൨. മച്ഛരിസുത്തം

൩൨. ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ സമ്ബഹുലാ സതുല്ലപകായികാ ദേവതായോ അഭിക്കന്തായ രത്തിയാ അഭിക്കന്തവണ്ണാ കേവലകപ്പം ജേതവനം ഓഭാസേത്വാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമിംസു; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠംസു. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ ഏകാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘മച്ഛേരാ ച പമാദാ ച, ഏവം ദാനം ന ദീയതി [ദിയ്യതി (ക.)];

പുഞ്ഞം ആകങ്ഖമാനേന, ദേയ്യം ഹോതി വിജാനതാ’’തി.

അഥ ഖോ അപരാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസി –

‘‘യസ്സേവ ഭീതോ ന ദദാതി മച്ഛരീ, തദേവാദദതോ ഭയം;

ജിഘച്ഛാ ച പിപാസാ ച, യസ്സ ഭായതി മച്ഛരീ;

തമേവ ബാലം ഫുസതി, അസ്മിം ലോകേ പരമ്ഹി ച.

‘‘തസ്മാ വിനേയ്യ മച്ഛേരം, ദജ്ജാ ദാനം മലാഭിഭൂ;

പുഞ്ഞാനി പരലോകസ്മിം, പതിട്ഠാ ഹോന്തി പാണിന’’ന്തി.

അഥ ഖോ അപരാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസി –

‘‘തേ മതേസു ന മീയന്തി, പന്ഥാനംവ സഹബ്ബജം;

അപ്പസ്മിം യേ പവേച്ഛന്തി, ഏസ ധമ്മോ സനന്തനോ.

‘‘അപ്പസ്മേകേ പവേച്ഛന്തി, ബഹുനേകേ ന ദിച്ഛരേ;

അപ്പസ്മാ ദക്ഖിണാ ദിന്നാ, സഹസ്സേന സമം മിതാ’’തി.

അഥ ഖോ അപരാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമാ ഗാഥായോ അഭാസി –

‘‘ദുദ്ദദം ദദമാനാനം, ദുക്കരം കമ്മ കുബ്ബതം;

അസന്തോ നാനുകുബ്ബന്തി, സതം ധമ്മോ ദുരന്വയോ [ദുരന്നയോ (സീ.)].

‘‘തസ്മാ സതഞ്ച അസതം [അസതഞ്ച (സീ. സ്യാ. കം.)], നാനാ ഹോതി ഇതോ ഗതി;

അസന്തോ നിരയം യന്തി, സന്തോ സഗ്ഗപരായനാ’’തി.

അഥ ഖോ അപരാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഏതദവോച – ‘‘കസ്സ നു ഖോ, ഭഗവാ, സുഭാസിത’’ന്തി?

‘‘സബ്ബാസം വോ സുഭാസിതം പരിയായേന; അപി ച മമപി സുണാഥ –

‘‘ധമ്മം ചരേ യോപി സമുഞ്ജകം ചരേ,

ദാരഞ്ച പോസം ദദമപ്പകസ്മിം;

സതം സഹസ്സാനം സഹസ്സയാഗിനം,

കലമ്പി നാഗ്ഘന്തി തഥാവിധസ്സ തേ’’തി.

അഥ ഖോ അപരാ ദേവതാ ഭഗവന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘കേനേസ യഞ്ഞോ വിപുലോ മഹഗ്ഗതോ,

സമേന ദിന്നസ്സ ന അഗ്ഘമേതി;

കഥം [ഇദം പദം കത്ഥചി സീഹളപോത്ഥകേ നത്ഥി] സതം സഹസ്സാനം സഹസ്സയാഗിനം,

കലമ്പി നാഗ്ഘന്തി തഥാവിധസ്സ തേ’’തി.

‘‘ദദന്തി ഹേകേ വിസമേ നിവിട്ഠാ,

ഛേത്വാ വധിത്വാ അഥ സോചയിത്വാ;

സാ ദക്ഖിണാ അസ്സുമുഖാ സദണ്ഡാ,

സമേന ദിന്നസ്സ ന അഗ്ഘമേതി.

‘‘ഏവം സതം സഹസ്സാനം സഹസ്സയാഗിനം;

കലമ്പി നാഗ്ഘന്തി തഥാവിധസ്സ തേ’’തി.