൧. തപോകമ്മസുത്തം

൧൩൭. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ ഉരുവേലായം വിഹരതി നജ്ജാ നേരഞ്ജരായ തീരേ അജപാലനിഗ്രോധമൂലേ പഠമാഭിസമ്ബുദ്ധോ. അഥ ഖോ ഭഗവതോ രഹോഗതസ്സ പടിസല്ലീനസ്സ ഏവം ചേതസോ പരിവിതക്കോ ഉദപാദി – ‘‘മുത്തോ വതമ്ഹി തായ ദുക്കരകാരികായ. സാധു മുത്തോ വതമ്ഹി തായ അനത്ഥസംഹിതായ ദുക്കരകാരികായ. സാധു വതമ്ഹി മുത്തോ ബോധിം സമജ്ഝഗ’’ന്തി [സാധു ഠിതോ സതോ ബോധിം സമജ്ഝേഗന്തി (സീ. പീ.), സാധു വതമ്ഹി സത്തോ ബോധിസമജ്ഝഗൂതി (സ്യാ. കം.)].

അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ ഭഗവതോ ചേതസാ ചേതോപരിവിതക്കമഞ്ഞായ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘തപോകമ്മാ അപക്കമ്മ, യേന ന സുജ്ഝന്തി മാണവാ;

അസുദ്ധോ മഞ്ഞസി സുദ്ധോ, സുദ്ധിമഗ്ഗാ അപരദ്ധോ’’ [സുദ്ധിമഗ്ഗമപരദ്ധോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] തി.

അഥ ഖോ ഭഗവാ ‘‘മാരോ അയം പാപിമാ’’ ഇതി വിദിത്വാ മാരം പാപിമന്തം ഗാഥാഹി അജ്ഝഭാസി –

‘‘അനത്ഥസംഹിതം ഞത്വാ, യം കിഞ്ചി അമരം തപം [അപരം തപം (ക.)];

സബ്ബം നത്ഥാവഹം ഹോതി, ഫിയാരിത്തംവ ധമ്മനി [വമ്മനി (സീ.), ധമ്മനിം (പീ.), ജമ്മനിം (ക.) ഏത്ഥായം ധമ്മസദ്ദോ സക്കതേ ധന്വനം-സദ്ദേന സദിസോ മരുവാചകോതി വേദിതബ്ബോ, യഥാ ദള്ഹധമ്മാതിപദം].

‘‘സീലം സമാധി പഞ്ഞഞ്ച, മഗ്ഗം ബോധായ ഭാവയം;

പത്തോസ്മി പരമം സുദ്ധിം, നിഹതോ ത്വമസി അന്തകാ’’തി.

അഥ ഖോ മാരോ പാപിമാ ‘‘ജാനാതി മം ഭഗവാ, ജാനാതി മം സുഗതോ’’തി, ദുക്ഖീ ദുമ്മനോ തത്ഥേവന്തരധായീതി.