൩. ദേവഹിതസുത്തം

൧൯൯. സാവത്ഥിനിദാനം. തേന ഖോ പന സമയേന ഭഗവാ വാതേഹാബാധികോ ഹോതി; ആയസ്മാ ച ഉപവാണോ ഭഗവതോ ഉപട്ഠാകോ ഹോതി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മന്തം ഉപവാണം ആമന്തേസി – ‘‘ഇങ്ഘ മേ ത്വം, ഉപവാണ, ഉണ്ഹോദകം ജാനാഹീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ ആയസ്മാ ഉപവാണോ ഭഗവതോ പടിസ്സുത്വാ നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന ദേവഹിതസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ നിവേസനം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ തുണ്ഹീഭൂതോ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. അദ്ദസാ ഖോ ദേവഹിതോ ബ്രാഹ്മണോ ആയസ്മന്തം ഉപവാണം തുണ്ഹീഭൂതം ഏകമന്തം ഠിതം. ദിസ്വാന ആയസ്മന്തം ഉപവാണം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘തുണ്ഹീഭൂതോ ഭവം തിട്ഠം, മുണ്ഡോ സങ്ഘാടിപാരുതോ;

കിം പത്ഥയാനോ കിം ഏസം, കിം നു യാചിതുമാഗതോ’’തി.

‘‘അരഹം സുഗതോ ലോകേ, വാതേഹാബാധികോ മുനി;

സചേ ഉണ്ഹോദകം അത്ഥി, മുനിനോ ദേഹി ബ്രാഹ്മണ.

‘‘പൂജിതോ പൂജനേയ്യാനം, സക്കരേയ്യാന സക്കതോ;

അപചിതോ അപചേയ്യാനം [അപചിനേയ്യാനം (സീ. സ്യാ. കം.) ടീകാ ഓലോകേതബ്ബാ], തസ്സ ഇച്ഛാമി ഹാതവേ’’തി.

അഥ ഖോ ദേവഹിതോ ബ്രാഹ്മണോ ഉണ്ഹോദകസ്സ കാജം പുരിസേന ഗാഹാപേത്വാ ഫാണിതസ്സ ച പുടം ആയസ്മതോ ഉപവാണസ്സ പാദാസി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഉപവാണോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഉണ്ഹോദകേന ന്ഹാപേത്വാ [നഹാപേത്വാ (സീ. പീ.)] ഉണ്ഹോദകേന ഫാണിതം ആലോലേത്വാ ഭഗവതോ പാദാസി. അഥ ഖോ ഭഗവതോ ആബാധോ പടിപ്പസ്സമ്ഭി.

അഥ ഖോ ദേവഹിതോ ബ്രാഹ്മണോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ദേവഹിതോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘കത്ഥ ദജ്ജാ ദേയ്യധമ്മം, കത്ഥ ദിന്നം മഹപ്ഫലം;

കഥഞ്ഹി യജമാനസ്സ, കഥം ഇജ്ഝതി ദക്ഖിണാ’’തി.

‘‘പുബ്ബേനിവാസം യോ വേദീ, സഗ്ഗാപായഞ്ച പസ്സതി;

അഥോ ജാതിക്ഖയം പത്തോ, അഭിഞ്ഞാവോസിതോ മുനി.

‘‘ഏത്ഥ ദജ്ജാ ദേയ്യധമ്മം, ഏത്ഥ ദിന്നം മഹപ്ഫലം;

ഏവഞ്ഹി യജമാനസ്സ, ഏവം ഇജ്ഝതി ദക്ഖിണാ’’തി.

ഏവം വുത്തേ, ദേവഹിതോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അഭിക്കന്തം ഭോ ഗോതമ…പേ… ഉപാസകം മം ഭവം ഗോതമോ ധാരേതു അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി.