൭. മഹാചത്താരീസകസുത്തം

൧൩൬. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഭിക്ഖവോ’’തി. ‘‘ഭദന്തേ’’തി തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച – ‘‘അരിയം വോ, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാസമാധിം ദേസേസ്സാമി സഉപനിസം സപരിക്ഖാരം. തം സുണാഥ, സാധുകം മനസി കരോഥ; ഭാസിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, അരിയോ സമ്മാസമാധി സഉപനിസോ സപരിക്ഖാരോ? സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി, സമ്മാസങ്കപ്പോ, സമ്മാവാചാ, സമ്മാകമ്മന്തോ, സമ്മാആജീവോ, സമ്മാവായാമോ, സമ്മാസതി; യാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഇമേഹി സത്തഹങ്ഗേഹി ചിത്തസ്സ ഏകഗ്ഗതാ പരിക്ഖതാ – അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, അരിയോ സമ്മാസമാധി സഉപനിസോ ഇതിപി, സപരിക്ഖാരോ ഇതിപി. തത്ര, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി പുബ്ബങ്ഗമാ ഹോതി. കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി പുബ്ബങ്ഗമാ ഹോതി? മിച്ഛാദിട്ഠിം ‘മിച്ഛാദിട്ഠീ’തി പജാനാതി, സമ്മാദിട്ഠിം ‘സമ്മാദിട്ഠീ’തി പജാനാതി – സാസ്സ ഹോതി സമ്മാദിട്ഠി.

‘‘കതമാ ച, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാദിട്ഠി? ‘നത്ഥി ദിന്നം, നത്ഥി യിട്ഠം, നത്ഥി ഹുതം, നത്ഥി സുകതദുക്കടാനം കമ്മാനം ഫലം വിപാകോ, നത്ഥി അയം ലോകോ, നത്ഥി പരോ ലോകോ, നത്ഥി മാതാ, നത്ഥി പിതാ, നത്ഥി സത്താ ഓപപാതികാ, നത്ഥി ലോകേ സമണബ്രാഹ്മണാ സമ്മഗ്ഗതാ സമ്മാപടിപന്നാ യേ ഇമഞ്ച ലോകം പരഞ്ച ലോകം സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ പവേദേന്തീ’തി – അയം, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാദിട്ഠി.

‘‘കതമാ ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി? സമ്മാദിട്ഠിംപഹം [സമ്മാദിട്ഠിമഹം (ക.) ഏവം സമ്മാസങ്കപ്പംപഹംക്യാദീസുപി], ഭിക്ഖവേ, ദ്വായം [ദ്വയം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.) ടീകാ ഓലോകേതബ്ബാ] വദാമി – അത്ഥി, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി സാസവാ പുഞ്ഞഭാഗിയാ ഉപധിവേപക്കാ; അത്ഥി, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി അരിയാ അനാസവാ ലോകുത്തരാ മഗ്ഗങ്ഗാ. കതമാ ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി സാസവാ പുഞ്ഞഭാഗിയാ ഉപധിവേപക്കാ? ‘അത്ഥി ദിന്നം, അത്ഥി യിട്ഠം, അത്ഥി ഹുതം, അത്ഥി സുകതദുക്കടാനം കമ്മാനം ഫലം വിപാകോ, അത്ഥി അയം ലോകോ, അത്ഥി പരോ ലോകോ, അത്ഥി മാതാ, അത്ഥി പിതാ, അത്ഥി സത്താ ഓപപാതികാ, അത്ഥി ലോകേ സമണബ്രാഹ്മണാ സമ്മഗ്ഗതാ സമ്മാപടിപന്നാ യേ ഇമഞ്ച ലോകം പരഞ്ച ലോകം സയം അഭിഞ്ഞാ സച്ഛികത്വാ പവേദേന്തീ’തി – അയം, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി സാസവാ പുഞ്ഞഭാഗിയാ ഉപധിവേപക്കാ.

‘‘കതമാ ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി അരിയാ അനാസവാ ലോകുത്തരാ മഗ്ഗങ്ഗാ? യാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയചിത്തസ്സ അനാസവചിത്തസ്സ അരിയമഗ്ഗസമങ്ഗിനോ അരിയമഗ്ഗം ഭാവയതോ പഞ്ഞാ പഞ്ഞിന്ദ്രിയം പഞ്ഞാബലം ധമ്മവിചയസമ്ബോജ്ഝങ്ഗോ സമ്മാദിട്ഠി മഗ്ഗങ്ഗം [മഗ്ഗങ്ഗാ (സീ. പീ.)] – അയം വുച്ചതി, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി അരിയാ അനാസവാ ലോകുത്തരാ മഗ്ഗങ്ഗാ. സോ മിച്ഛാദിട്ഠിയാ പഹാനായ വായമതി, സമ്മാദിട്ഠിയാ, ഉപസമ്പദായ, സ്വാസ്സ [സ്വായം (ക.)] ഹോതി സമ്മാവായാമോ. സോ സതോ മിച്ഛാദിട്ഠിം പജഹതി, സതോ സമ്മാദിട്ഠിം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി, സാസ്സ [സായം (ക.)] ഹോതി സമ്മാസതി. ഇതിയിമേ [ഇതിമേ (സീ.), ഇതിസ്സിമേ (സ്യാ. കം. പീ.)] തയോ ധമ്മാ സമ്മാദിട്ഠിം അനുപരിധാവന്തി അനുപരിവത്തന്തി, സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി, സമ്മാവായാമോ, സമ്മാസതി.

൧൩൭. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി പുബ്ബങ്ഗമാ ഹോതി. കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി പുബ്ബങ്ഗമാ ഹോതി? മിച്ഛാസങ്കപ്പം ‘മിച്ഛാസങ്കപ്പോ’തി പജാനാതി, സമ്മാസങ്കപ്പം ‘സമ്മാസങ്കപ്പോ’തി പജാനാതി, സാസ്സ ഹോതി സമ്മാദിട്ഠി.

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാസങ്കപ്പോ? കാമസങ്കപ്പോ, ബ്യാപാദസങ്കപ്പോ, വിഹിംസാസങ്കപ്പോ – അയം, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാസങ്കപ്പോ.

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാസങ്കപ്പോ? സമ്മാസങ്കപ്പംപഹം, ഭിക്ഖവേ, ദ്വായം വദാമി – അത്ഥി, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാസങ്കപ്പോ സാസവോ പുഞ്ഞഭാഗിയോ ഉപധിവേപക്കോ; അത്ഥി, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാസങ്കപ്പോ അരിയോ അനാസവോ ലോകുത്തരോ മഗ്ഗങ്ഗോ. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാസങ്കപ്പോ സാസവോ പുഞ്ഞഭാഗിയോ ഉപധിവേപക്കോ? നേക്ഖമ്മസങ്കപ്പോ, അബ്യാപാദസങ്കപ്പോ, അവിഹിംസാസങ്കപ്പോ – ‘അയം, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാസങ്കപ്പോ സാസവോ പുഞ്ഞഭാഗിയോ ഉപധിവേപക്കോ’’’.

‘‘കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാസങ്കപ്പോ അരിയോ അനാസവോ ലോകുത്തരോ മഗ്ഗങ്ഗോ? യോ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയചിത്തസ്സ അനാസവചിത്തസ്സ അരിയമഗ്ഗസമങ്ഗിനോ അരിയമഗ്ഗം ഭാവയതോ തക്കോ വിതക്കോ സങ്കപ്പോ അപ്പനാ ബ്യപ്പനാ ചേതസോ അഭിനിരോപനാ വചീസങ്ഖാരോ – അയം, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാസങ്കപ്പോ അരിയോ അനാസവോ ലോകുത്തരോ മഗ്ഗങ്ഗോ. സോ മിച്ഛാസങ്കപ്പസ്സ പഹാനായ വായമതി, സമ്മാസങ്കപ്പസ്സ ഉപസമ്പദായ, സ്വാസ്സ ഹോതി സമ്മാവായാമോ. സോ സതോ മിച്ഛാസങ്കപ്പം പജഹതി, സതോ സമ്മാസങ്കപ്പം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി; സാസ്സ ഹോതി സമ്മാസതി. ഇതിയിമേ തയോ ധമ്മാ സമ്മാസങ്കപ്പം അനുപരിധാവന്തി അനുപരിവത്തന്തി, സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി, സമ്മാവായാമോ, സമ്മാസതി.

൧൩൮. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി പുബ്ബങ്ഗമാ ഹോതി. കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി പുബ്ബങ്ഗമാ ഹോതി? മിച്ഛാവാചം ‘മിച്ഛാവാചാ’തി പജാനാതി, സമ്മാവാചം ‘സമ്മാവാചാ’തി പജാനാതി; സാസ്സ ഹോതി സമ്മാദിട്ഠി. കതമാ ച, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാവാചാ? മുസാവാദോ, പിസുണാ വാചാ, ഫരുസാ വാചാ, സമ്ഫപ്പലാപോ – അയം, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാവാചാ. കതമാ ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാവാചാ? സമ്മാവാചംപഹം, ഭിക്ഖവേ, ദ്വായം വദാമി – അത്ഥി, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാവാചാ സാസവാ പുഞ്ഞഭാഗിയാ ഉപധിവേപക്കാ; അത്ഥി, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാവാചാ അരിയാ അനാസവാ ലോകുത്തരാ മഗ്ഗങ്ഗാ. കതമാ ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാവാചാ സാസവാ പുഞ്ഞഭാഗിയാ ഉപധിവേപക്കാ? മുസാവാദാ വേരമണീ, പിസുണായ വാചായ വേരമണീ, ഫരുസായ വാചായ വേരമണീ, സമ്ഫപ്പലാപാ വേരമണീ – അയം, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാവാചാ സാസവാ പുഞ്ഞഭാഗിയാ ഉപധിവേപക്കാ. കതമാ ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാവാചാ അരിയാ അനാസവാ ലോകുത്തരാ മഗ്ഗങ്ഗാ? യാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയചിത്തസ്സ അനാസവചിത്തസ്സ അരിയമഗ്ഗസമങ്ഗിനോ അരിയമഗ്ഗം ഭാവയതോ ചതൂഹി വചീദുച്ചരിതേഹി ആരതി വിരതി പടിവിരതി വേരമണീ – അയം, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാവാചാ അരിയാ അനാസവാ ലോകുത്തരാ മഗ്ഗങ്ഗാ. സോ മിച്ഛാവാചായ പഹാനായ വായമതി, സമ്മാവാചായ ഉപസമ്പദായ; സ്വാസ്സ ഹോതി സമ്മാവായാമോ. സോ സതോ മിച്ഛാവാചം പജഹതി, സതോ സമ്മാവാചം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി; സാസ്സ ഹോതി സമ്മാസതി. ഇതിയിമേ തയോ ധമ്മാ സമ്മാവാചം അനുപരിധാവന്തി അനുപരിവത്തന്തി, സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി, സമ്മാവായാമോ, സമ്മാസതി.

൧൩൯. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി പുബ്ബങ്ഗമാ ഹോതി. കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി പുബ്ബങ്ഗമാ ഹോതി? മിച്ഛാകമ്മന്തം ‘മിച്ഛാകമ്മന്തോ’തി പജാനാതി, സമ്മാകമ്മന്തം ‘സമ്മാകമ്മന്തോ’തി പജാനാതി; സാസ്സ ഹോതി സമ്മാദിട്ഠി. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാകമ്മന്തോ? പാണാതിപാതോ, അദിന്നാദാനം, കാമേസുമിച്ഛാചാരോ – അയം, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാകമ്മന്തോ. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാകമ്മന്തോ? സമ്മാകമ്മന്തംപഹം, ഭിക്ഖവേ, ദ്വായം വദാമി – അത്ഥി, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാകമ്മന്തോ സാസവോ പുഞ്ഞഭാഗിയോ ഉപധിവേപക്കോ; അത്ഥി, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാകമ്മന്തോ അരിയോ അനാസവോ ലോകുത്തരോ മഗ്ഗങ്ഗോ. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാകമ്മന്തോ സാസവോ പുഞ്ഞഭാഗിയോ ഉപധിവേപക്കോ? പാണാതിപാതാ വേരമണീ, അദിന്നാദാനാ വേരമണീ, കാമേസുമിച്ഛാചാരാ വേരമണീ – അയം, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാകമ്മന്തോ സാസവോ പുഞ്ഞഭാഗിയോ ഉപധിവേപക്കോ. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാകമ്മന്തോ അരിയോ അനാസവോ ലോകുത്തരോ മഗ്ഗങ്ഗോ? യാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയചിത്തസ്സ അനാസവചിത്തസ്സ അരിയമഗ്ഗസമങ്ഗിനോ അരിയമഗ്ഗം ഭാവയതോ തീഹി കായദുച്ചരിതേഹി ആരതി വിരതി പടിവിരതി വേരമണീ – അയം, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാകമ്മന്തോ അരിയോ അനാസവോ ലോകുത്തരോ മഗ്ഗങ്ഗോ. സോ മിച്ഛാകമ്മന്തസ്സ പഹാനായ വായമതി, സമ്മാകമ്മന്തസ്സ ഉപസമ്പദായ; സ്വാസ്സ ഹോതി സമ്മാവായാമോ. സോ സതോ മിച്ഛാകമ്മന്തം പജഹതി, സതോ സമ്മാകമ്മന്തം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി; സാസ്സ ഹോതി സമ്മാസതി. ഇതിയിമേ തയോ ധമ്മാ സമ്മാകമ്മന്തം അനുപരിധാവന്തി അനുപരിവത്തന്തി, സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി, സമ്മാവായാമോ, സമ്മാസതി.

൧൪൦. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി പുബ്ബങ്ഗമാ ഹോതി. കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി പുബ്ബങ്ഗമാ ഹോതി? മിച്ഛാആജീവം ‘മിച്ഛാആജീവോ’തി പജാനാതി, സമ്മാആജീവം ‘സമ്മാആജീവോ’തി പജാനാതി; സാസ്സ ഹോതി സമ്മാദിട്ഠി. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാആജീവോ? കുഹനാ, ലപനാ, നേമിത്തികതാ, നിപ്പേസികതാ, ലാഭേന ലാഭം നിജിഗീസനതാ [നിജിഗിം സനതാ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] – അയം, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാആജീവോ. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാആജീവോ? സമ്മാആജീവംപഹം, ഭിക്ഖവേ, ദ്വായം വദാമി – അത്ഥി, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാആജീവോ സാസവോ പുഞ്ഞഭാഗിയോ ഉപധിവേപക്കോ; അത്ഥി, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാആജീവോ അരിയോ അനാസവോ ലോകുത്തരോ മഗ്ഗങ്ഗോ. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാആജീവോ സാസവോ പുഞ്ഞഭാഗിയോ ഉപധിവേപക്കോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, അരിയസാവകോ മിച്ഛാആജീവം പഹായ സമ്മാആജീവേന ജീവികം കപ്പേതി – അയം, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാആജീവോ സാസവോ പുഞ്ഞഭാഗിയോ ഉപധിവേപക്കോ. കതമോ ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാആജീവോ അരിയോ അനാസവോ ലോകുത്തരോ മഗ്ഗങ്ഗോ? യാ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അരിയചിത്തസ്സ അനാസവചിത്തസ്സ അരിയമഗ്ഗസമങ്ഗിനോ അരിയമഗ്ഗം ഭാവയതോ മിച്ഛാആജീവാ ആരതി വിരതി പടിവിരതി വേരമണീ – അയം, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാആജീവോ അരിയോ അനാസവോ ലോകുത്തരോ മഗ്ഗങ്ഗോ. സോ മിച്ഛാആജീവസ്സ പഹാനായ വായമതി, സമ്മാആജീവസ്സ ഉപസമ്പദായ; സ്വാസ്സ ഹോതി സമ്മാവായാമോ. സോ സതോ മിച്ഛാആജീവം പജഹതി, സതോ സമ്മാആജീവം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹരതി; സാസ്സ ഹോതി സമ്മാസതി. ഇതിയിമേ തയോ ധമ്മാ സമ്മാആജീവം അനുപരിധാവന്തി അനുപരിവത്തന്തി, സേയ്യഥിദം – സമ്മാദിട്ഠി, സമ്മാവായാമോ, സമ്മാസതി.

൧൪൧. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി പുബ്ബങ്ഗമാ ഹോതി. കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി പുബ്ബങ്ഗമാ ഹോതി? സമ്മാദിട്ഠിസ്സ, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാസങ്കപ്പോ പഹോതി, സമ്മാസങ്കപ്പസ്സ സമ്മാവാചാ പഹോതി, സമ്മാവാചസ്സ സമ്മാകമ്മന്തോ പഹോതി, സമ്മാകമ്മന്തസ്സ സമ്മാആജീവോ പഹോതി, സമ്മാആജീവസ്സ സമ്മാവായാമോ പഹോതി, സമ്മാവായാമസ്സ സമ്മാസതി പഹോതി, സമ്മാസതിസ്സ സമ്മാസമാധി പഹോതി, സമ്മാസമാധിസ്സ സമ്മാഞാണം പഹോതി, സമ്മാഞാണസ്സ സമ്മാവിമുത്തി പഹോതി. ഇതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, അട്ഠങ്ഗസമന്നാഗതോ സേക്ഖോ [അട്ഠങ്ഗസമന്നാഗതാ സേഖാ പടിപദാ (സീ.), അട്ഠങ്ഗസമന്നാഗതോ സേഖോ പാടിപദോ (പീ. ക.) ( ) നത്ഥി സീ. സ്യാ. കം. പീ. പോത്ഥകേസു], ദസങ്ഗസമന്നാഗതോ അരഹാ ഹോതി. (തത്രപി സമ്മാഞാണേന അനേകേ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ വിഗതാ ഭാവനാപാരിപൂരിം ഗച്ഛന്തി).

൧൪൨. ‘‘തത്ര, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി പുബ്ബങ്ഗമാ ഹോതി. കഥഞ്ച, ഭിക്ഖവേ, സമ്മാദിട്ഠി പുബ്ബങ്ഗമാ ഹോതി? സമ്മാദിട്ഠിസ്സ, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാദിട്ഠി നിജ്ജിണ്ണാ ഹോതി. യേ ച മിച്ഛാദിട്ഠിപച്ചയാ അനേകേ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ സമ്ഭവന്തി തേ ചസ്സ നിജ്ജിണ്ണാ ഹോന്തി. സമ്മാദിട്ഠിപച്ചയാ അനേകേ കുസലാ ധമ്മാ ഭാവനാപാരിപൂരിം ഗച്ഛന്തി. സമ്മാസങ്കപ്പസ്സ, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാസങ്കപ്പോ നിജ്ജിണ്ണോ ഹോതി…പേ… സമ്മാവാചസ്സ, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാവാചാ നിജ്ജിണ്ണാ ഹോതി… സമ്മാകമ്മന്തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാകമ്മന്തോ നിജ്ജിണ്ണോ ഹോതി… സമ്മാആജീവസ്സ, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാആജീവോ നിജ്ജിണ്ണോ ഹോതി… സമ്മാവായാമസ്സ, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാവായാമോ നിജ്ജിണ്ണോ ഹോതി… സമ്മാസതിസ്സ, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാസതി നിജ്ജിണ്ണാ ഹോതി… സമ്മാസമാധിസ്സ, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാസമാധി നിജ്ജിണ്ണോ ഹോതി… സമ്മാഞാണസ്സ, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാഞാണം നിജ്ജിണ്ണം ഹോതി… സമ്മാവിമുത്തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, മിച്ഛാവിമുത്തി നിജ്ജിണ്ണാ ഹോതി. യേ ച മിച്ഛാവിമുത്തിപച്ചയാ അനേകേ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ സമ്ഭവന്തി തേ ചസ്സ നിജ്ജിണ്ണാ ഹോന്തി. സമ്മാവിമുത്തിപച്ചയാ ച അനേകേ കുസലാ ധമ്മാ ഭാവനാപാരിപൂരിം ഗച്ഛന്തി.

‘‘ഇതി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, വീസതി കുസലപക്ഖാ, വീസതി അകുസലപക്ഖാ – മഹാചത്താരീസകോ ധമ്മപരിയായോ പവത്തിതോ അപ്പടിവത്തിയോ സമണേന വാ ബ്രാഹ്മണേന വാ ദേവേന വാ മാരേന വാ ബ്രഹ്മുനാ വാ കേനചി വാ ലോകസ്മിം.

൧൪൩. ‘‘യോ ഹി കോചി, ഭിക്ഖവേ, സമണോ വാ ബ്രാഹ്മണോ വാ ഇമം മഹാചത്താരീസകം ധമ്മപരിയായം ഗരഹിതബ്ബം പടിക്കോസിതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യ തസ്സ ദിട്ഠേവ ധമ്മേ ദസസഹധമ്മികാ വാദാനുവാദാ ഗാരയ്ഹം ഠാനം ആഗച്ഛന്തി – സമ്മാദിട്ഠിം ചേ ഭവം ഗരഹതി, യേ ച മിച്ഛാദിട്ഠീ സമണബ്രാഹ്മണാ തേ ഭോതോ പുജ്ജാ, തേ ഭോതോ പാസംസാ; സമ്മാസങ്കപ്പം ചേ ഭവം ഗരഹതി, യേ ച മിച്ഛാസങ്കപ്പാ സമണബ്രാഹ്മണാ തേ ഭോതോ പുജ്ജാ, തേ ഭോതോ പാസംസാ; സമ്മാവാചം ചേ ഭവം ഗരഹതി…പേ… സമ്മാകമ്മന്തം ചേ ഭവം ഗരഹതി… സമ്മാആജീവം ചേ ഭവം ഗരഹതി… സമ്മാവായാമം ചേ ഭവം ഗരഹതി… സമ്മാസതിം ചേ ഭവം ഗരഹതി… സമ്മാസമാധിം ചേ ഭവം ഗരഹതി… സമ്മാഞാണം ചേ ഭവം ഗരഹതി … സമ്മാവിമുത്തിം ചേ ഭവം ഗരഹതി, യേ ച മിച്ഛാവിമുത്തീ സമണബ്രാഹ്മണാ തേ ഭോതോ പുജ്ജാ, തേ ഭോതോ പാസംസാ. യോ കോചി, ഭിക്ഖവേ, സമണോ വാ ബ്രാഹ്മണോ വാ ഇമം മഹാചത്താരീസകം ധമ്മപരിയായം ഗരഹിതബ്ബം പടിക്കോസിതബ്ബം മഞ്ഞേയ്യ തസ്സ ദിട്ഠേവ ധമ്മേ ഇമേ ദസസഹധമ്മികാ വാദാനുവാദാ ഗാരയ്ഹം ഠാനം ആഗച്ഛന്തി. യേപി തേ, ഭിക്ഖവേ, അഹേസും ഓക്കലാ വസ്സഭഞ്ഞാ [വയഭിഞ്ഞാ (ക.) സം. നി. ൩.൬൨; അ. നി. ൪.൩൦ പസ്സിതബ്ബം] അഹേതുവാദാ അകിരിയവാദാ നത്ഥികവാദാ തേപി മഹാചത്താരീസകം ധമ്മപരിയായം ന ഗരഹിതബ്ബം നപടിക്കോസിതബ്ബം അമഞ്ഞിംസു [മഞ്ഞേയ്യും (ക.)]. തം കിസ്സ ഹേതു? നിന്ദാബ്യാരോസഉപാരമ്ഭഭയാ’’തി.

ഇദമവോച ഭഗവാ. അത്തമനാ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഭാസിതം അഭിനന്ദുന്തി.

മഹാചത്താരീസകസുത്തം നിട്ഠിതം സത്തമം.