൯. സുന്ദരികസുത്തം

൧൯൫. ഏകം സമയം ഭഗവാ കോസലേസു വിഹരതി സുന്ദരികായ നദിയാ തീരേ. തേന ഖോ പന സമയേന സുന്ദരികഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ സുന്ദരികായ നദിയാ തീരേ അഗ്ഗിം ജുഹതി, അഗ്ഗിഹുത്തം പരിചരതി. അഥ ഖോ സുന്ദരികഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ അഗ്ഗിം ജുഹിത്വാ അഗ്ഗിഹുത്തം പരിചരിത്വാ ഉട്ഠായാസനാ സമന്താ ചതുദ്ദിസാ അനുവിലോകേസി – ‘‘കോ നു ഖോ ഇമം ഹബ്യസേസം ഭുഞ്ജേയ്യാ’’തി? അദ്ദസാ ഖോ സുന്ദരികഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം അഞ്ഞതരസ്മിം രുക്ഖമൂലേ സസീസം പാരുതം നിസിന്നം. ദിസ്വാന വാമേന ഹത്ഥേന ഹബ്യസേസം ഗഹേത്വാ ദക്ഖിണേന ഹത്ഥേന കമണ്ഡലും ഗഹേത്വാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി. അഥ ഖോ ഭഗവാ സുന്ദരികഭാരദ്വാജസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ പദസദ്ദേന സീസം വിവരി. അഥ ഖോ സുന്ദരികഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ ‘മുണ്ഡോ അയം ഭവം, മുണ്ഡകോ അയം ഭവ’ന്തി തതോവ പുന നിവത്തിതുകാമോ അഹോസി. അഥ ഖോ സുന്ദരികഭാരദ്വാജസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ ഏതദഹോസി – ‘മുണ്ഡാപി ഹി ഇധേകച്ചേ ബ്രാഹ്മണാ ഭവന്തി; യംനൂനാഹം തം ഉപസങ്കമിത്വാ ജാതിം പുച്ഛേയ്യ’ന്തി.

അഥ ഖോ സുന്ദരികഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘കിംജച്ചോ ഭവ’ന്തി?

‘‘മാ ജാതിം പുച്ഛ ചരണഞ്ച പുച്ഛ,

കട്ഠാ ഹവേ ജായതി ജാതവേദോ;

നീചാകുലീനോപി മുനി ധിതിമാ,

ആജാനീയോ ഹോതി ഹിരീനിസേധോ.

‘‘സച്ചേന ദന്തോ ദമസാ ഉപേതോ,

വേദന്തഗൂ വുസിതബ്രഹ്മചരിയോ;

യഞ്ഞോപനീതോ തമുപവ്ഹയേഥ,

കാലേന സോ ജുഹതി ദക്ഖിണേയ്യേ’’തി.

‘‘അദ്ധാ സുയിട്ഠം സുഹുതം മമ യിദം,

യം താദിസം വേദഗുമദ്ദസാമി;

തുമ്ഹാദിസാനഞ്ഹി അദസ്സനേന,

അഞ്ഞോ ജനോ ഭുഞ്ജതി ഹബ്യസേസ’’ന്തി.

‘‘ഭുഞ്ജതു ഭവം ഗോതമോ. ബ്രാഹ്മണോ ഭവ’’ന്തി.

‘‘ഗാഥാഭിഗീതം മേ അഭോജനേയ്യം,

സമ്പസ്സതം ബ്രാഹ്മണ നേസ ധമ്മോ;

ഗാഥാഭിഗീതം പനുദന്തി ബുദ്ധാ,

ധമ്മേ സതി ബ്രാഹ്മണ വുത്തിരേസാ.

‘‘അഞ്ഞേന ച കേവലിനം മഹേസിം,

ഖീണാസവം കുക്കുച്ചവൂപസന്തം;

അന്നേന പാനേന ഉപട്ഠഹസ്സു,

ഖേത്തഞ്ഹി തം പുഞ്ഞപേക്ഖസ്സ ഹോതീ’’തി.

‘‘അഥ കസ്സ ചാഹം, ഭോ ഗോതമ, ഇമം ഹബ്യസേസം ദമ്മീ’’തി? ‘‘ന ഖ്വാഹം, ബ്രാഹ്മണ, പസ്സാമി സദേവകേ ലോകേ സമാരകേ സബ്രഹ്മകേ സസ്സമണബ്രാഹ്മണിയാ പജായ സദേവമനുസ്സായ യസ്സേസോ ഹബ്യസേസോ ഭുത്തോ സമ്മാ പരിണാമം ഗച്ഛേയ്യ അഞ്ഞത്ര, ബ്രാഹ്മണ, തഥാഗതസ്സ വാ തഥാഗതസാവകസ്സ വാ. തേന ഹി ത്വം, ബ്രാഹ്മണ, തം ഹബ്യസേസം അപ്പഹരിതേ വാ ഛഡ്ഡേഹി അപ്പാണകേ വാ ഉദകേ ഓപിലാപേഹീ’’തി.

അഥ ഖോ സുന്ദരികഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ തം ഹബ്യസേസം അപ്പാണകേ ഉദകേ ഓപിലാപേസി. അഥ ഖോ സോ ഹബ്യസേസോ ഉദകേ പക്ഖിത്തോ ചിച്ചിടായതി ചിടിചിടായതി സന്ധൂപായതി സമ്പധൂപായതി. സേയ്യഥാപി നാമ ഫാലോ [ലോഹോ (ക.)] ദിവസംസന്തത്തോ [ദിവസസന്തത്തോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ഉദകേ പക്ഖിത്തോ ചിച്ചിടായതി ചിടിചിടായതി സന്ധൂപായതി സമ്പധൂപായതി; ഏവമേവ സോ ഹബ്യസേസോ ഉദകേ പക്ഖിത്തോ ചിച്ചിടായതി ചിടിചിടായതി സന്ധൂപായതി സമ്പധൂപായതി.

അഥ ഖോ സുന്ദരികഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ സംവിഗ്ഗോ ലോമഹട്ഠജാതോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതം ഖോ സുന്ദരികഭാരദ്വാജം ബ്രാഹ്മണം ഭഗവാ ഗാഥാഹി അജ്ഝഭാസി –

‘‘മാ ബ്രാഹ്മണ ദാരു സമാദഹാനോ,

സുദ്ധിം അമഞ്ഞി ബഹിദ്ധാ ഹി ഏതം;

ന ഹി തേന സുദ്ധിം കുസലാ വദന്തി,

യോ ബാഹിരേന പരിസുദ്ധിമിച്ഛേ.

‘‘ഹിത്വാ അഹം ബ്രാഹ്മണ ദാരുദാഹം

അജ്ഝത്തമേവുജ്ജലയാമി [അജ്ഝത്തമേവ ജലയാമി (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ജോതിം;

നിച്ചഗ്ഗിനീ നിച്ചസമാഹിതത്തോ,

അരഹം അഹം ബ്രഹ്മചരിയം ചരാമി.

‘‘മാനോ ഹി തേ ബ്രാഹ്മണ ഖാരിഭാരോ,

കോധോ ധുമോ ഭസ്മനി മോസവജ്ജം;

ജിവ്ഹാ സുജാ ഹദയം ജോതിഠാനം,

അത്താ സുദന്തോ പുരിസസ്സ ജോതി.

‘‘ധമ്മോ രഹദോ ബ്രാഹ്മണ സീലതിത്ഥോ,

അനാവിലോ സബ്ഭി സതം പസത്ഥോ;

യത്ഥ ഹവേ വേദഗുനോ സിനാതാ,

അനല്ലഗത്താവ [അനല്ലീനഗത്താവ (സീ. പീ. ക.)] തരന്തി പാരം.

‘‘സച്ചം ധമ്മോ സംയമോ ബ്രഹ്മചരിയം,

മജ്ഝേ സിതാ ബ്രാഹ്മണ ബ്രഹ്മപത്തി;

സ തുജ്ജുഭൂതേസു നമോ കരോഹി,

തമഹം നരം ധമ്മസാരീതി ബ്രൂമീ’’തി.

ഏവം വുത്തേ, സുന്ദരികഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ…പേ… അഞ്ഞതരോ ച പനായസ്മാ ഭാരദ്വാജോ അരഹതം അഹോസീ’’തി.