബ്രാഹ്മണമഹാസാലം ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘കിന്നു ത്വം, ബ്രാഹ്മണ, ലൂഖോ ലൂഖപാവുരണോ’’തി? ‘‘ഇധ മേ, ഭോ ഗോതമ, ചത്താരോ പുത്താ. തേ മം ദാരേഹി സംപുച്ഛ ഘരാ നിക്ഖാമേന്തീ’’തി. ‘‘തേന ഹി ത്വം, ബ്രാഹ്മണ, ഇമാ ഗാഥായോ പരിയാപുണിത്വാ സഭായം മഹാജനകായേ സന്നിപതിതേ പുത്തേസു ച സന്നിസിന്നേസു ഭാസസ്സു –

‘‘യേഹി ജാതേഹി നന്ദിസ്സം, യേസഞ്ച ഭവമിച്ഛിസം;

തേ മം ദാരേഹി സംപുച്ഛ, സാവ വാരേന്തി സൂകരം.

‘‘അസന്താ കിര മം ജമ്മാ, താത താതാതി ഭാസരേ;

രക്ഖസാ പുത്തരൂപേന, തേ ജഹന്തി വയോഗതം.

‘‘അസ്സോവ ജിണ്ണോ നിബ്ഭോഗോ, ഖാദനാ അപനീയതി;

ബാലകാനം പിതാ ഥേരോ, പരാഗാരേസു ഭിക്ഖതി.

‘‘ദണ്ഡോവ കിര മേ സേയ്യോ, യഞ്ചേ പുത്താ അനസ്സവാ;

ചണ്ഡമ്പി ഗോണം വാരേതി, അഥോ ചണ്ഡമ്പി കുക്കുരം.

‘‘അന്ധകാരേ പുരേ ഹോതി, ഗമ്ഭീരേ ഗാധമേധതി;

ദണ്ഡസ്സ ആനുഭാവേന, ഖലിത്വാ പതിതിട്ഠതീ’’തി.

അഥ ഖോ സോ ബ്രാഹ്മണമഹാസാലോ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമാ ഗാഥായോ പരിയാപുണിത്വാ സഭായം മഹാജനകായേ സന്നിപതിതേ പുത്തേസു ച സന്നിസിന്നേസു അഭാസി –

‘‘യേഹി ജാതേഹി നന്ദിസ്സം, യേസഞ്ച ഭവമിച്ഛിസം;

തേ മം ദാരേഹി സംപുച്ഛ, സാവ വാരേന്തി സൂകരം.

‘‘അസന്താ കിര മം ജമ്മാ, താത താതാതി ഭാസരേ;

രക്ഖസാ പുത്തരൂപേന, തേ ജഹന്തി വയോഗതം.

‘‘അസ്സോവ ജിണ്ണോ നിബ്ഭോഗോ, ഖാദനാ അപനീയതി;

ബാലകാനം പിതാ ഥേരോ, പരാഗാരേസു ഭിക്ഖതി.

‘‘ദണ്ഡോവ കിര മേ സേയ്യോ, യഞ്ചേ പുത്താ അനസ്സവാ;

ചണ്ഡമ്പി ഗോണം വാരേതി, അഥോ ചണ്ഡമ്പി കുക്കുരം.

‘‘അന്ധകാരേ പുരേ ഹോതി, ഗമ്ഭീരേ ഗാധമേധതി;

ദണ്ഡസ്സ ആനുഭാവേന, ഖലിത്വാ പതിതിട്ഠതീ’’തി.

അഥ ഖോ നം ബ്രാഹ്മണമഹാസാലം പുത്താ ഘരം നേത്വാ ന്ഹാപേത്വാ പച്ചേകം ദുസ്സയുഗേന അച്ഛാദേസും. അഥ ഖോ സോ ബ്രാഹ്മണമഹാസാലോ ഏകം ദുസ്സയുഗം ആദായ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ബ്രാഹ്മണമഹാസാലോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘മയം, ഭോ ഗോതമ, ബ്രാഹ്മണാ നാമ ആചരിയസ്സ ആചരിയധനം പരിയേസാമ. പടിഗ്ഗണ്ഹതു മേ ഭവം ഗോതമോ ആചരിയധന’’ന്തി. പടിഗ്ഗഹേസി ഭഗവാ അനുകമ്പം ഉപാദായ. അഥ ഖോ സോ ബ്രാഹ്മണമഹാസാലോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ…പേ… ഉപാസകം മം ഭവം ഗോതമോ ധാരേതു അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി.