൩. സൂചിലോമസുത്തം

൨൩൭. ഏകം സമയം ഭഗവാ ഗയായം വിഹരതി ടങ്കിതമഞ്ചേ സൂചിലോമസ്സ യക്ഖസ്സ ഭവനേ. തേന ഖോ പന സമയേന ഖരോ ച യക്ഖോ സൂചിലോമോ ച യക്ഖോ ഭഗവതോ അവിദൂരേ അതിക്കമന്തി. അഥ ഖോ ഖരോ യക്ഖോ സൂചിലോമം യക്ഖം ഏതദവോച – ‘‘ഏസോ സമണോ’’തി! ‘‘നേസോ സമണോ, സമണകോ ഏസോ’’. ‘‘യാവ ജാനാമി യദി വാ സോ സമണോ യദി വാ പന സോ സമണകോ’’തി.

അഥ ഖോ സൂചിലോമോ യക്ഖോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവതോ കായം ഉപനാമേസി. അഥ ഖോ ഭഗവാ കായം അപനാമേസി. അഥ ഖോ സൂചിലോമോ യക്ഖോ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘ഭായസി മം സമണാ’’തി? ‘‘ന ഖ്വാഹം തം, ആവുസോ, ഭായാമി; അപി ച തേ സമ്ഫസ്സോ പാപകോ’’തി. ‘‘പഞ്ഹം തം, സമണ പുച്ഛിസ്സാമി. സചേ മേ ന ബ്യാകരിസ്സസി, ചിത്തം വാ തേ ഖിപിസ്സാമി, ഹദയം വാ തേ ഫാലേസ്സാമി, പാദേസു വാ ഗഹേത്വാ പാരഗങ്ഗായ [പാരം ഗങ്ഗായ (ക.)] ഖിപിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ന ഖ്വാഹം തം, ആവുസോ, പസ്സാമി സദേവകേ ലോകേ സമാരകേ സബ്രഹ്മകേ സസ്സമണബ്രാഹ്മണിയാ പജായ സദേവമനുസ്സായ, യോ മേ ചിത്തം വാ ഖിപേയ്യ ഹദയം വാ ഫാലേയ്യ പാദേസു വാ ഗഹേത്വാ പാരഗങ്ഗായ ഖിപേയ്യ; അപി ച ത്വം, ആവുസോ, പുച്ഛ യദാ കങ്ഖസീ’’തി. അഥ ഖോ സൂചിലോമോ യക്ഖോ ഭഗവന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി – ( ) [(അഥ ഖോ സൂചിലോമോ യക്ഖോ ഭഗവന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി.) (സീ.)]

‘‘രാഗോ ച ദോസോ ച കുതോനിദാനാ,

അരതീ രതീ ലോമഹംസോ കുതോജാ;

കുതോ സമുട്ഠായ മനോവിതക്കാ,

കുമാരകാ ധങ്കമിവോസ്സജന്തീ’’തി.

‘‘രാഗോ ച ദോസോ ച ഇതോനിദാനാ,

അരതീ രതീ ലോമഹംസോ ഇതോജാ;

ഇതോ സമുട്ഠായ മനോവിതക്കാ,

കുമാരകാ ധങ്കമിവോസ്സജന്തി.

‘‘സ്നേഹജാ അത്തസമ്ഭൂതാ, നിഗ്രോധസ്സേവ ഖന്ധജാ;

പുഥൂ വിസത്താ കാമേസു, മാലുവാവ വിതതാ [വിത്ഥതാ (സ്യാ. കം.)] വനേ.

‘‘യേ നം പജാനന്തി യതോനിദാനം,

തേ നം വിനോദേന്തി സുണോഹി യക്ഖ;

തേ ദുത്തരം ഓഘമിമം തരന്തി,

അതിണ്ണപുബ്ബം അപുനബ്ഭവായാ’’തി.