൩. സത്തിവഗ്ഗോ

൧. സത്തിസുത്തം

൨൧. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘സത്തിയാ വിയ ഓമട്ഠോ, ഡയ്ഹമാനോവ [ഡയ്ഹമാനേവ (സബ്ബത്ഥ)] മത്ഥകേ;

കാമരാഗപ്പഹാനായ, സതോ ഭിക്ഖു പരിബ്ബജേ’’തി.

‘‘സത്തിയാ വിയ ഓമട്ഠോ, ഡയ്ഹമാനോവ മത്ഥകേ;

സക്കായദിട്ഠിപ്പഹാനായ, സതോ ഭിക്ഖു പരിബ്ബജേ’’തി.

൨. ഫുസതിസുത്തം

൨൨. ‘‘നാഫുസന്തം ഫുസതി ച, ഫുസന്തഞ്ച തതോ ഫുസേ;

തസ്മാ ഫുസന്തം ഫുസതി, അപ്പദുട്ഠപദോസിന’’ന്തി.

‘‘യോ അപ്പദുട്ഠസ്സ നരസ്സ ദുസ്സതി,

സുദ്ധസ്സ പോസസ്സ അനങ്ഗണസ്സ;

തമേവ ബാലം പച്ചേതി പാപം,

സുഖുമോ രജോ പടിവാതംവ ഖിത്തോ’’തി.

൩. ജടാസുത്തം

൨൩. ‘‘അന്തോ ജടാ ബഹി ജടാ, ജടായ ജടിതാ പജാ;

തം തം ഗോതമ പുച്ഛാമി, കോ ഇമം വിജടയേ ജട’’ന്തി.

‘‘സീലേ പതിട്ഠായ നരോ സപഞ്ഞോ, ചിത്തം പഞ്ഞഞ്ച ഭാവയം;

ആതാപീ നിപകോ ഭിക്ഖു, സോ ഇമം വിജടയേ ജടം.

‘‘യേസം രാഗോ ച ദോസോ ച, അവിജ്ജാ ച വിരാജിതാ;

ഖീണാസവാ അരഹന്തോ, തേസം വിജടിതാ ജടാ.

‘‘യത്ഥ നാമഞ്ച രൂപഞ്ച, അസേസം ഉപരുജ്ഝതി;

പടിഘം രൂപസഞ്ഞാ ച, ഏത്ഥേസാ ഛിജ്ജതേ [വിജടേ (ക.)] ജടാ’’തി.

൪. മനോനിവാരണസുത്തം

൨൪. ‘‘യതോ യതോ മനോ നിവാരയേ,

ന ദുക്ഖമേതി നം തതോ തതോ;

സ സബ്ബതോ മനോ നിവാരയേ,

സ സബ്ബതോ ദുക്ഖാ പമുച്ചതി’’.

‘‘ന സബ്ബതോ മനോ നിവാരയേ,

ന മനോ സംയതത്തമാഗതം;

യതോ യതോ ച പാപകം,

തതോ തതോ മനോ നിവാരയേ’’തി.

൫. അരഹന്തസുത്തം

൨൫. ‘‘യോ ഹോതി ഭിക്ഖു അരഹം കതാവീ,

ഖീണാസവോ അന്തിമദേഹധാരീ;

അഹം വദാമീതിപി സോ വദേയ്യ,

മമം വദന്തീതിപി സോ വദേയ്യാ’’തി.

‘‘യോ ഹോതി ഭിക്ഖു അരഹം കതാവീ,

ഖീണാസവോ അന്തിമദേഹധാരീ;

അഹം വദാമീതിപി സോ വദേയ്യ,

മമം വദന്തീതിപി സോ വദേയ്യ;

ലോകേ സമഞ്ഞം കുസലോ വിദിത്വാ,

വോഹാരമത്തേന സോ [സ (?)] വോഹരേയ്യാ’’തി.

‘‘യോ ഹോതി ഭിക്ഖു അരഹം കതാവീ,

ഖീണാസവോ അന്തിമദേഹധാരീ;

മാനം നു ഖോ സോ ഉപഗമ്മ ഭിക്ഖു,

അഹം വദാമീതിപി സോ വദേയ്യ;

മമം വദന്തീതിപി സോ വദേയ്യാ’’തി.

‘‘പഹീനമാനസ്സ ന സന്തി ഗന്ഥാ,

വിധൂപിതാ മാനഗന്ഥസ്സ സബ്ബേ;

സ വീതിവത്തോ മഞ്ഞതം [മാനനം (സീ.), മഞ്ഞീതം (?)] സുമേധോ,

അഹം വദാമീതിപി സോ വദേയ്യ.

‘‘മമം വദന്തീതിപി സോ വദേയ്യ;

ലോകേ സമഞ്ഞം കുസലോ വിദിത്വാ;

വോഹാരമത്തേന സോ വോഹരേയ്യാ’’തി.

൬. പജ്ജോതസുത്തം

൨൬. ‘‘കതി ലോകസ്മിം പജ്ജോതാ, യേഹി ലോകോ പകാസതി [പഭാസതി (ക. സീ.)];

ഭഗവന്തം [ഭവന്തം (ക.)] പുട്ഠുമാഗമ്മ, കഥം ജാനേമു തം മയ’’ന്തി.

‘‘ചത്താരോ ലോകേ പജ്ജോതാ, പഞ്ചമേത്ഥ ന വിജ്ജതി;

ദിവാ തപതി ആദിച്ചോ, രത്തിമാഭാതി ചന്ദിമാ.

‘‘അഥ അഗ്ഗി ദിവാരത്തിം, തത്ഥ തത്ഥ പകാസതി;

സമ്ബുദ്ധോ തപതം സേട്ഠോ, ഏസാ ആഭാ അനുത്തരാ’’തി.

൭. സരസുത്തം

൨൭. ‘‘കുതോ സരാ നിവത്തന്തി, കത്ഥ വട്ടം ന വത്തതി;

കത്ഥ നാമഞ്ച രൂപഞ്ച, അസേസം ഉപരുജ്ഝതീ’’തി.

‘‘യത്ഥ ആപോ ച പഥവീ, തേജോ വായോ ന ഗാധതി;

അതോ സരാ നിവത്തന്തി, ഏത്ഥ വട്ടം ന വത്തതി;

ഏത്ഥ നാമഞ്ച രൂപഞ്ച, അസേസം ഉപരുജ്ഝതീ’’തി.

൮. മഹദ്ധനസുത്തം

൨൮. ‘‘മഹദ്ധനാ മഹാഭോഗാ, രട്ഠവന്തോപി ഖത്തിയാ;

അഞ്ഞമഞ്ഞാഭിഗിജ്ഝന്തി, കാമേസു അനലങ്കതാ.

‘‘തേസു ഉസ്സുക്കജാതേസു, ഭവസോതാനുസാരിസു;

കേധ തണ്ഹം [രോധതണ്ഹം (സ്യാ. കം.), ഗേധതണ്ഹം (ക.)] പജഹിംസു [പവാഹിംസു (സ്യാ. കം. ക.)], കേ ലോകസ്മിം അനുസ്സുകാ’’തി.

‘‘ഹിത്വാ അഗാരം പബ്ബജിതാ, ഹിത്വാ പുത്തം പസും വിയം;

ഹിത്വാ രാഗഞ്ച ദോസഞ്ച, അവിജ്ജഞ്ച വിരാജിയ;

ഖീണാസവാ അരഹന്തോ, തേ ലോകസ്മിം അനുസ്സുകാ’’തി.

൯. ചതുചക്കസുത്തം

൨൯. ‘‘ചതുചക്കം നവദ്വാരം, പുണ്ണം ലോഭേന സംയുതം;

പങ്കജാതം മഹാവീര, കഥം യാത്രാ ഭവിസ്സതീ’’തി.

‘‘ഛേത്വാ നദ്ധിം വരത്തഞ്ച, ഇച്ഛാ ലോഭഞ്ച പാപകം;

സമൂലം തണ്ഹമബ്ബുയ്ഹ, ഏവം യാത്രാ ഭവിസ്സതീ’’തി.

൧൦. ഏണിജങ്ഘസുത്തം

൩൦. ‘‘ഏണിജങ്ഘം കിസം വീരം, അപ്പാഹാരം അലോലുപം;

സീഹം വേകചരം നാഗം, കാമേസു അനപേക്ഖിനം;

ഉപസങ്കമ്മ പുച്ഛാമ, കഥം ദുക്ഖാ പമുച്ചതീ’’തി.

‘‘പഞ്ച കാമഗുണാ ലോകേ, മനോഛട്ഠാ പവേദിതാ;

ഏത്ഥ ഛന്ദം വിരാജേത്വാ, ഏവം ദുക്ഖാ പമുച്ചതീ’’തി.

സത്തിവഗ്ഗോ തതിയോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

സത്തിയാ ഫുസതി ചേവ, ജടാ മനോനിവാരണാ;

അരഹന്തേന പജ്ജോതോ, സരാ മഹദ്ധനേന ച;

ചതുചക്കേന നവമം, ഏണിജങ്ഘേന തേ ദസാതി.