൨. അക്കോസസുത്തം

൧൮൮. ഏകം സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. അസ്സോസി ഖോ അക്കോസകഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ – ‘‘ഭാരദ്വാജഗോത്തോ കിര ബ്രാഹ്മണോ സമണസ്സ ഗോതമസ്സ സന്തികേ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിതോ’’തി കുപിതോ അനത്തമനോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അസബ്ഭാഹി ഫരുസാഹി വാചാഹി അക്കോസതി പരിഭാസതി.

ഏവം വുത്തേ, ഭഗവാ അക്കോസകഭാരദ്വാജം ബ്രാഹ്മണം ഏതദവോച – ‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ബ്രാഹ്മണ, അപി നു ഖോ തേ ആഗച്ഛന്തി മിത്താമച്ചാ ഞാതിസാലോഹിതാ അതിഥിയോ [അതിഥയോ (?)]’’തി? ‘‘അപ്പേകദാ മേ, ഭോ ഗോതമ, ആഗച്ഛന്തി മിത്താമച്ചാ ഞാതിസാലോഹിതാ അതിഥിയോ’’തി. ‘‘‘തം കിം മഞ്ഞസി, ബ്രാഹ്മണ, അപി നു തേസം അനുപ്പദേസി ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ സായനീയം വാ’’’തി? ‘‘‘അപ്പേകദാ നേസാഹം, ഭോ ഗോതമ, അനുപ്പദേമി ഖാദനീയം വാ ഭോജനീയം വാ സായനീയം വാ’’’തി. ‘‘‘സചേ ഖോ പന തേ, ബ്രാഹ്മണ, നപ്പടിഗ്ഗണ്ഹന്തി, കസ്സ തം ഹോതീ’’’തി? ‘‘‘സചേ തേ, ഭോ ഗോതമ, നപ്പടിഗ്ഗണ്ഹന്തി, അമ്ഹാകമേവ തം ഹോതീ’’’തി. ‘‘ഏവമേവ ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, യം ത്വം അമ്ഹേ അനക്കോസന്തേ അക്കോസസി, അരോസേന്തേ രോസേസി, അഭണ്ഡന്തേ ഭണ്ഡസി, തം തേ മയം നപ്പടിഗ്ഗണ്ഹാമ. തവേവേതം, ബ്രാഹ്മണ, ഹോതി; തവേവേതം, ബ്രാഹ്മണ, ഹോതി’’.

‘‘യോ ഖോ, ബ്രാഹ്മണ, അക്കോസന്തം പച്ചക്കോസതി, രോസേന്തം പടിരോസേതി, ഭണ്ഡന്തം പടിഭണ്ഡതി, അയം വുച്ചതി, ബ്രാഹ്മണ, സമ്ഭുഞ്ജതി വീതിഹരതീതി. തേ മയം തയാ നേവ സമ്ഭുഞ്ജാമ ന വീതിഹരാമ. തവേവേതം, ബ്രാഹ്മണ, ഹോതി; തവേവേതം, ബ്രാഹ്മണ, ഹോതീ’’തി. ‘‘ഭവന്തം ഖോ ഗോതമം സരാജികാ പരിസാ ഏവം ജാനാതി – ‘അരഹം സമണോ ഗോതമോ’തി. അഥ ച പന ഭവം ഗോതമോ കുജ്ഝതീ’’തി.

‘‘അക്കോധസ്സ കുതോ കോധോ, ദന്തസ്സ സമജീവിനോ;

സമ്മദഞ്ഞാ വിമുത്തസ്സ, ഉപസന്തസ്സ താദിനോ.

‘‘തസ്സേവ തേന പാപിയോ, യോ കുദ്ധം പടികുജ്ഝതി;

കുദ്ധം അപ്പടികുജ്ഝന്തോ, സങ്ഗാമം ജേതി ദുജ്ജയം.

‘‘ഉഭിന്നമത്ഥം ചരതി, അത്തനോ ച പരസ്സ ച;

പരം സങ്കുപിതം ഞത്വാ, യോ സതോ ഉപസമ്മതി.

‘‘ഉഭിന്നം തികിച്ഛന്താനം, അത്തനോ ച പരസ്സ ച;

ജനാ മഞ്ഞന്തി ബാലോതി, യേ ധമ്മസ്സ അകോവിദാ’’തി.

ഏവം വുത്തേ, അക്കോസകഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘അഭിക്കന്തം, ഭോ ഗോതമ…പേ… ഏസാഹം ഭവന്തം ഗോതമം സരണം ഗച്ഛാമി ധമ്മഞ്ച ഭിക്ഖുസങ്ഘഞ്ച. ലഭേയ്യാഹം, ഭന്തേ, ഭോതോ ഗോതമസ്സ സന്തികേ പബ്ബജ്ജം, ലഭേയ്യം ഉപസമ്പദ’’ന്തി.

അലത്ഥ ഖോ അക്കോസകഭാരദ്വാജോ ബ്രാഹ്മണോ ഭഗവതോ സന്തികേ പബ്ബജ്ജം, അലത്ഥ ഉപസമ്പദം. അചിരൂപസമ്പന്നോ ഖോ പനായസ്മാ അക്കോസകഭാരദ്വാജോ ഏകോ വൂപകട്ഠോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരന്തോ നചിരസ്സേവ – യസ്സത്ഥായ കുലപുത്താ സമ്മദേവ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജന്തി തദനുത്തരം – ബ്രഹ്മചരിയപരിയോസാനം ദിട്ഠേവ ധമ്മേ സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ ഉപസമ്പജ്ജ വിഹാസി. ‘‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം നാപരം ഇത്ഥത്തായാ’’തി അബ്ഭഞ്ഞാസി. അഞ്ഞതരോ ച പനായസ്മാ ഭാരദ്വാജോ അരഹതം അഹോസീതി.