൧. നളവഗ്ഗോ

൧. ഓഘതരണസുത്തം

൧. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരാ ദേവതാ അഭിക്കന്തായ രത്തിയാ അഭിക്കന്തവണ്ണാ കേവലകപ്പം ജേതവനം ഓഭാസേത്വാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച – ‘‘‘കഥം നു ത്വം, മാരിസ, ഓഘമതരീ’തി? ‘അപ്പതിട്ഠം ഖ്വാഹം, ആവുസോ, അനായൂഹം ഓഘമതരി’ന്തി. ‘യഥാ കഥം പന ത്വം, മാരിസ, അപ്പതിട്ഠം അനായൂഹം ഓഘമതരീ’തി? ‘യദാഖ്വാഹം, ആവുസോ, സന്തിട്ഠാമി തദാസ്സു സംസീദാമി; യദാഖ്വാഹം, ആവുസോ, ആയൂഹാമി തദാസ്സു നിബ്ബുയ്ഹാമി [നിവുയ്ഹാമി (സ്യാ. കം. ക.)]. ഏവം ഖ്വാഹം, ആവുസോ, അപ്പതിട്ഠം അനായൂഹം ഓഘമതരി’’’ന്തി.

‘‘ചിരസ്സം വത പസ്സാമി, ബ്രാഹ്മണം പരിനിബ്ബുതം;

അപ്പതിട്ഠം അനായൂഹം, തിണ്ണം ലോകേ വിസത്തിക’’ന്തി. –

ഇദമവോച സാ ദേവതാ. സമനുഞ്ഞോ സത്ഥാ അഹോസി. അഥ ഖോ സാ ദേവതാ – ‘‘സമനുഞ്ഞോ മേ സത്ഥാ’’തി ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ പദക്ഖിണം കത്വാ തത്ഥേവന്തരധായീതി.

൨. നിമോക്ഖസുത്തം

൨. സാവത്ഥിനിദാനം. അഥ ഖോ അഞ്ഞതരാ ദേവതാ അഭിക്കന്തായ രത്തിയാ അഭിക്കന്തവണ്ണാ കേവലകപ്പം ജേതവനം ഓഭാസേത്വാ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം അട്ഠാസി. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവന്തം ഏതദവോച –

‘‘ജാനാസി നോ ത്വം, മാരിസ, സത്താനം നിമോക്ഖം പമോക്ഖം വിവേക’’ന്തി?

‘‘ജാനാമി ഖ്വാഹം, ആവുസോ, സത്താനം നിമോക്ഖം പമോക്ഖം വിവേക’’ന്തി.

‘‘യഥാ കഥം പന ത്വം, മാരിസ, ജാനാസി സത്താനം നിമോക്ഖം പമോക്ഖം വിവേക’’ന്തി?

‘‘നന്ദീഭവപരിക്ഖയാ [നന്ദിഭവപരിക്ഖയാ (സ്യാ. കം.)], സഞ്ഞാവിഞ്ഞാണസങ്ഖയാ, വേദനാനം നിരോധാ ഉപസമാ – ഏവം ഖ്വാഹം, ആവുസോ, ജാനാമി സത്താനം നിമോക്ഖം പമോക്ഖം വിവേക’’ന്തി.

൩. ഉപനീയസുത്തം

൩. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘ഉപനീയതി ജീവിതമപ്പമായു,

ജരൂപനീതസ്സ ന സന്തി താണാ;

ഏതം ഭയം മരണേ പേക്ഖമാനോ,

പുഞ്ഞാനി കയിരാഥ സുഖാവഹാനീ’’തി.

‘‘ഉപനീയതി ജീവിതമപ്പമായു,

ജരൂപനീതസ്സ ന സന്തി താണാ;

ഏതം ഭയം മരണേ പേക്ഖമാനോ,

ലോകാമിസം പജഹേ സന്തിപേക്ഖോ’’തി.

൪. അച്ചേന്തിസുത്തം

൪. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘അച്ചേന്തി കാലാ തരയന്തി രത്തിയോ,

വയോഗുണാ അനുപുബ്ബം ജഹന്തി;

ഏതം ഭയം മരണേ പേക്ഖമാനോ,

പുഞ്ഞാനി കയിരാഥ സുഖാവഹാനീ’’തി.

‘‘അച്ചേന്തി കാലാ തരയന്തി രത്തിയോ,

വയോഗുണാ അനുപുബ്ബം ജഹന്തി;

ഏതം ഭയം മരണേ പേക്ഖമാനോ,

ലോകാമിസം പജഹേ സന്തിപേക്ഖോ’’തി.

൫. കതിഛിന്ദസുത്തം

൫. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘കതി ഛിന്ദേ കതി ജഹേ, കതി ചുത്തരി ഭാവയേ;

കതി സങ്ഗാതിഗോ ഭിക്ഖു, ഓഘതിണ്ണോതി വുച്ചതീ’’തി.

‘‘പഞ്ച ഛിന്ദേ പഞ്ച ജഹേ, പഞ്ച ചുത്തരി ഭാവയേ;

പഞ്ച സങ്ഗാതിഗോ ഭിക്ഖു, ഓഘതിണ്ണോതി വുച്ചതീ’’തി.

൬. ജാഗരസുത്തം

൬. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘കതി ജാഗരതം സുത്താ, കതി സുത്തേസു ജാഗരാ;

കതിഭി [കതീഹി (സീ.)] രജമാദേതി, കതിഭി [കതീഹി (സീ.)] പരിസുജ്ഝതീ’’തി.

‘‘പഞ്ച ജാഗരതം സുത്താ, പഞ്ച സുത്തേസു ജാഗരാ;

പഞ്ചഭി [പഞ്ചഹി (സീ.)] രജമാദേതി, പഞ്ചഭി [പഞ്ചഹി (സീ.)] പരിസുജ്ഝതീ’’തി.

൭. അപ്പടിവിദിതസുത്തം

൭. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘യേസം ധമ്മാ അപ്പടിവിദിതാ, പരവാദേസു നീയരേ [നിയ്യരേ (ക.)];

സുത്താ തേ നപ്പബുജ്ഝന്തി, കാലോ തേസം പബുജ്ഝിതു’’ന്തി.

‘‘യേസം ധമ്മാ സുപ്പടിവിദിതാ, പരവാദേസു ന നീയരേ;

തേ സമ്ബുദ്ധാ സമ്മദഞ്ഞാ, ചരന്തി വിസമേ സമ’’ന്തി.

൮. സുസമ്മുട്ഠസുത്തം

൮. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘യേസം ധമ്മാ സുസമ്മുട്ഠാ, പരവാദേസു നീയരേ;

സുത്താ തേ നപ്പബുജ്ഝന്തി, കാലോ തേസം പബുജ്ഝിതു’’ന്തി.

‘‘യേസം ധമ്മാ അസമ്മുട്ഠാ, പരവാദേസു ന നീയരേ;

തേ സമ്ബുദ്ധാ സമ്മദഞ്ഞാ, ചരന്തി വിസമേ സമ’’ന്തി.

൯. മാനകാമസുത്തം

൯. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവതോ സന്തികേ ഇമം ഗാഥം അഭാസി –

‘‘ന മാനകാമസ്സ ദമോ ഇധത്ഥി,

ന മോനമത്ഥി അസമാഹിതസ്സ;

ഏകോ അരഞ്ഞേ വിഹരം പമത്തോ,

ന മച്ചുധേയ്യസ്സ തരേയ്യ പാര’’ന്തി.

‘‘മാനം പഹായ സുസമാഹിതത്തോ,

സുചേതസോ സബ്ബധി വിപ്പമുത്തോ;

ഏകോ അരഞ്ഞേ വിഹരം അപ്പമത്തോ,

സ മച്ചുധേയ്യസ്സ തരേയ്യ പാര’’ന്തി.

൧൦. അരഞ്ഞസുത്തം

൧൦. സാവത്ഥിനിദാനം. ഏകമന്തം ഠിതാ ഖോ സാ ദേവതാ ഭഗവന്തം ഗാഥായ അജ്ഝഭാസി –

‘‘അരഞ്ഞേ വിഹരന്താനം, സന്താനം ബ്രഹ്മചാരിനം;

ഏകഭത്തം ഭുഞ്ജമാനാനം, കേന വണ്ണോ പസീദതീ’’തി.

‘‘അതീതം നാനുസോചന്തി, നപ്പജപ്പന്തി നാഗതം;

പച്ചുപ്പന്നേന യാപേന്തി, തേന വണ്ണോ പസീദതി’’.

‘‘അനാഗതപ്പജപ്പായ, അതീതസ്സാനുസോചനാ;

ഏതേന ബാലാ സുസ്സന്തി, നളോവ ഹരിതോ ലുതോ’’തി.

നളവഗ്ഗോ പഠമോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

ഓഘം നിമോക്ഖം ഉപനേയ്യം, അച്ചേന്തി കതിഛിന്ദി ച;

ജാഗരം അപ്പടിവിദിതാ, സുസമ്മുട്ഠാ മാനകാമിനാ;

അരഞ്ഞേ ദസമോ വുത്തോ, വഗ്ഗോ തേന പവുച്ചതി.