൧൧. സങ്ഗാരവസുത്തം

൨൦൭. സാവത്ഥിനിദാനം. തേന ഖോ പന സമയേന സങ്ഗാരവോ നാമ ബ്രാഹ്മണോ സാവത്ഥിയം പടിവസതി ഉദകസുദ്ധികോ, ഉദകേന പരിസുദ്ധിം പച്ചേതി, സായം പാതം ഉദകോരോഹനാനുയോഗമനുയുത്തോ വിഹരതി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ സാവത്ഥിം പിണ്ഡായ പാവിസി. സാവത്ഥിയം പിണ്ഡായ ചരിത്വാ പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപടിക്കന്തോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നോ ഖോ ആയസ്മാ ആനന്ദോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘ഇധ, ഭന്തേ, സങ്ഗാരവോ നാമ ബ്രാഹ്മണോ സാവത്ഥിയം പടിവസതി ഉദകസുദ്ധികോ, ഉദകേന സുദ്ധിം പച്ചേതി, സായം പാതം ഉദകോരോഹനാനുയോഗമനുയുത്തോ വിഹരതി. സാധു, ഭന്തേ, ഭഗവാ യേന സങ്ഗാരവസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ നിവേസനം തേനുപസങ്കമതു അനുകമ്പം ഉപാദായാ’’തി. അധിവാസേസി ഭഗവാ തുണ്ഹീഭാവേന.

അഥ ഖോ ഭഗവാ പുബ്ബണ്ഹസമയം നിവാസേത്വാ പത്തചീവരമാദായ യേന സങ്ഗാരവസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ നിവേസനം തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. അഥ ഖോ സങ്ഗാരവോ ബ്രാഹ്മണോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതാ സദ്ധിം സമ്മോദി. സമ്മോദനീയം കഥം സാരണീയം വീതിസാരേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ സങ്ഗാരവം ബ്രാഹ്മണം ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘സച്ചം കിര ത്വം, ബ്രാഹ്മണ, ഉദകസുദ്ധികോ, ഉദകേന സുദ്ധിം പച്ചേസി, സായം പാതം ഉദകോരോഹനാനുയോഗമനുയുത്തോ വിഹരസീ’’തി? ‘‘ഏവം, ഭോ ഗോതമ’’. ‘‘കിം പന ത്വം, ബ്രാഹ്മണ, അത്ഥവസം സമ്പസ്സമാനോ ഉദകസുദ്ധികോ, ഉദകസുദ്ധിം പച്ചേസി, സായം പാതം ഉദകോരോഹനാനുയോഗമനുയുത്തോ വിഹരസീ’’തി? ‘‘ഇധ മേ, ഭോ ഗോതമ [ഇധ മേ ഭോ ഗോതമ അഹം (പീ. ക.)], യം ദിവാ പാപകമ്മം കതം ഹോതി, തം സായം ന്ഹാനേന [നഹാനേന (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] പവാഹേമി, യം രത്തിം പാപകമ്മം കതം ഹോതി തം പാതം ന്ഹാനേന പവാഹേമി. ഇമം ഖ്വാഹം, ഭോ ഗോതമ, അത്ഥവസം സമ്പസ്സമാനോ ഉദകസുദ്ധികോ, ഉദകേന സുദ്ധിം പച്ചേമി, സായം പാതം ഉദകോരോഹനാനുയോഗമനുയുത്തോ വിഹരാമീ’’തി.

‘‘ധമ്മോ രഹദോ ബ്രാഹ്മണ സീലതിത്ഥോ,

അനാവിലോ സബ്ഭി സതം പസത്ഥോ;

യത്ഥ ഹവേ വേദഗുനോ സിനാതാ,

അനല്ലഗത്താവ [അനല്ലീനഗത്താവ (ക.)] തരന്തി പാര’’ന്തി.

ഏവം വുത്തേ, സങ്ഗാരവോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ, അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ…പേ… ഉപാസകം മം ഭവം ഗോതമോ ധാരേതു അജ്ജതഗ്ഗേ പാണുപേതം സരണം ഗത’’ന്തി.