൧൦. ബഹുധീതരസുത്തം

൧൯൬. ഏകം സമയം ഭഗവാ കോസലേസു വിഹരതി അഞ്ഞതരസ്മിം വനസണ്ഡേ. തേന ഖോ പന സമയേന അഞ്ഞതരസ്സ ഭാരദ്വാജഗോത്തസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ ചതുദ്ദസ ബലീബദ്ദാ നട്ഠാ ഹോന്തി. അഥ ഖോ ഭാരദ്വാജഗോത്തോ ബ്രാഹ്മണോ തേ ബലീബദ്ദേ ഗവേസന്തോ യേന സോ വനസണ്ഡോ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ അദ്ദസ ഭഗവന്തം തസ്മിം വനസണ്ഡേ നിസിന്നം പല്ലങ്കം ആഭുജിത്വാ ഉജും കായം പണിധായ പരിമുഖം സതിം ഉപട്ഠപേത്വാ. ദിസ്വാന യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസി –

‘‘ന ഹി നൂനിമസ്സ [നഹനൂനിമസ്സ (സീ. സ്യാ. കം.)] സമണസ്സ, ബലീബദ്ദാ ചതുദ്ദസ;

അജ്ജസട്ഠിം ന ദിസ്സന്തി, തേനായം സമണോ സുഖീ.

‘‘ന ഹി നൂനിമസ്സ സമണസ്സ, തിലാഖേത്തസ്മി പാപകാ;

ഏകപണ്ണാ ദുപണ്ണാ [ദ്വിപണ്ണാ (സീ. പീ.)] ച, തേനായം സമണോ സുഖീ.

‘‘ന ഹി നൂനിമസ്സ സമണസ്സ, തുച്ഛകോട്ഠസ്മി മൂസികാ;

ഉസ്സോള്ഹികായ നച്ചന്തി, തേനായം സമണോ സുഖീ.

‘‘ന ഹി നൂനിമസ്സ സമണസ്സ, സന്ഥാരോ സത്തമാസികോ;

ഉപ്പാടകേഹി സഞ്ഛന്നോ, തേനായം സമണോ സുഖീ.

‘‘ന ഹി നൂനിമസ്സ സമണസ്സ, വിധവാ സത്ത ധീതരോ;

ഏകപുത്താ ദുപുത്താ [ദ്വിപുത്താ (സീ. പീ.)] ച, തേനായം സമണോ സുഖീ.

‘‘ന ഹി നൂനിമസ്സ സമണസ്സ, പിങ്ഗലാ തിലകാഹതാ;

സോത്തം പാദേന ബോധേതി, തേനായം സമണോ സുഖീ.

‘‘ന ഹി നൂനിമസ്സ സമണസ്സ, പച്ചൂസമ്ഹി ഇണായികാ;

ദേഥ ദേഥാതി ചോദേന്തി, തേനായം സമണോ സുഖീ’’തി.

‘‘ന ഹി മയ്ഹം ബ്രാഹ്മണ, ബലീബദ്ദാ ചതുദ്ദസ;

അജ്ജസട്ഠിം ന ദിസ്സന്തി, തേനാഹം ബ്രാഹ്മണാ സുഖീ.

‘‘ന ഹി മയ്ഹം ബ്രാഹ്മണ, തിലാഖേത്തസ്മി പാപകാ;

ഏകപണ്ണാ ദുപണ്ണാ ച, തേനാഹം ബ്രാഹ്മണാ സുഖീ.

‘‘ന ഹി മയ്ഹം ബ്രാഹ്മണ, തുച്ഛകോട്ഠസ്മി മൂസികാ;

ഉസ്സോള്ഹികായ നച്ചന്തി, തേനാഹം ബ്രാഹ്മണാ സുഖീ.

‘‘ന ഹി മയ്ഹം ബ്രാഹ്മണ, സന്ഥാരോ സത്തമാസികോ;

ഉപ്പാടകേഹി സഞ്ഛന്നോ, തേനാഹം ബ്രാഹ്മണാ സുഖീ.

‘‘ന ഹി മയ്ഹം ബ്രാഹ്മണ, വിധവാ സത്ത ധീതരോ;

ഏകപുത്താ ദുപുത്താ ച, തേനാഹം ബ്രാഹ്മണാ സുഖീ.

‘‘ന ഹി മയ്ഹം ബ്രാഹ്മണ, പിങ്ഗലാ തിലകാഹതാ;

സോത്തം പാദേന ബോധേതി, തേനാഹം ബ്രാഹ്മണാ സുഖീ.

‘‘ന ഹി മയ്ഹം ബ്രാഹ്മണ, പച്ചൂസമ്ഹി ഇണായികാ;

ദേഥ ദേഥാതി ചോദേന്തി, തേനാഹം ബ്രാഹ്മണാ സുഖീ’’തി.

ഏവം വുത്തേ, ഭാരദ്വാജഗോത്തോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ, അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ! സേയ്യഥാപി, ഭോ ഗോതമ, നിക്കുജ്ജിതം വാ ഉക്കുജ്ജേയ്യ, പടിച്ഛന്നം വാ വിവരേയ്യ, മൂള്ഹസ്സ വാ മഗ്ഗം ആചിക്ഖേയ്യ, അന്ധകാരേ വാ തേലപജ്ജോതം ധാരേയ്യ – ചക്ഖുമന്തോ രൂപാനി ദക്ഖന്തീതി; ഏവമേവ ഭോതാ ഗോതമേന അനേകപരിയായേന ധമ്മോ പകാസിതോ. ഏസാഹം ഭവന്തം ഗോതമം സരണം ഗച്ഛാമി ധമ്മഞ്ച ഭിക്ഖുസങ്ഘഞ്ച. ലഭേയ്യാഹം ഭോതോ ഗോതമസ്സ സന്തികേ പബ്ബജ്ജം, ലഭേയ്യം ഉപസമ്പദ’’ന്തി.

അലത്ഥ ഖോ ഭാരദ്വാജഗോത്തോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവതോ സന്തികേ പബ്ബജ്ജം, അലത്ഥ ഉപസമ്പദം. അചിരൂപസമ്പന്നോ പനായസ്മാ ഭാരദ്വാജോ ഏകോ വൂപകട്ഠോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരന്തോ നചിരസ്സേവ – യസ്സത്ഥായ കുലപുത്താ സമ്മദേവ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജന്തി, തദനുത്തരം – ബ്രഹ്മചരിയപരിയോസാനം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹാസി. ‘‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’’തി അബ്ഭഞ്ഞാസി. അഞ്ഞതരോ ച പനായസ്മാ ഭാരദ്വാജോ അരഹതം അഹോസീതി.

അരഹന്തവഗ്ഗോ പഠമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ധനഞ്ജാനീ ച അക്കോസം, അസുരിന്ദം ബിലങ്ഗികം;

അഹിംസകം ജടാ ചേവ, സുദ്ധികഞ്ചേവ അഗ്ഗികാ;

സുന്ദരികം ബഹുധീതരേന ച തേ ദസാതി.