൬. ഇസിഗിലിസുത്തം

൧൩൩. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ രാജഗഹേ വിഹരതി ഇസിഗിലിസ്മിം പബ്ബതേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഭിക്ഖവോ’’തി. ‘‘ഭദന്തേ’’തി തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘പസ്സഥ നോ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ഏതം വേഭാരം പബ്ബത’’ന്തി? ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’. ‘‘ഏതസ്സപി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, വേഭാരസ്സ പബ്ബതസ്സ അഞ്ഞാവ സമഞ്ഞാ അഹോസി അഞ്ഞാ പഞ്ഞത്തി’’.

‘‘പസ്സഥ നോ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ഏതം പണ്ഡവം പബ്ബത’’ന്തി? ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’. ‘‘ഏതസ്സപി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, പണ്ഡവസ്സ പബ്ബതസ്സ അഞ്ഞാവ സമഞ്ഞാ അഹോസി അഞ്ഞാ പഞ്ഞത്തി’’.

‘‘പസ്സഥ നോ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ഏതം വേപുല്ലം പബ്ബത’’ന്തി? ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’. ‘‘ഏതസ്സപി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, വേപുല്ലസ്സ പബ്ബതസ്സ അഞ്ഞാവ സമഞ്ഞാ അഹോസി അഞ്ഞാ പഞ്ഞത്തി’’.

‘‘പസ്സഥ നോ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ഏതം ഗിജ്ഝകൂടം പബ്ബത’’ന്തി? ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’. ‘‘ഏതസ്സപി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ഗിജ്ഝകൂടസ്സ പബ്ബതസ്സ അഞ്ഞാവ സമഞ്ഞാ അഹോസി അഞ്ഞാ പഞ്ഞത്തി’’.

‘‘പസ്സഥ നോ തുമ്ഹേ, ഭിക്ഖവേ, ഇമം ഇസിഗിലിം പബ്ബത’’ന്തി? ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’. ‘‘ഇമസ്സ ഖോ പന, ഭിക്ഖവേ, ഇസിഗിലിസ്സ പബ്ബതസ്സ ഏസാവ സമഞ്ഞാ അഹോസി ഏസാ പഞ്ഞത്തി’’.

‘‘ഭൂതപുബ്ബം, ഭിക്ഖവേ, പഞ്ച പച്ചേകബുദ്ധസതാനി ഇമസ്മിം ഇസിഗിലിസ്മിം പബ്ബതേ ചിരനിവാസിനോ അഹേസും. തേ ഇമം പബ്ബതം പവിസന്താ ദിസ്സന്തി, പവിട്ഠാ ന ദിസ്സന്തി. തമേനം മനുസ്സാ ദിസ്വാ ഏവമാഹംസു – ‘അയം പബ്ബതോ ഇമേ ഇസീ [ഇസയോ (ക.)] ഗിലതീ’തി; ‘ഇസിഗിലി ഇസിഗിലി’ ത്വേവ സമഞ്ഞാ ഉദപാദി. ആചിക്ഖിസ്സാമി [അചിക്ഖിസ്സാമി വോ (ക.)], ഭിക്ഖവേ, പച്ചേകബുദ്ധാനം നാമാനി; കിത്തയിസ്സാമി, ഭിക്ഖവേ, പച്ചേകബുദ്ധാനം നാമാനി; ദേസേസ്സാമി, ഭിക്ഖവേ, പച്ചേകബുദ്ധാനം നാമാനി. തം സുണാഥ, സാധുകം മനസി കരോഥ; ഭാസിസ്സാമീ’’തി. ‘‘ഏവം, ഭന്തേ’’തി ഖോ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

൧൩൪. ‘‘അരിട്ഠോ നാമ, ഭിക്ഖവേ, പച്ചേകസമ്ബുദ്ധോ [പച്ചേകബുദ്ധോ (ക. സീ. പീ.)] ഇമസ്മിം ഇസിഗിലിസ്മിം പബ്ബതേ ചിരനിവാസീ അഹോസി; ഉപരിട്ഠോ നാമ, ഭിക്ഖവേ, പച്ചേകസമ്ബുദ്ധോ ഇമസ്മിം ഇസിഗിലിസ്മിം പബ്ബതേ ചിരനിവാസീ അഹോസി; തഗരസിഖീ [തഗ്ഗരസിഖീ (ക.)] നാമ, ഭിക്ഖവേ, പച്ചേകസമ്ബുദ്ധോ ഇമസ്മിം ഇസിഗിലിസ്മിം പബ്ബതേ ചിരനിവാസീ അഹോസി; യസസ്സീ നാമ, ഭിക്ഖവേ, പച്ചേകസമ്ബുദ്ധോ ഇമസ്മിം ഇസിഗിലിസ്മിം പബ്ബതേ ചിരനിവാസീ അഹോസി; സുദസ്സനോ നാമ, ഭിക്ഖവേ, പച്ചേകസമ്ബുദ്ധോ ഇമസ്മിം ഇസിഗിലിസ്മിം പബ്ബതേ ചിരനിവാസീ അഹോസി; പിയദസ്സീ നാമ, ഭിക്ഖവേ, പച്ചേകസമ്ബുദ്ധോ ഇമസ്മിം ഇസിഗിലിസ്മിം പബ്ബതേ ചിരനിവാസീ അഹോസി; ഗന്ധാരോ നാമ, ഭിക്ഖവേ, പച്ചേകസമ്ബുദ്ധോ ഇമസ്മിം ഇസിഗിലിസ്മിം പബ്ബതേ ചിരനിവാസീ അഹോസി; പിണ്ഡോലോ നാമ, ഭിക്ഖവേ, പച്ചേകസമ്ബുദ്ധോ ഇമസ്മിം ഇസിഗിലിസ്മിം പബ്ബതേ ചിരനിവാസീ അഹോസി; ഉപാസഭോ നാമ, ഭിക്ഖവേ, പച്ചേകസമ്ബുദ്ധോ ഇമസ്മിം ഇസിഗിലിസ്മിം പബ്ബതേ ചിരനിവാസീ അഹോസി; നീതോ നാമ, ഭിക്ഖവേ, പച്ചേകസമ്ബുദ്ധോ ഇമസ്മിം ഇസിഗിലിസ്മിം പബ്ബതേ ചിരനിവാസീ അഹോസി; തഥോ നാമ, ഭിക്ഖവേ, പച്ചേകസമ്ബുദ്ധോ ഇമസ്മിം ഇസിഗിലിസ്മിം പബ്ബതേ ചിരനിവാസീ അഹോസി, സുതവാ നാമ, ഭിക്ഖവേ, പച്ചേകസമ്ബുദ്ധോ ഇമസ്മിം ഇസിഗിലിസ്മിം പബ്ബതേ ചിരനിവാസീ അഹോസി; ഭാവിതത്തോ നാമ, ഭിക്ഖവേ, പച്ചേകസമ്ബുദ്ധോ ഇമസ്മിം ഇസിഗിലിസ്മിം പബ്ബതേ ചിരനിവാസീ അഹോസി.

൧൩൫. ‘‘യേ സത്തസാരാ അനീഘാ നിരാസാ,

പച്ചേകമേവജ്ഝഗമംസു ബോധിം [പച്ചേകമേവജ്ഝഗമും സുബോധിം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)];

തേസം വിസല്ലാന നരുത്തമാനം,

നാമാനി മേ കിത്തയതോ സുണാഥ.

‘‘അരിട്ഠോ ഉപരിട്ഠോ തഗരസിഖീ യസസ്സീ,

സുദസ്സനോ പിയദസ്സീ ച സുസമ്ബുദ്ധോ [ബുദ്ധോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)];

ഗന്ധാരോ പിണ്ഡോലോ ഉപാസഭോ ച,

നീതോ തഥോ സുതവാ ഭാവിതത്തോ.

‘‘സുമ്ഭോ സുഭോ മതുലോ [മേഥുലോ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] അട്ഠമോ ച,

അഥസ്സുമേഘോ [അട്ഠസുമേധോ (ക.)] അനീഘോ സുദാഠോ;

പച്ചേകബുദ്ധാ ഭവനേത്തിഖീണാ,

ഹിങ്ഗൂ ച ഹിങ്ഗോ ച മഹാനുഭാവാ.

‘‘ദ്വേ ജാലിനോ മുനിനോ അട്ഠകോ ച,

അഥ കോസല്ലോ ബുദ്ധോ അഥോ സുബാഹു;

ഉപനേമിസോ നേമിസോ സന്തചിത്തോ,

സച്ചോ തഥോ വിരജോ പണ്ഡിതോ ച.

‘‘കാളൂപകാളാ വിജിതോ ജിതോ ച,

അങ്ഗോ ച പങ്ഗോ ച ഗുത്തിജിതോ ച;

പസ്സി ജഹി ഉപധിദുക്ഖമൂലം [പസ്സീ ജഹീ ഉപധിം ദുക്ഖമൂലം (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)],

അപരാജിതോ മാരബലം അജേസി.

‘‘സത്ഥാ പവത്താ സരഭങ്ഗോ ലോമഹംസോ,

ഉച്ചങ്ഗമായോ അസിതോ അനാസവോ;

മനോമയോ മാനച്ഛിദോ ച ബന്ധുമാ,

തദാധിമുത്തോ വിമലോ ച കേതുമാ.

‘‘കേതുമ്ഭരാഗോ ച മാതങ്ഗോ അരിയോ,

അഥച്ചുതോ അച്ചുതഗാമബ്യാമകോ;

സുമങ്ഗലോ ദബ്ബിലോ സുപതിട്ഠിതോ,

അസയ്ഹോ ഖേമാഭിരതോ ച സോരതോ.

‘‘ദുരന്നയോ സങ്ഘോ അഥോപി ഉജ്ജയോ,

അപരോ മുനി സയ്ഹോ അനോമനിക്കമോ;

ആനന്ദോ നന്ദോ ഉപനന്ദോ ദ്വാദസ,

ഭാരദ്വാജോ അന്തിമദേഹധാരീ [അന്തിമദേഹധാരി (സീ.)].

‘‘ബോധി മഹാനാമോ അഥോപി ഉത്തരോ,

കേസീ സിഖീ സുന്ദരോ ദ്വാരഭാജോ;

തിസ്സൂപതിസ്സാ ഭവബന്ധനച്ഛിദാ,

ഉപസിഖി തണ്ഹച്ഛിദോ ച സിഖരി [ഉപസീദരീ തണ്ഹച്ഛിദോ ച സീദരീ (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)].

‘‘ബുദ്ധോ അഹു മങ്ഗലോ വീതരാഗോ,

ഉസഭച്ഛിദാ ജാലിനിം ദുക്ഖമൂലം;

സന്തം പദം അജ്ഝഗമോപനീതോ,

ഉപോസഥോ സുന്ദരോ സച്ചനാമോ.

‘‘ജേതോ ജയന്തോ പദുമോ ഉപ്പലോ ച,

പദുമുത്തരോ രക്ഖിതോ പബ്ബതോ ച;

മാനത്ഥദ്ധോ സോഭിതോ വീതരാഗോ,

കണ്ഹോ ച ബുദ്ധോ സുവിമുത്തചിത്തോ.

‘‘ഏതേ ച അഞ്ഞേ ച മഹാനുഭാവാ,

പച്ചേകബുദ്ധാ ഭവനേത്തിഖീണാ;

തേ സബ്ബസങ്ഗാതിഗതേ മഹേസീ,

പരിനിബ്ബുതേ വന്ദഥ അപ്പമേയ്യേ’’തി.

ഇസിഗിലിസുത്തം നിട്ഠിതം ഛട്ഠം.