൧. ദേവതാസംയുത്തം

൧. നളവഗ്ഗോ

൧. ഓഘതരണസുത്തം

൧. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരാ ദേവതാ അഭിക്കന്തായ രത്തിയാ അഭിക്കന്തവണ്ണാ കേവലകപ്പം ജേതവനം ഓഭാസേത്വാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘‘കഥം നു ത്വം, മാരിസ, ഓഘമതരീ’തി? ‘അപ്പതിട്ഠം ഖ്വാഹം, ആവുസോ, അനായൂഹം ഓഘമതരി’ന്തി. ‘യഥാ കഥം പന ത്വം, മാരിസ, അപ്പതിട്ഠം അനായൂഹം ഓഘമതരീ’തി? ‘യദാഖ്വാഹം, ആവുസോ, സന്തിട്ഠാമി തദാസ്സു സംസീദാമി; യദാഖ്വാഹം, ആവുസോ, ആയൂഹാമി തദാസ്സു നിബ്ബുയ്ഹാമി [നിവുയ്ഹാമി (സ്യാ. കം. ക.)]. ഏവം ഖ്വാഹം, ആവുസോ, അപ്പതിട്ഠം അനായൂഹം ഓഘമതരി’’’ന്തി.

‘‘ചിരസ്സം വത പസ്സാമി, ബ്രാഹ്മണം പരിനിബ്ബുതം;

അപ്പതിട്ഠം അനായൂഹം, തിണ്ണം ലോകേ വിസത്തിക’’ന്തി. –

ഇദമവോച സാ ദേവതാ. സമനുഞ്ഞോ സത്ഥാ അഹോസി. അഥ ഖോ സാ ദേവതാ – ‘‘സമനുഞ്ഞോ മേ സത്ഥാ’’തി ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ തത്ഥേവന്തരധായീതി.

൨. നിമോക്ഖസുത്തം

൨. സാവത്ഥിനിദാനം. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരാ ദേവതാ അഭിക്കന്തായ രത്തിയാ അഭിക്കന്തവണ്ണാ കേവലകപ്പം ജേതവനം ഓഭാസേത്വാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘ജാനാസി നോ ത്വം, മാരിസ, സത്താനം നിമോക്ഖം പമോക്ഖം വിവേക’’ന്തി?

‘‘ജാനാമി ഖ്വാഹം, ആവുസോ, സത്താനം നിമോക്ഖം പമോക്ഖം വിവേക’’ന്തി.

‘‘യഥാ കഥം പന ത്വം, മാരിസ, ജാനാസി സത്താനം നിമോക്ഖം പമോക്ഖം വിവേക’’ന്തി?

‘‘നന്ദീഭവപരിക്ഖയാ [നന്ദിഭവപരിക്ഖയാ (സ്യാ. കം.)], സഞ്ഞാവിഞ്ഞാണസങ്ഖയാ, വേദനാനം നിരോധാ ഉപസമാ – ഏവം ഖ്വാഹം, ആവുസോ, ജാനാമി സത്താനം നിമോക്ഖം പമോക്ഖം വിവേക’’ന്തി.

൩. ഉപനീയസുത്തം

൩. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘ഉപനീയതി ജീവിതമപ്പമായു,

ജരൂപനീതസ്സ ന സന്തി താണാ;

ഏതം ഭയം മരണേ പേക്ഖമാനോ,

പുഞ്ഞാനി കയിരാഥ സുഖാവഹാനീ’’തി.

‘‘ഉപനീയതി ജീവിതമപ്പമായു,

ജരൂപനീതസ്സ ന സന്തി താണാ;

ഏതം ഭയം മരണേ പേക്ഖമാനോ,

ലോകാമിസം പജഹേ സന്തിപേക്ഖോ’’തി.

൪. അച്ചേന്തിസുത്തം

൪. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘അച്ചേന്തി കാലാ തരയന്തി രത്തിയോ,

വയോഗുണാ അനുപുബ്ബം ജഹന്തി;

ഏതം ഭയം മരണേ പേക്ഖമാനോ,

പുഞ്ഞാനി കയിരാഥ സുഖാവഹാനീ’’തി.

‘‘അച്ചേന്തി കാലാ തരയന്തി രത്തിയോ,

വയോഗുണാ അനുപുബ്ബം ജഹന്തി;

ഏതം ഭയം മരണേ പേക്ഖമാനോ,

ലോകാമിസം പജഹേ സന്തിപേക്ഖോ’’തി.

൫. കതിഛിന്ദസുത്തം

൫. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘കതി ഛിന്ദേ കതി ജഹേ, കതി ചുത്തരി ഭാവയേ;

കതി സങ്ഗാതിഗോ ഭിക്ഖു, ഓഘതിണ്ണോതി വുച്ചതീ’’തി.

‘‘പഞ്ച ഛിന്ദേ പഞ്ച ജഹേ, പഞ്ച ചുത്തരി ഭാവയേ;

പഞ്ച സങ്ഗാതിഗോ ഭിക്ഖു, ഓഘതിണ്ണോതി വുച്ചതീ’’തി.

൬. ജാഗരസുത്തം

൬. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘കതി ജാഗരതം സുത്താ, കതി സുത്തേസു ജാഗരാ;

കതിഭി [കതീഹി (സീ.)] രജമാദേതി, കതിഭി [കതീഹി (സീ.)] പരിസുജ്ഝതീ’’തി.

‘‘പഞ്ച ജാഗരതം സുത്താ, പഞ്ച സുത്തേസു ജാഗരാ;

പഞ്ചഭി [പഞ്ചഹി (സീ.)] രജമാദേതി, പഞ്ചഭി [പഞ്ചഹി (സീ.)] പരിസുജ്ഝതീ’’തി.

൭. അപ്പടിവിദിതസുത്തം

൭. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘യേസം ധമ്മാ അപ്പടിവിദിതാ, പരവാദേസു നീയരേ [നിയ്യരേ (ക.)];

സുത്താ തേ നപ്പബുജ്ഝന്തി, കാലോ തേസം പബുജ്ഝിതു’’ന്തി.

‘‘യേസം ധമ്മാ സുപ്പടിവിദിതാ, പരവാദേസു ന നീയരേ;

തേ സമ്ബുദ്ധാ സമ്മദഞ്ഞാ, ചരന്തി വിസമേ സമ’’ന്തി.

൮. സുസമ്മുട്ഠസുത്തം

൮. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘യേസം ധമ്മാ സുസമ്മുട്ഠാ, പരവാദേസു നീയരേ;

സുത്താ തേ നപ്പബുജ്ഝന്തി, കാലോ തേസം പബുജ്ഝിതു’’ന്തി.

‘‘യേസം ധമ്മാ അസമ്മുട്ഠാ, പരവാദേസു ന നീയരേ;

തേ സമ്ബുദ്ധാ സമ്മദഞ്ഞാ, ചരന്തി വിസമേ സമ’’ന്തി.

൯. മാനകാമസുത്തം

൯. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘ന മാനകാമസ്സ ദമോ ഇധത്ഥി,

ന മോനമത്ഥി അസമാഹിതസ്സ;

ഏകോ അരഞ്ഞേ വിഹരം പമത്തോ,

ന മച്ചുധേയ്യസ്സ തരേയ്യ പാര’’ന്തി.

‘‘മാനം പഹായ സുസമാഹിതത്തോ,

സുചേതസോ സബ്ബധി വിപ്പമുത്തോ;

ഏകോ അരഞ്ഞേ വിഹരം അപ്പമത്തോ,

സ മച്ചുധേയ്യസ്സ തരേയ്യ പാര’’ന്തി.

൧൦. അരഞ്ഞസുത്തം

൧൦. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘അരഞ്ഞേ വിഹരന്താനം, സന്താനം ബ്രഹ്മചാരിനം;

ഏകഭത്തം ഭുഞ്ജമാനാനം, കേന വണ്ണോ പസീദതീ’’തി.

‘‘അതീതം നാനുസോചന്തി, നപ്പജപ്പന്തി നാഗതം;

പച്ചുപ്പന്നേന യാപേന്തി, തേന വണ്ണോ പസീദതി’’.

‘‘അനാഗതപ്പജപ്പായ, അതീതസ്സാനുസോചനാ;

ഏതേന ബാലാ സുസ്സന്തി, നളോവ ഹരിതോ ലുതോ’’തി.

നളവഗ്ഗോ പഠമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ഓഘം നിമോക്ഖം ഉപനേയ്യം, അച്ചേന്തി കതിഛിന്ദി ച;

ജാഗരം അപ്പടിവിദിതാ, സുസമ്മുട്ഠാ മാനകാമിനാ;

അരഞ്ഞേ ദസമോ വുത്തോ, വഗ്ഗോ തേന പവുച്ചതി.

൨. നന്ദനവഗ്ഗോ

൧. നന്ദനസുത്തം

൧൧. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഭിക്ഖവോ’’തി. ‘‘ഭദന്തേ’’തി തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതരാ താവതിംസകായികാ ദേവതാ നന്ദനേ വനേ അച്ഛരാസങ്ഘപരിവുതാ ദിബ്ബേഹി പഞ്ചഹി കാമഗുണേഹി സമപ്പിതാ സമങ്ഗീഭൂതാ പരിചാരിയമാനാ [പരിചാരിയമാനാ (സ്യാ. കം. ക.)] തായം വേലായം ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘ന തേ സുഖം പജാനന്തി, യേ ന പസ്സന്തി നന്ദനം;

ആവാസം നരദേവാനം, തിദസാനം യസസ്സിന’’ന്തി.

‘‘ഏവം വുത്തേ, ഭിക്ഖവേ, അഞ്ഞതരാ ദേവതാ തം ദേവതം ഗാഥായ പച്ചഭാസി –

‘‘ന ത്വം ബാലേ പജാനാസി, യഥാ അരഹതം വചോ;

അനിച്ചാ സബ്ബസങ്ഖാരാ [സബ്ബേ സങ്ഖാരാ (സീ. സ്യാ. കം.)], ഉപ്പാദവയധമ്മിനോ;

ഉപ്പജ്ജിത്വാ നിരുജ്ഝന്തി, തേസം വൂപസമോ സുഖോ’’തി.

൨. നന്ദതിസുത്തം

൧൨. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘നന്ദതി പുത്തേഹി പുത്തിമാ,

ഗോമാ [ഗോമികോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ഗോഹി തഥേവ നന്ദതി;

ഉപധീഹി നരസ്സ നന്ദനാ,

ന ഹി സോ നന്ദതി യോ നിരൂപധീ’’തി.

‘‘സോചതി പുത്തേഹി പുത്തിമാ,

ഗോമാ ഗോഹി തഥേവ സോചതി;

ഉപധീഹി നരസ്സ സോചനാ,

ന ഹി സോ സോചതി യോ നിരൂപധീ’’തി.

൩. നത്ഥിപുത്തസമസുത്തം

൧൩. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘നത്ഥി പുത്തസമം പേമം, നത്ഥി ഗോസമിതം ധനം;

നത്ഥി സൂരിയസമാ [സുരിയസമാ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] ആഭാ, സമുദ്ദപരമാ സരാ’’തി.

‘‘നത്ഥി അത്തസമം പേമം, നത്ഥി ധഞ്ഞസമം ധനം;

നത്ഥി പഞ്ഞാസമാ ആഭാ, വുട്ഠി വേ പരമാ സരാ’’തി.

൪. ഖത്തിയസുത്തം

൧൪. ‘‘ഖത്തിയോ ദ്വിപദം സേട്ഠോ, ബലീബദ്ദോ [ബലിവദ്ദോ (സീ. പീ.), ബലിബദ്ദോ (സ്യാ. കം. ക.)] ചതുപ്പദം.

കോമാരീ സേട്ഠാ ഭരിയാനം, യോ ച പുത്താന പുബ്ബജോ’’തി.

‘‘സമ്ബുദ്ധോ ദ്വിപദം സേട്ഠോ, ആജാനീയോ ചതുപ്പദം;

സുസ്സൂസാ സേട്ഠാ ഭരിയാനം, യോ ച പുത്താനമസ്സവോ’’തി.

൫. സണമാനസുത്തം

൧൫. ‘‘ഠിതേ മജ്ഝന്ഹികേ [മജ്ഝന്തികേ (സബ്ബത്ഥ)] കാലേ, സന്നിസീവേസു പക്ഖിസു.

സണതേവ ബ്രഹാരഞ്ഞം [മഹാരഞ്ഞം (ക. സീ. സ്യാ. കം. ക.)], തം ഭയം പടിഭാതി മ’’ന്തി.

‘‘ഠിതേ മജ്ഝന്ഹികേ കാലേ, സന്നിസീവേസു പക്ഖിസു;

സണതേവ ബ്രഹാരഞ്ഞം, സാ രതി പടിഭാതി മ’’ന്തി.

൬. നിദ്ദാതന്ദീസുത്തം

൧൬. ‘‘നിദ്ദാ തന്ദീ വിജമ്ഭിതാ [തന്ദി വിജമ്ഭികാ (സീ. പീ.)], അരതീ ഭത്തസമ്മദോ.

ഏതേന നപ്പകാസതി, അരിയമഗ്ഗോ ഇധ പാണിന’’ന്തി.

‘‘നിദ്ദം തന്ദിം വിജമ്ഭിതം, അരതിം ഭത്തസമ്മദം;

വീരിയേന [വിരിയേന (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] നം പണാമേത്വാ, അരിയമഗ്ഗോ വിസുജ്ഝതീ’’തി.

൭. ദുക്കരസുത്തം

൧൭. ‘‘ദുക്കരം ദുത്തിതിക്ഖഞ്ച, അബ്യത്തേന ച സാമഞ്ഞം.

ബഹൂഹി തത്ഥ സമ്ബാധാ, യത്ഥ ബാലോ വിസീദതീ’’തി.

‘‘കതിഹം ചരേയ്യ സാമഞ്ഞം, ചിത്തം ചേ ന നിവാരയേ;

പദേ പദേ വിസീദേയ്യ, സങ്കപ്പാനം വസാനുഗോ’’തി.

‘‘കുമ്മോവ അങ്ഗാനി സകേ കപാലേ,

സമോദഹം ഭിക്ഖു മനോവിതക്കേ;

അനിസ്സിതോ അഞ്ഞമഹേഠയാനോ,

പരിനിബ്ബുതോ നൂപവദേയ്യ കഞ്ചീ’’തി.

൮. ഹിരീസുത്തം

൧൮. ‘‘ഹിരീനിസേധോ പുരിസോ, കോചി ലോകസ്മിം വിജ്ജതി.

യോ നിന്ദം അപബോധതി [അപബോധേതി (സ്യാ. കം. ക.)], അസ്സോ ഭദ്രോ കസാമിവാ’’തി.

‘‘ഹിരീനിസേധാ തനുയാ, യേ ചരന്തി സദാ സതാ;

അന്തം ദുക്ഖസ്സ പപ്പുയ്യ, ചരന്തി വിസമേ സമ’’ന്തി.

൯. കുടികാസുത്തം

൧൯. ‘‘കച്ചി തേ കുടികാ നത്ഥി, കച്ചി നത്ഥി കുലാവകാ;

കച്ചി സന്താനകാ നത്ഥി, കച്ചി മുത്തോസി ബന്ധനാ’’തി.

‘‘തഗ്ഘ മേ കുടികാ നത്ഥി, തഗ്ഘ നത്ഥി കുലാവകാ;

തഗ്ഘ സന്താനകാ നത്ഥി, തഗ്ഘ മുത്തോമ്ഹി ബന്ധനാ’’തി.

‘‘കിന്താഹം കുടികം ബ്രൂമി, കിം തേ ബ്രൂമി കുലാവകം;

കിം തേ സന്താനകം ബ്രൂമി, കിന്താഹം ബ്രൂമി ബന്ധന’’ന്തി.

‘‘മാതരം കുടികം ബ്രൂസി, ഭരിയം ബ്രൂസി കുലാവകം;

പുത്തേ സന്താനകേ ബ്രൂസി, തണ്ഹം മേ ബ്രൂസി ബന്ധന’’ന്തി.

‘‘സാഹു തേ കുടികാ നത്ഥി, സാഹു നത്ഥി കുലാവകാ;

സാഹു സന്താനകാ നത്ഥി, സാഹു മുത്തോസി ബന്ധനാ’’തി.

൧൦. സമിദ്ധിസുത്തം

൨൦. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി തപോദാരാമേ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ സമിദ്ധി രത്തിയാ പച്ചൂസസമയം പച്ചുട്ഠായ യേന തപോദാ തേനുപസങ്കമി ഗത്താനി പരിസിഞ്ചിതും. തപോദേ ഗത്താനി പരിസിഞ്ചിത്വാ പച്ചുത്തരിത്വാ ഏകചീവരോ അട്ഠാസി ഗത്താനി പുബ്ബാപയമാനോ. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരാ ദേവതാ അഭിക്കന്തായ രത്തിയാ അഭിക്കന്തവണ്ണാ കേവലകപ്പം തപോദം ഓഭാസേത്വാ യേന ആയസ്മാ സമിദ്ധി തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ വേഹാസം ഠിതാ ആയസ്മന്തം സമിദ്ധിം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘അഭുത്വാ ഭിക്ഖസി ഭിക്ഖു, ന ഹി ഭുത്വാന ഭിക്ഖസി;

ഭുത്വാന ഭിക്ഖു ഭിക്ഖസ്സു, മാ തം കാലോ ഉപച്ചഗാ’’തി.