൯. പിണ്ഡപാതപാരിസുദ്ധിസുത്തം

൪൩൮. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി വേളുവനേ കലന്ദകനിവാപേ. അഥ ഖോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ സായന്ഹസമയം പടിസല്ലാനാ വുട്ഠിതോ യേന ഭഗവാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ ഭഗവന്തം അഭിവാദേത്വാ ഏകമന്തം നിസീദി. ഏകമന്തം നിസിന്നം ഖോ ആയസ്മന്തം സാരിപുത്തം ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘വിപ്പസന്നാനി ഖോ തേ, സാരിപുത്ത, ഇന്ദ്രിയാനി, പരിസുദ്ധോ ഛവിവണ്ണോ പരിയോദാതോ. കതമേന ഖോ ത്വം, സാരിപുത്ത, വിഹാരേന ഏതരഹി ബഹുലം വിഹരസീ’’തി? ‘‘സുഞ്ഞതാവിഹാരേന ഖോ അഹം, ഭന്തേ, ഏതരഹി ബഹുലം വിഹരാമീ’’തി. ‘‘സാധു, സാധു, സാരിപുത്ത! മഹാപുരിസവിഹാരേന കിര ത്വം, സാരിപുത്ത, ഏതരഹി ബഹുലം വിഹരസി. മഹാപുരിസവിഹാരോ ഏസോ [ഹേസ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)], സാരിപുത്ത, യദിദം – സുഞ്ഞതാ. തസ്മാതിഹ, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു സചേ ആകങ്ഖേയ്യ – ‘സുഞ്ഞതാവിഹാരേന ബഹുലം [ഏതരഹി ബഹുലം (സീ. പീ.)] വിഹരേയ്യ’ന്തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖിതബ്ബം – ‘യേന ചാഹം മഗ്ഗേന ഗാമം പിണ്ഡായ പാവിസിം, യസ്മിഞ്ച പദേസേ പിണ്ഡായ അചരിം, യേന ച മഗ്ഗേന ഗാമതോ പിണ്ഡായ പടിക്കമിം, അത്ഥി നു ഖോ മേ തത്ഥ ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യേസു രൂപേസു ഛന്ദോ വാ രാഗോ വാ ദോസോ വാ മോഹോ വാ പടിഘം വാപി ചേതസോ’തി? സചേ, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘യേന ചാഹം മഗ്ഗേന ഗാമം പിണ്ഡായ പാവിസിം, യസ്മിഞ്ച പദേസേ പിണ്ഡായ അചരിം, യേന ച മഗ്ഗേന ഗാമതോ പിണ്ഡായ പടിക്കമിം, അത്ഥി മേ തത്ഥ ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യേസു രൂപേസു ഛന്ദോ വാ രാഗോ വാ ദോസോ വാ മോഹോ വാ പടിഘം വാപി ചേതസോ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ തേസംയേവ പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘യേന ചാഹം മഗ്ഗേന ഗാമം പിണ്ഡായ പാവിസിം, യസ്മിഞ്ച പദേസേ പിണ്ഡായ അചരിം, യേന ച മഗ്ഗേന ഗാമതോ പിണ്ഡായ പടിക്കമിം, നത്ഥി മേ തത്ഥ ചക്ഖുവിഞ്ഞേയ്യേസു രൂപേസു ഛന്ദോ വാ രാഗോ വാ ദോസോ വാ മോഹോ വാ പടിഘം വാപി ചേതസോ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

൪൩൯. ‘‘പുന ചപരം, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖിതബ്ബം – ‘യേന ചാഹം മഗ്ഗേന ഗാമം പിണ്ഡായ പാവിസിം, യസ്മിഞ്ച പദേസേ പിണ്ഡായ അചരിം, യേന ച മഗ്ഗേന ഗാമതോ പിണ്ഡായ പടിക്കമിം, അത്ഥി നു ഖോ മേ തത്ഥ സോതവിഞ്ഞേയ്യേസു സദ്ദേസു…പേ… ഘാനവിഞ്ഞേയ്യേസു ഗന്ധേസു… ജിവ്ഹാവിഞ്ഞേയ്യേസു രസേസു … കായവിഞ്ഞേയ്യേസു ഫോട്ഠബ്ബേസു… മനോവിഞ്ഞേയ്യേസു ധമ്മേസു ഛന്ദോ വാ രാഗോ വാ ദോസോ വാ മോഹോ വാ പടിഘം വാപി ചേതസോ’തി? സചേ, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘യേന ചാഹം മഗ്ഗേന ഗാമം പിണ്ഡായ പാവിസിം, യസ്മിഞ്ച പദേസേ പിണ്ഡായ അചരിം, യേന ച മഗ്ഗേന ഗാമതോ പിണ്ഡായ പടിക്കമിം, അത്ഥി മേ തത്ഥ മനോവിഞ്ഞേയ്യേസു ധമ്മേസു ഛന്ദോ വാ രാഗോ വാ ദോസോ വാ മോഹോ വാ പടിഘം വാപി ചേതസോ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ തേസംയേവ പാപകാനം അകുസലാനം ധമ്മാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘യേന ചാഹം മഗ്ഗേന ഗാമം പിണ്ഡായ പാവിസിം, യസ്മിഞ്ച പദേസേ പിണ്ഡായ അചരിം, യേന ച മഗ്ഗേന ഗാമതോ പിണ്ഡായ പടിക്കമിം, നത്ഥി മേ തത്ഥ മനോവിഞ്ഞേയ്യേസു ധമ്മേസു ഛന്ദോ വാ രാഗോ വാ ദോസോ വാ മോഹോ വാ പടിഘം വാപി ചേതസോ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

൪൪൦. ‘‘പുന ചപരം, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖിതബ്ബം – ‘പഹീനാ നു ഖോ മേ പഞ്ച കാമഗുണാ’തി? സചേ, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘അപ്പഹീനാ ഖോ മേ പഞ്ച കാമഗുണാ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ പഞ്ചന്നം കാമഗുണാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘പഹീനാ ഖോ മേ പഞ്ച കാമഗുണാ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

൪൪൧. ‘‘പുന ചപരം, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖിതബ്ബം – ‘പഹീനാ നു ഖോ മേ പഞ്ച നീവരണാ’തി? സചേ, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘അപ്പഹീനാ ഖോ മേ പഞ്ച നീവരണാ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ പഞ്ചന്നം നീവരണാനം പഹാനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘പഹീനാ ഖോ മേ പഞ്ച നീവരണാ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

൪൪൨. ‘‘പുന ചപരം, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖിതബ്ബം – ‘പരിഞ്ഞാതാ നു ഖോ മേ പഞ്ചുപാദാനക്ഖന്ധാ’തി? സചേ, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘അപരിഞ്ഞാതാ ഖോ മേ പഞ്ചുപാദാനക്ഖന്ധാ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ പഞ്ചന്നം ഉപാദാനക്ഖന്ധാനം പരിഞ്ഞായ വായമിതബ്ബം. സചേ പന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘പരിഞ്ഞാതാ ഖോ മേ പഞ്ചുപാദാനക്ഖന്ധാ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

൪൪൩. ‘‘പുന ചപരം, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖിതബ്ബം – ‘ഭാവിതാ നു ഖോ മേ ചത്താരോ സതിപട്ഠാനാ’തി? സചേ, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘അഭാവിതാ ഖോ മേ ചത്താരോ സതിപട്ഠാനാ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ ചതുന്നം സതിപട്ഠാനാനം ഭാവനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ഭാവിതാ ഖോ മേ ചത്താരോ സതിപട്ഠാനാ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

൪൪൪. ‘‘പുന ചപരം, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖിതബ്ബം – ‘ഭാവിതാ നു ഖോ മേ ചത്താരോ സമ്മപ്പധാനാ’തി? സചേ, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘അഭാവിതാ ഖോ മേ ചത്താരോ സമ്മപ്പധാനാ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ ചതുന്നം സമ്മപ്പധാനാനം ഭാവനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ഭാവിതാ ഖോ മേ ചത്താരോ സമ്മപ്പധാനാ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

൪൪൫. ‘‘പുന ചപരം, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖിതബ്ബം – ‘ഭാവിതാ നു ഖോ മേ ചത്താരോ ഇദ്ധിപാദാ’തി? സചേ, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘അഭാവിതാ ഖോ മേ ചത്താരോ ഇദ്ധിപാദാ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ ചതുന്നം ഇദ്ധിപാദാനം ഭാവനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ഭാവിതാ ഖോ മേ ചത്താരോ ഇദ്ധിപാദാ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

൪൪൬. ‘‘പുന ചപരം, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖിതബ്ബം – ‘ഭാവിതാനി നു ഖോ മേ പഞ്ചിന്ദ്രിയാനീ’തി? സചേ, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘അഭാവിതാനി ഖോ മേ പഞ്ചിന്ദ്രിയാനീ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ പഞ്ചന്നം ഇന്ദ്രിയാനം ഭാവനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ഭാവിതാനി ഖോ മേ പഞ്ചിന്ദ്രിയാനീ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

൪൪൭. ‘‘പുന ചപരം, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖിതബ്ബം – ‘ഭാവിതാനി നു ഖോ മേ പഞ്ച ബലാനീ’തി? സചേ, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘അഭാവിതാനി ഖോ മേ പഞ്ച ബലാനീ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ പഞ്ചന്നം ബലാനം ഭാവനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ഭാവിതാനി ഖോ മേ പഞ്ച ബലാനീ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

൪൪൮. ‘‘പുന ചപരം, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖിതബ്ബം – ‘ഭാവിതാ നു ഖോ മേ സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ’തി? സചേ, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘അഭാവിതാ ഖോ മേ സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ സത്തന്നം ബോജ്ഝങ്ഗാനം ഭാവനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ഭാവിതാ ഖോ മേ സത്ത ബോജ്ഝങ്ഗാ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

൪൪൯. ‘‘പുന ചപരം, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖിതബ്ബം – ‘ഭാവിതോ നു ഖോ മേ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ’തി? സചേ, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘അഭാവിതോ ഖോ മേ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ അരിയസ്സ അട്ഠങ്ഗികസ്സ മഗ്ഗസ്സ ഭാവനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ഭാവിതോ ഖോ മേ അരിയോ അട്ഠങ്ഗികോ മഗ്ഗോ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

൪൫൦. ‘‘പുന ചപരം, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖിതബ്ബം – ‘ഭാവിതാ നു ഖോ മേ സമഥോ ച വിപസ്സനാ ചാ’തി? സചേ, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘അഭാവിതാ ഖോ മേ സമഥോ ച വിപസ്സനാ ചാ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ സമഥവിപസ്സനാനം ഭാവനായ വായമിതബ്ബം. സചേ പന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘ഭാവിതാ ഖോ മേ സമഥോ ച വിപസ്സനാ ചാ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

൪൫൧. ‘‘പുന ചപരം, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖിതബ്ബം – ‘സച്ഛികതാ നു ഖോ മേ വിജ്ജാ ച വിമുത്തി ചാ’തി? സചേ, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘അസച്ഛികതാ ഖോ മേ വിജ്ജാ ച വിമുത്തി ചാ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ വിജ്ജായ വിമുത്തിയാ സച്ഛികിരിയായ വായമിതബ്ബം. സചേ പന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖു പച്ചവേക്ഖമാനോ ഏവം ജാനാതി – ‘സച്ഛികതാ ഖോ മേ വിജ്ജാ ച വിമുത്തി ചാ’തി, തേന, സാരിപുത്ത, ഭിക്ഖുനാ തേനേവ പീതിപാമോജ്ജേന വിഹാതബ്ബം അഹോരത്താനുസിക്ഖിനാ കുസലേസു ധമ്മേസു.

൪൫൨. ‘‘യേ ഹി കേചി, സാരിപുത്ത, അതീതമദ്ധാനം സമണാ വാ ബ്രാഹ്മണാ വാ പിണ്ഡപാതം പരിസോധേസും, സബ്ബേ തേ ഏവമേവ പച്ചവേക്ഖിത്വാ പച്ചവേക്ഖിത്വാ പിണ്ഡപാതം പരിസോധേസും. യേപി ഹി കേചി, സാരിപുത്ത, അനാഗതമദ്ധാനം സമണാ വാ ബ്രാഹ്മണാ വാ പിണ്ഡപാതം പരിസോധേസ്സന്തി, സബ്ബേ തേ ഏവമേവ പച്ചവേക്ഖിത്വാ പച്ചവേക്ഖിത്വാ പിണ്ഡപാതം പരിസോധേസ്സന്തി. യേപി ഹി കേചി, സാരിപുത്ത, ഏതരഹി സമണാ വാ ബ്രാഹ്മണാ വാ പിണ്ഡപാതം പരിസോധേന്തി, സബ്ബേ തേ ഏവമേവ പച്ചവേക്ഖിത്വാ പച്ചവേക്ഖിത്വാ പിണ്ഡപാതം പരിസോധേന്തി. തസ്മാതിഹ, സാരിപുത്ത [വോ സാരിപുത്ത ഏവം സിക്ഖിതബ്ബം (സീ. പീ.)], ‘പച്ചവേക്ഖിത്വാ പച്ചവേക്ഖിത്വാ പിണ്ഡപാതം പരിസോധേസ്സാമാ’തി – ഏവഞ്ഹി വോ, സാരിപുത്ത, സിക്ഖിതബ്ബ’’ന്തി.

ഇദമവോച ഭഗവാ. അത്തമനോ ആയസ്മാ സാരിപുത്തോ ഭഗവതോ ഭാസിതം അഭിനന്ദീതി.

പിണ്ഡപാതപാരിസുദ്ധിസുത്തം നിട്ഠിതം നവമം.