൩. ഗോധികസുത്തം

൧൫൯. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മാ ഗോധികോ ഇസിഗിലിപസ്സേ വിഹരതി കാളസിലായം. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഗോധികോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരന്തോ സാമയികം ചേതോവിമുത്തിം ഫുസി. അഥ ഖോ ആയസ്മാ ഗോധികോ തമ്ഹാ സാമയികായ ചേതോവിമുത്തിയാ പരിഹായി. ദുതിയമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ഗോധികോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരന്തോ സാമയികം ചേതോവിമുത്തിം ഫുസി. ദുതിയമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ഗോധികോ തമ്ഹാ സാമയികായ ചേതോവിമുത്തിയാ പരിഹായി. തതിയമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ഗോധികോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരന്തോ സാമയികം ചേതോവിമുത്തിം ഫുസി. തതിയമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ഗോധികോ തമ്ഹാ…പേ… പരിഹായി. ചതുത്ഥമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ഗോധികോ അപ്പമത്തോ…പേ… വിമുത്തിം ഫുസി. ചതുത്ഥമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ഗോധികോ തമ്ഹാ…പേ… പരിഹായി. പഞ്ചമമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ഗോധികോ…പേ… ചേതോവിമുത്തിം ഫുസി. പഞ്ചമമ്പി ഖോ ആയസ്മാ…പേ… വിമുത്തിയാ പരിഹായി. ഛട്ഠമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ഗോധികോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരന്തോ സാമയികം ചേതോവിമുത്തിം ഫുസി. ഛട്ഠമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ഗോധികോ തമ്ഹാ സാമയികായ ചേതോവിമുത്തിയാ പരിഹായി. സത്തമമ്പി ഖോ ആയസ്മാ ഗോധികോ അപ്പമത്തോ ആതാപീ പഹിതത്തോ വിഹരന്തോ സാമയികം ചേതോവിമുത്തിം ഫുസി.

അഥ ഖോ ആയസ്മതോ ഗോധികസ്സ ഏതദഹോസി – ‘‘യാവ ഛട്ഠം ഖ്വാഹം സാമയികായ ചേതോവിമുത്തിയാ പരിഹീനോ. യംനൂനാഹം സത്ഥം ആഹരേയ്യ’’ന്തി. അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ ആയസ്മതോ ഗോധികസ്സ ചേതസാ ചേതോപരിവിതക്കമഞ്ഞായ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഗാഥാഹി അജ്ഝഭാസി –

‘‘മഹാവീര മഹാപഞ്ഞ, ഇദ്ധിയാ യസസാ ജല;

സബ്ബവേരഭയാതീത, പാദേ വന്ദാമി ചക്ഖുമ.

‘‘സാവകോ തേ മഹാവീര, മരണം മരണാഭിഭൂ;

ആകങ്ഖതി ചേതയതി, തം നിസേധ ജുതിന്ധര.

‘‘കഥഞ്ഹി ഭഗവാ തുയ്ഹം, സാവകോ സാസനേ രതോ;

അപ്പത്തമാനസോ സേക്ഖോ, കാലം കയിരാ ജനേസുതാ’’തി.

തേന ഖോ പന സമയേന ആയസ്മതോ ഗോധികേന സത്ഥം ആഹരിതം ഹോതി. അഥ ഖോ ഭഗവാ ‘‘മാരോ അയം പാപിമാ’’ ഇതി വിദിത്വാ മാരം പാപിമന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘ഏവഞ്ഹി ധീരാ കുബ്ബന്തി, നാവകങ്ഖന്തി ജീവിതം;

സമൂലം തണ്ഹമബ്ബുയ്ഹ, ഗോധികോ പരിനിബ്ബുതോ’’തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ആയാമ, ഭിക്ഖവേ, യേന ഇസിഗിലിപസ്സം കാളസിലാ തേനുപസങ്കമിസ്സാമ യത്ഥ ഗോധികേന കുലപുത്തേന സത്ഥം ആഹരിത’’ന്തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും.

അഥ ഖോ ഭഗവാ സമ്ബഹുലേഹി ഭിക്ഖൂഹി സദ്ധിം യേന ഇസിഗിലിപസ്സം കാളസിലാ തേനുപസങ്കമി. അദ്ദസാ ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മന്തം ഗോധികം ദൂരതോവ മഞ്ചകേ വിവത്തക്ഖന്ധം സേമാനം [സേയ്യമാനം (സ്യാ. കം.), സോപ്പമാനം (ക.)]. തേന ഖോ പന സമയേന ധൂമായിതത്തം തിമിരായിതത്തം ഗച്ഛതേവ പുരിമം ദിസം, ഗച്ഛതി പച്ഛിമം ദിസം, ഗച്ഛതി ഉത്തരം ദിസം, ഗച്ഛതി ദക്ഖിണം ദിസം, ഗച്ഛതി ഉദ്ധം, ഗച്ഛതി അധോ, ഗച്ഛതി അനുദിസം.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘പസ്സഥ നോ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ഏതം ധൂമായിതത്തം തിമിരായിതത്തം ഗച്ഛതേവ പുരിമം ദിസം, ഗച്ഛതി പച്ഛിമം ദിസം, ഗച്ഛതി ഉത്തരം ദിസം, ഗച്ഛതി ദക്ഖിണം ദിസം, ഗച്ഛതി ഉദ്ധം, ഗച്ഛതി അധോ, ഗച്ഛതി അനുദിസ’’ന്തി? ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’. ‘‘ഏസോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, മാരോ പാപിമാ ഗോധികസ്സ കുലപുത്തസ്സ വിഞ്ഞാണം സമന്വേസതി – ‘കത്ഥ ഗോധികസ്സ കുലപുത്തസ്സ വിഞ്ഞാണം പതിട്ഠിത’ന്തി? അപ്പതിട്ഠിതേന ച, ഭിക്ഖവേ, വിഞ്ഞാണേന ഗോധികോ കുലപുത്തോ പരിനിബ്ബുതോ’’തി. അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ ബേലുവപണ്ഡുവീണം ആദായ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘ഉദ്ധം അധോ ച തിരിയം, ദിസാ അനുദിസാ സ്വഹം;

അന്വേസം നാധിഗച്ഛാമി, ഗോധികോ സോ കുഹിം ഗതോ’’തി.

‘‘യോ [സോ (സീ. പീ.)] ധീരോ ധിതിസമ്പന്നോ, ഝായീ ഝാനരതോ സദാ;

അഹോരത്തം അനുയുഞ്ജം, ജീവിതം അനികാമയം.

‘‘ജേത്വാന മച്ചുനോ [ഭേത്വാ നമുചിനോ (സീ.)] സേനം, അനാഗന്ത്വാ പുനബ്ഭവം;

സമൂലം തണ്ഹമബ്ബുയ്ഹ, ഗോധികോ പരിനിബ്ബുതോ’’തി.

‘‘തസ്സ സോകപരേതസ്സ, വീണാ കച്ഛാ അഭസ്സഥ;

തതോ സോ ദുമ്മനോ യക്ഖോ, തത്ഥേവന്തരധായഥാ’’തി [തത്ഥേവന്തരധായിഥാതി (സ്യാ. കം.), തത്ഥേവ അന്തരധായീതി (ക.)].