൫. മാനത്ഥദ്ധസുത്തം

൨൦൧. സാവത്ഥിനിദാനം. തേന ഖോ പന സമയേന മാനത്ഥദ്ധോ നാമ ബ്രാഹ്മണോ സാവത്ഥിയം പടിവസതി. സോ നേവ മാതരം അഭിവാദേതി, ന പിതരം അഭിവാദേതി, ന ആചരിയം അഭിവാദേതി, ന ജേട്ഠഭാതരം അഭിവാദേതി. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവാ മഹതിയാ പരിസായ പരിവുതോ ധമ്മം ദേസേതി. അഥ ഖോ മാനത്ഥദ്ധസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘അയം ഖോ സമണോ ഗോതമോ മഹതിയാ പരിസായ പരിവുതോ ധമ്മം ദേസേതി. യംനൂനാഹം യേന സമണോ ഗോതമോ തേനുപസങ്കമേയ്യം. സചേ മം സമണോ ഗോതമോ ആലപിസ്സതി, അഹമ്പി തം ആലപിസ്സാമി. നോ ചേ മം സമണോ ഗോതമോ ആലപിസ്സതി, അഹമ്പി നാലപിസ്സാമീ’’തി. അഥ ഖോ മാനത്ഥദ്ധോ ബ്രാഹ്മണോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തുണ്ഹീഭൂതോ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. അഥ ഖോ ഭഗവാ തം നാലപി. അഥ ഖോ മാനത്ഥദ്ധോ ബ്രാഹ്മണോ – ‘നായം സമണോ ഗോതമോ കിഞ്ചി ജാനാതീ’തി തതോവ പുന നിവത്തിതുകാമോ അഹോസി. അഥ ഖോ ഭഗവാ മാനത്ഥദ്ധസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ ചേതസാ ചേതോപരിവിതക്കമഞ്ഞായ മാനത്ഥദ്ധം ബ്രാഹ്മണം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘ന മാനം ബ്രാഹ്മണ സാധു, അത്ഥികസ്സീധ ബ്രാഹ്മണ;

യേന അത്ഥേന ആഗച്ഛി, തമേവമനുബ്രൂഹയേ’’തി.

അഥ ഖോ മാനത്ഥദ്ധോ ബ്രാഹ്മണോ – ‘‘ചിത്തം മേ സമണോ ഗോതമോ ജാനാതീ’’തി തത്ഥേവ ഭഗവതോ പാദേസു സിരസാ നിപതിത്വാ ഭഗവതോ പാദാനി മുഖേന ച പരിചുമ്ബതി പാണീഹി ച പരിസമ്ബാഹതി, നാമഞ്ച സാവേതി – ‘‘മാനത്ഥദ്ധാഹം, ഭോ ഗോതമ, മാനത്ഥദ്ധാഹം, ഭോ ഗോതമാ’’തി. അഥ ഖോ സാ പരിസാ അബ്ഭുതചിത്തജാതാ [അബ്ഭുതചിത്തജാതാ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.), അച്ഛരിയബ്ഭുതചിത്തജാതാ (ക.)] അഹോസി – ‘അച്ഛരിയം വത ഭോ, അബ്ഭുതം വത ഭോ! അയഞ്ഹി മാനത്ഥദ്ധോ ബ്രാഹ്മണോ നേവ മാതരം അഭിവാദേതി, ന പിതരം അഭിവാദേതി, ന ആചരിയം അഭിവാദേതി, ന ജേട്ഠഭാതരം അഭിവാദേതി; അഥ ച പന സമണേ ഗോതമേ ഏവരൂപം പരമനിപച്ചകാരം കരോതീ’തി. അഥ ഖോ ഭഗവാ മാനത്ഥദ്ധം ബ്രാഹ്മണം ഏതദവോച – ‘‘അലം, ബ്രാഹ്മണ, ഉട്ഠേഹി, സകേ ആസനേ നിസീദ. യതോ തേ മയി ചിത്തം പസന്ന’’ന്തി. അഥ ഖോ മാനത്ഥദ്ധോ ബ്രാഹ്മണോ സകേ ആസനേ നിസീദിത്വാ ഭഗവന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘കേസു ന മാനം കയിരാഥ, കേസു ചസ്സ സഗാരവോ;

ക്യസ്സ അപചിതാ അസ്സു, ക്യസ്സു സാധു സുപൂജിതാ’’തി.

‘‘മാതരി പിതരി ചാപി, അഥോ ജേട്ഠമ്ഹി ഭാതരി;

ആചരിയേ ചതുത്ഥമ്ഹി,

തേസു ന മാനം കയിരാഥ;

തേസു അസ്സ സഗാരവോ,

ത്യസ്സ അപചിതാ അസ്സു;

ത്യസ്സു സാധു സുപൂജിതാ.

‘‘അരഹന്തേ സീതീഭൂതേ, കതകിച്ചേ അനാസവേ;

നിഹച്ച മാനം അഥദ്ധോ, തേ നമസ്സേ അനുത്തരേ’’തി.

ഏവം വുത്തേ, മാനത്ഥദ്ധോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ…പേ… ഉപാസകം മം ഭവം ഗോതമോ ധാരേതു അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി.