൩. അച്ഛരിയഅബ്ഭുതസുത്തം

൧൯൭. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. അഥ ഖോ സമ്ബഹുലാനം ഭിക്ഖൂനം പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപടിക്കന്താനം ഉപട്ഠാനസാലായം സന്നിസിന്നാനം സന്നിപതിതാനം അയമന്തരാകഥാ ഉദപാദി – ‘‘അച്ഛരിയം, ആവുസോ, അബ്ഭുതം, ആവുസോ, തഥാഗതസ്സ മഹിദ്ധികതാ മഹാനുഭാവതാ, യത്ര ഹി നാമ തഥാഗതോ അതീതേ ബുദ്ധേ പരിനിബ്ബുതേ ഛിന്നപപഞ്ചേ ഛിന്നവടുമേ പരിയാദിന്നവട്ടേ സബ്ബദുക്ഖവീതിവത്തേ ജാനിസ്സതി [അനുസ്സരിസ്സതി ജാനിസ്സതി (ക.)] – ‘ഏവംജച്ചാ തേ ഭഗവന്തോ അഹേസും’ ഇതിപി, ‘ഏവംനാമാ തേ ഭഗവന്തോ അഹേസും’ ഇതിപി, ‘ഏവംഗോത്താ തേ ഭഗവന്തോ അഹേസും’ ഇതിപി, ‘ഏവംസീലാ തേ ഭഗവന്തോ അഹേസും’ ഇതിപി, ‘ഏവംധമ്മാ തേ ഭഗവന്തോ അഹേസും’ ഇതിപി, ‘ഏവംപഞ്ഞാ തേ ഭഗവന്തോ അഹേസും’ ഇതിപി, ‘ഏവംവിഹാരീ തേ ഭഗവന്തോ അഹേസും’ ഇതിപി, ‘ഏവംവിമുത്താ തേ ഭഗവന്തോ അഹേസും’ ഇതിപീ’’തി! ഏവം വുത്തേ, ആയസ്മാ ആനന്ദോ തേ ഭിക്ഖൂ ഏതദവോച – ‘‘അച്ഛരിയാ ചേവ, ആവുസോ, തഥാഗതാ അച്ഛരിയധമ്മസമന്നാഗതാ ച; അബ്ഭുതാ ചേവ, ആവുസോ, തഥാഗതാ അബ്ഭുതധമ്മസമന്നാഗതാ ചാ’’തി. അയഞ്ച ഹിദം തേസം ഭിക്ഖൂനം അന്തരാകഥാ വിപ്പകതാ ഹോതി.

൧൯൮. അഥ ഖോ ഭഗവാ സായന്ഹസമയം പടിസല്ലാനാ വുട്ഠിതോ യേനുപട്ഠാനസാലാ തേനുപസങ്കമി; ഉപസങ്കമിത്വാ പഞ്ഞത്തേ ആസനേ നിസീദി. നിസജ്ജ ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘കായ നുത്ഥ, ഭിക്ഖവേ, ഏതരഹി കഥായ സന്നിസിന്നാ, കാ ച പന വോ അന്തരാകഥാ വിപ്പകതാ’’തി? ‘‘ഇധ, ഭന്തേ, അമ്ഹാകം പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപടിക്കന്താനം ഉപട്ഠാനസാലായം സന്നിസിന്നാനം സന്നിപതിതാനം അയമന്തരാകഥാ ഉദപാദി – ‘അച്ഛരിയം, ആവുസോ, അബ്ഭുതം, ആവുസോ, തഥാഗതസ്സ മഹിദ്ധികതാ മഹാനുഭാവതാ, യത്ര ഹി നാമ തഥാഗതോ അതീതേ ബുദ്ധേ പരിനിബ്ബുതേ ഛിന്നപപഞ്ചേ ഛിന്നവടുമേ പരിയാദിന്നവട്ടേ സബ്ബദുക്ഖവീതിവത്തേ ജാനിസ്സതി – ഏവംജച്ചാ തേ ഭഗവന്തോ അഹേസും ഇതിപി, ഏവംനാമാ… ഏവംഗോത്താ… ഏവംസീലാ… ഏവംധമ്മാ.. ഏവംപഞ്ഞാ… ഏവംവിഹാരീ… ഏവംവിമുത്താ തേ ഭഗവന്തോ അഹേസും ഇതിപീ’തി! ഏവം വുത്തേ, ഭന്തേ, ആയസ്മാ ആനന്ദോ അമ്ഹേ ഏതദവോച – ‘അച്ഛരിയാ ചേവ, ആവുസോ, തഥാഗതാ അച്ഛരിയധമ്മസമന്നാഗതാ ച, അബ്ഭുതാ ചേവ, ആവുസോ, തഥാഗതാ അബ്ഭുതധമ്മസമന്നാഗതാ ചാ’തി. അയം ഖോ നോ, ഭന്തേ, അന്തരാകഥാ വിപ്പകതാ; അഥ ഭഗവാ അനുപ്പത്തോ’’തി.

൧൯൯. അഥ ഖോ ഭഗവാ ആയസ്മന്തം ആനന്ദം ആമന്തേസി – ‘‘തസ്മാതിഹ തം, ആനന്ദ, ഭിയ്യോസോമത്തായ പടിഭന്തു തഥാഗതസ്സ അച്ഛരിയാ അബ്ഭുതധമ്മാ’’തി [അബ്ഭുതാ ധമ്മാതി (?)].

‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം, സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘സതോ സമ്പജാനോ, ആനന്ദ, ബോധിസത്തോ തുസിതം കായം ഉപപജ്ജീ’തി. യമ്പി, ഭന്തേ, സതോ സമ്പജാനോ ബോധിസത്തോ തുസിതം കായം ഉപപജ്ജി ഇദംപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമി.

‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം, സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘സതോ സമ്പജാനോ, ആനന്ദ, ബോധിസത്തോ തുസിതേ കായേ അട്ഠാസീ’തി. യമ്പി, ഭന്തേ, സതോ സമ്പജാനോ ബോധിസത്തോ തുസിതേ കായേ അട്ഠാസി ഇദംപാഹം [ഇദംപഹം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)], ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമി.

൨൦൦. ‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം, സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘യാവതായുകം, ആനന്ദ, ബോധിസത്തോ തുസിതേ കായേ അട്ഠാസീ’തി. യമ്പി, ഭന്തേ, യാവതായുകം ബോധിസത്തോ തുസിതേ കായേ അട്ഠാസി ഇദംപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമി.

‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം, സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘സതോ സമ്പജാനോ, ആനന്ദ, ബോധിസത്തോ തുസിതാ, കായാ ചവിത്വാ മാതുകുച്ഛിം ഓക്കമീ’തി. യമ്പി, ഭന്തേ, സതോ സമ്പജാനോ ബോധിസത്തോ തുസിതാ കായാ ചവിത്വാ മാതുകുച്ഛിം ഓക്കമി ഇദംപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമി.

൨൦൧. ‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം, സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘യദാ, ആനന്ദ, ബോധിസത്തോ തുസിതാ കായാ ചവിത്വാ മാതുകുച്ഛിം ഓക്കമതി, അഥ സദേവകേ ലോകേ സമാരകേ സബ്രഹ്മകേ സസ്സമണബ്രാഹ്മണിയാ പജായ സദേവമനുസ്സായ അപ്പമാണോ ഉളാരോ ഓഭാസോ ലോകേ പാതുഭവതി അതിക്കമ്മേവ ദേവാനം ദേവാനുഭാവം. യാപി താ ലോകന്തരികാ അഘാ അസംവുതാ അന്ധകാരാ അന്ധകാരതിമിസാ, യത്ഥപിമേ ചന്ദിമസൂരിയാ ഏവംമഹിദ്ധികാ ഏവംമഹാനുഭാവാ ആഭായ നാനുഭോന്തി തത്ഥപി അപ്പമാണോ ഉളാരോ ഓഭാസോ ലോകേ പാതുഭവതി അതിക്കമ്മേവ ദേവാനം ദേവാനുഭാവം. യേപി തത്ഥ സത്താ ഉപപന്നാ തേപി തേനോഭാസേന അഞ്ഞമഞ്ഞം സഞ്ജാനന്തി – അഞ്ഞേപി കിര, ഭോ, സന്തി സത്താ ഇധൂപപന്നാതി. അയഞ്ച ദസസഹസ്സീ ലോകധാതു സങ്കമ്പതി സമ്പകമ്പതി സമ്പവേധതി അപ്പമാണോ ച ഉളാരോ ഓഭാസോ ലോകേ പാതുഭവതി അതിക്കമ്മേവ ദേവാനം ദേവാനുഭാവ’ന്തി. യമ്പി, ഭന്തേ…പേ… ഇദംപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമി.

൨൦൨. ‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം, സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘യദാ, ആനന്ദ, ബോധിസത്തോ മാതുകുച്ഛിം ഓക്കന്തോ ഹോതി, ചത്താരോ ദേവപുത്താ ചതുദ്ദിസം ആരക്ഖായ ഉപഗച്ഛന്തി – മാ നം ബോധിസത്തം വാ ബോധിസത്തമാതരം വാ മനുസ്സോ വാ അമനുസ്സോ വാ കോചി വാ വിഹേഠേസീ’തി. യമ്പി, ഭന്തേ…പേ… ഇദംപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമി.

൨൦൩. ‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം, സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘യദാ, ആനന്ദ, ബോധിസത്തോ മാതുകുച്ഛിം ഓക്കന്തോ ഹോതി, പകതിയാ സീലവതീ ബോധിസത്തമാതാ ഹോതി വിരതാ പാണാതിപാതാ വിരതാ അദിന്നാദാനാ വിരതാ കാമേസുമിച്ഛാചാരാ വിരതാ മുസാവാദാ വിരതാ സുരാമേരയമജ്ജപമാദട്ഠാനാ’തി. യമ്പി, ഭന്തേ…പേ… ഇദംപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമി.

‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം, സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘യദാ, ആനന്ദ, ബോധിസത്തോ മാതുകുച്ഛിം ഓക്കന്തോ ഹോതി, ന ബോധിസത്തമാതു പുരിസേസു മാനസം ഉപ്പജ്ജതി കാമഗുണൂപസംഹിതം, അനതിക്കമനീയാ ച ബോധിസത്തമാതാ ഹോതി കേനചി പുരിസേന രത്തചിത്തേനാ’തി. യമ്പി, ഭന്തേ…പേ… ഇദംപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമി.

‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം, സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘യദാ, ആനന്ദ, ബോധിസത്തോ മാതുകുച്ഛിം ഓക്കന്തോ ഹോതി, ലാഭിനീ ബോധിസത്തമാതാ ഹോതി പഞ്ചന്നം കാമഗുണാനം. സാ പഞ്ചഹി കാമഗുണേഹി സമപ്പിതാ സമങ്ഗീഭൂതാ പരിചാരേതീ’തി. യമ്പി, ഭന്തേ…പേ… ഇദംപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമി.

൨൦൪. ‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം, സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘യദാ, ആനന്ദ, ബോധിസത്തോ മാതുകുച്ഛിം ഓക്കന്തോ ഹോതി, ന ബോധിസത്തമാതു കോചിദേവ ആബാധോ ഉപ്പജ്ജതി; സുഖിനീ ബോധിസത്തമാതാ ഹോതി അകിലന്തകായാ; ബോധിസത്തഞ്ച ബോധിസത്തമാതാ തിരോകുച്ഛിഗതം പസ്സതി സബ്ബങ്ഗപച്ചങ്ഗം അഹീനിന്ദ്രിയം. സേയ്യഥാപി, ആനന്ദ, മണി വേളുരിയോ സുഭോ ജാതിമാ അട്ഠംസോ സുപരികമ്മകതോ. തത്രാസ്സ സുത്തം ആവുതം നീലം വാ പീതം വാ ലോഹിതം വാ ഓദാതം വാ പണ്ഡുസുത്തം വാ. തമേനം ചക്ഖുമാ പുരിസോ ഹത്ഥേ കരിത്വാ പച്ചവേക്ഖേയ്യ – അയം ഖോ മണി വേളുരിയോ സുഭോ ജാതിമാ അട്ഠംസോ സുപരികമ്മകതോ, തത്രിദം സുത്തം ആവുതം നീലം വാ പീതം വാ ലോഹിതം വാ ഓദാതം വാ പണ്ഡുസുത്തം വാതി. ഏവമേവ ഖോ, ആനന്ദ, യദാ ബോധിസത്തോ മാതുകുച്ഛിം ഓക്കന്തോ ഹോതി, ന ബോധിസത്തമാതു കോചിദേവ ആബാധോ ഉപ്പജ്ജതി; സുഖിനീ ബോധിസത്തമാതാ ഹോതി അകിലന്തകായാ; ബോധിസത്തഞ്ച ബോധിസത്തമാതാ തിരോകുച്ഛിഗതം പസ്സതി സബ്ബങ്ഗപച്ചങ്ഗം അഹീനിന്ദ്രിയ’ന്തി. യമ്പി, ഭന്തേ…പേ… ഇദംപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമി.

൨൦൫. ‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം, സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘സത്താഹജാതേ, ആനന്ദ, ബോധിസത്തേ ബോധിസത്തമാതാ കാലം കരോതി, തുസിതം കായം ഉപപജ്ജതീ’തി. യമ്പി, ഭന്തേ…പേ… ഇദംപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമി.

‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം, സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘യഥാ ഖോ പനാനന്ദ, അഞ്ഞാ ഇത്ഥികാ നവ വാ ദസ വാ മാസേ ഗബ്ഭം കുച്ഛിനാ പരിഹരിത്വാ വിജായന്തി, ന ഹേവം ബോധിസത്തം ബോധിസത്തമാതാ വിജായതി. ദസേവ മാസാനി ബോധിസത്തം ബോധിസത്തമാതാ കുച്ഛിനാ പരിഹരിത്വാ വിജായതീ’തി. യമ്പി, ഭന്തേ…പേ… ഇദംപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമി.

‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം, സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘യഥാ ഖോ പനാനന്ദ, അഞ്ഞാ ഇത്ഥികാ നിസിന്നാ വാ നിപന്നാ വാ വിജായന്തി, ന ഹേവം ബോധിസത്തം ബോധിസത്തമാതാ വിജായതി. ഠിതാവ ബോധിസത്തം ബോധിസത്തമാതാ വിജായതീ’തി. യമ്പി, ഭന്തേ…പേ… ഇദംപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമി.

‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം, സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘യദാ, ആനന്ദ, ബോധിസത്തോ മാതുകുച്ഛിമ്ഹാ നിക്ഖമതി, ദേവാ നം പഠമം പടിഗ്ഗണ്ഹന്തി പച്ഛാ മനുസ്സാ’തി. യമ്പി, ഭന്തേ…പേ… ഇദംപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമി.

൨൦൬. ‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം, സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘യദാ, ആനന്ദ, ബോധിസത്തോ മാതുകുച്ഛിമ്ഹാ നിക്ഖമതി, അപ്പത്തോവ ബോധിസത്തോ പഥവിം ഹോതി, ചത്താരോ നം ദേവപുത്താ പടിഗ്ഗഹേത്വാ മാതു പുരതോ ഠപേന്തി – അത്തമനാ, ദേവി, ഹോഹി; മഹേസക്ഖോ തേ പുത്തോ ഉപ്പന്നോ’തി. യമ്പി, ഭന്തേ…പേ… ഇദംപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമി.

‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം, സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘യദാ, ആനന്ദ, ബോധിസത്തോ മാതുകുച്ഛിമ്ഹാ നിക്ഖമതി, വിസദോവ നിക്ഖമതി അമക്ഖിതോ ഉദേന [ഉദ്ദേന (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] അമക്ഖിതോ സേമ്ഹേന അമക്ഖിതോ രുഹിരേന അമക്ഖിതോ കേനചി അസുചിനാ സുദ്ധോ വിസദോ [വിസുദ്ധോ (സ്യാ.)]. സേയ്യഥാപി, ആനന്ദ, മണിരതനം കാസികേ വത്ഥേ നിക്ഖിത്തം നേവ മണിരതനം കാസികം വത്ഥം മക്ഖേതി നാപി കാസികം വത്ഥം മണിരതനം മക്ഖേതി. തം കിസ്സ ഹേതു? ഉഭിന്നം സുദ്ധത്താ. ഏവമേവ ഖോ, ആനന്ദ, യദാ ബോധിസത്തോ മാതുകുച്ഛിമ്ഹാ നിക്ഖമതി, വിസദോവ നിക്ഖമതി അമക്ഖിതോ ഉദേന അമക്ഖിതോ സേമ്ഹേന അമക്ഖിതോ രുഹിരേന അമക്ഖിതോ കേനചി അസുചിനാ സുദ്ധോ വിസദോ’തി. യമ്പി, ഭന്തേ…പേ… ഇദംപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമി.

‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം, സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘യദാ, ആനന്ദ, ബോധിസത്തോ മാതുകുച്ഛിമ്ഹാ നിക്ഖമതി, ദ്വേ ഉദകസ്സ ധാരാ അന്തലിക്ഖാ പാതുഭവന്തി – ഏകാ സീതസ്സ, ഏകാ ഉണ്ഹസ്സ; യേന ബോധിസത്തസ്സ ഉദകകിച്ചം കരോന്തി മാതു ചാ’തി. യമ്പി, ഭന്തേ…പേ… ഇദംപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമി.

൨൦൭. ‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം, സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘സമ്പതിജാതോ, ആനന്ദ, ബോധിസത്തോ സമേഹി പാദേഹി പഥവിയം പതിട്ഠഹിത്വാ ഉത്തരാഭിമുഖോ സത്തപദവീതിഹാരേന ഗച്ഛതി, സേതമ്ഹി ഛത്തേ അനുധാരിയമാനേ, സബ്ബാ ച ദിസാ വിലോകേതി, ആസഭിഞ്ച വാചം ഭാസതി – അഗ്ഗോഹമസ്മി ലോകസ്സ, ജേട്ഠോഹമസ്മി ലോകസ്സ, സേട്ഠോഹമസ്മി ലോകസ്സ. അയമന്തിമാ ജാതി, നത്ഥി ദാനി പുനബ്ഭവോ’തി. യമ്പി, ഭന്തേ…പേ… ഇദംപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമി.

‘‘സമ്മുഖാ മേതം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ സുതം, സമ്മുഖാ പടിഗ്ഗഹിതം – ‘യദാ, ആനന്ദ, ബോധിസത്തോ മാതുകുച്ഛിമ്ഹാ നിക്ഖമതി, അഥ സദേവകേ ലോകേ സമാരകേ സബ്രഹ്മകേ സസ്സമണബ്രാഹ്മണിയാ പജായ സദേവമനുസ്സായ അപ്പമാണോ ഉളാരോ ഓഭാസോ ലോകേ പാതുഭവതി അതിക്കമ്മേവ ദേവാനം ദേവാനുഭാവം. യാപി താ ലോകന്തരികാ അഘാ അസംവുതാ അന്ധകാരാ അന്ധകാരതിമിസാ യത്ഥപിമേ ചന്ദിമസൂരിയാ ഏവംമഹിദ്ധികാ ഏവംമഹാനുഭാവാ ആഭായ നാനുഭോന്തി തത്ഥപി അപ്പമാണോ ഉളാരോ ഓഭാസോ ലോകേ പാതുഭവതി അതിക്കമ്മേവ ദേവാനം ദേവാനുഭാവം. യേപി തത്ഥ സത്താ ഉപപന്നാ തേപി തേനോഭാസേന അഞ്ഞമഞ്ഞം സഞ്ജാനന്തി – അഞ്ഞേപി കിര, ഭോ, സന്തി സത്താ ഇധൂപപന്നാതി. അയഞ്ച ദസസഹസ്സീ ലോകധാതു സങ്കമ്പതി സമ്പകമ്പതി സമ്പവേധതി, അപ്പമാണോ ച ഉളാരോ ഓഭാസോ ലോകേ പാതുഭവതി അതിക്കമ്മേവ ദേവാനം ദേവാനുഭാവ’ന്തി. യമ്പി, ഭന്തേ…പേ… ഇദംപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമീ’’തി.

൨൦൮. ‘‘തസ്മാതിഹ ത്വം, ആനന്ദ, ഇദമ്പി തഥാഗതസ്സ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേഹി. ഇധാനന്ദ, തഥാഗതസ്സ വിദിതാ വേദനാ ഉപ്പജ്ജന്തി, വിദിതാ ഉപട്ഠഹന്തി, വിദിതാ അബ്ഭത്ഥം ഗച്ഛന്തി; വിദിതാ സഞ്ഞാ ഉപ്പജ്ജന്തി, വിദിതാ ഉപട്ഠഹന്തി, വിദിതാ അബ്ഭത്ഥം ഗച്ഛന്തി; വിദിതാ വിതക്കാ ഉപ്പജ്ജന്തി, വിദിതാ ഉപട്ഠഹന്തി, വിദിതാ അബ്ഭത്ഥം ഗച്ഛന്തി. ഇദമ്പി ഖോ, ത്വം, ആനന്ദ, തഥാഗതസ്സ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേഹീ’’തി. ‘‘യമ്പി, ഭന്തേ, ഭഗവതോ വിദിതാ വേദനാ ഉപ്പജ്ജന്തി, വിദിതാ ഉപട്ഠഹന്തി, വിദിതാ അബ്ഭത്ഥം ഗച്ഛന്തി; വിദിതാ സഞ്ഞാ… വിദിതാ വിതക്കാ ഉപ്പജ്ജന്തി, വിദിതാ ഉപട്ഠഹന്തി, വിദിതാ അബ്ഭത്ഥം ഗച്ഛന്തി. ഇദംപാഹം, ഭന്തേ, ഭഗവതോ അച്ഛരിയം അബ്ഭുതധമ്മം ധാരേമീ’’തി.

ഇദമവോച ആയസ്മാ ആനന്ദോ. സമനുഞ്ഞോ സത്ഥാ അഹോസി; അത്തമനാ ച തേ ഭിക്ഖൂ ആയസ്മതോ ആനന്ദസ്സ ഭാസിതം അഭിനന്ദുന്തി.

അച്ഛരിയഅബ്ഭുതസുത്തം നിട്ഠിതം തതിയം.