൨. ഛബ്ബിസോധനസുത്തം

൯൮. ഏവം മേ സുതം – ഏകം സമയം ഭഗവാ സാവത്ഥിയം വിഹരതി ജേതവനേ അനാഥപിണ്ഡികസ്സ ആരാമേ. തത്ര ഖോ ഭഗവാ ഭിക്ഖൂ ആമന്തേസി – ‘‘ഭിക്ഖവോ’’തി. ‘‘ഭദന്തേ’’തി തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ പച്ചസ്സോസും. ഭഗവാ ഏതദവോച –

‘‘ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു അഞ്ഞം ബ്യാകരോതി – ‘ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി പജാനാമീ’തി. തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ ഭാസിതം നേവ അഭിനന്ദിതബ്ബം നപ്പടിക്കോസിതബ്ബം. അനഭിനന്ദിത്വാ അപ്പടിക്കോസിത്വാ പഞ്ഹോ പുച്ഛിതബ്ബോ – ‘ചത്താരോമേ, ആവുസോ, വോഹാരാ തേന ഭഗവതാ ജാനതാ പസ്സതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന സമ്മദക്ഖാതാ. കതമേ ചത്താരോ? ദിട്ഠേ ദിട്ഠവാദിതാ, സുതേ സുതവാദിതാ, മുതേ മുതവാദിതാ, വിഞ്ഞാതേ വിഞ്ഞാതവാദിതാ – ഇമേ ഖോ, ആവുസോ, ചത്താരോ വോഹാരാ തേന ഭഗവതാ ജാനതാ പസ്സതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന സമ്മദക്ഖാതാ. കഥം ജാനതോ പനായസ്മതോ, കഥം പസ്സതോ ഇമേസു ചതൂസു വോഹാരേസു അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുത്ത’ന്തി? ഖീണാസവസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ വുസിതവതോ കതകരണീയസ്സ ഓഹിതഭാരസ്സ അനുപ്പത്തസദത്ഥസ്സ പരിക്ഖീണഭവസംയോജനസ്സ സമ്മദഞ്ഞാവിമുത്തസ്സ അയമനുധമ്മോ ഹോതി വേയ്യാകരണായ – ‘ദിട്ഠേ ഖോ അഹം, ആവുസോ, അനുപായോ അനപായോ അനിസ്സിതോ അപ്പടിബദ്ധോ വിപ്പമുത്തോ വിസംയുത്തോ വിമരിയാദീകതേന ചേതസാ വിഹരാമി. സുതേ ഖോ അഹം, ആവുസോ…പേ… മുതേ ഖോ അഹം, ആവുസോ… വിഞ്ഞാതേ ഖോ അഹം, ആവുസോ, അനുപായോ അനപായോ അനിസ്സിതോ അപ്പടിബദ്ധോ വിപ്പമുത്തോ വിസംയുത്തോ വിമരിയാദീകതേന ചേതസാ വിഹരാമി. ഏവം ഖോ മേ, ആവുസോ, ജാനതോ ഏവം പസ്സതോ ഇമേസു ചതൂസു വോഹാരേസു അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുത്ത’ന്തി. തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ ‘സാധൂ’തി ഭാസിതം അഭിനന്ദിതബ്ബം അനുമോദിതബ്ബം. ‘സാധൂ’തി ഭാസിതം അഭിനന്ദിത്വാ അനുമോദിത്വാ ഉത്തരിം പഞ്ഹോ പുച്ഛിതബ്ബോ.

൯൯. ‘‘‘പഞ്ചിമേ, ആവുസോ, ഉപാദാനക്ഖന്ധാ തേന ഭഗവതാ ജാനതാ പസ്സതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന സമ്മദക്ഖാതാ. കതമേ പഞ്ച? സേയ്യഥിദം – രൂപുപാദാനക്ഖന്ധോ, വേദനുപാദാനക്ഖന്ധോ, സഞ്ഞുപാദാനക്ഖന്ധോ, സങ്ഖാരുപാദാനക്ഖന്ധോ, വിഞ്ഞാണുപാദാനക്ഖന്ധോ – ഇമേ ഖോ, ആവുസോ, പഞ്ചുപാദാനക്ഖന്ധാ തേന ഭഗവതാ ജാനതാ പസ്സതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന സമ്മദക്ഖാതാ. കഥം ജാനതോ പനായസ്മതോ, കഥം പസ്സതോ ഇമേസു പഞ്ചസു ഉപാദാനക്ഖന്ധേസു അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുത്ത’ന്തി? ഖീണാസവസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ വുസിതവതോ കതകരണീയസ്സ ഓഹിതഭാരസ്സ അനുപ്പത്തസദത്ഥസ്സ പരിക്ഖീണഭവസംയോജനസ്സ സമ്മദഞ്ഞാവിമുത്തസ്സ അയമനുധമ്മോ ഹോതി വേയ്യാകരണായ – ‘രൂപം ഖോ അഹം, ആവുസോ, അബലം വിരാഗുനം [വിരാഗം (സീ. പീ.), വിരാഗുതം (ടീകാ)] അനസ്സാസികന്തി വിദിത്വാ യേ രൂപേ ഉപായൂപാദാനാ [ഉപയൂപാദാനാ (ക.)] ചേതസോ അധിട്ഠാനാഭിനിവേസാനുസയാ തേസം ഖയാ വിരാഗാ നിരോധാ ചാഗാ പടിനിസ്സഗ്ഗാ വിമുത്തം മേ ചിത്തന്തി പജാനാമി. വേദനം ഖോ അഹം, ആവുസോ…പേ… സഞ്ഞം ഖോ അഹം, ആവുസോ… സങ്ഖാരേ ഖോ അഹം, ആവുസോ… വിഞ്ഞാണം ഖോ അഹം, ആവുസോ, അബലം വിരാഗുനം അനസ്സാസികന്തി വിദിത്വാ യേ വിഞ്ഞാണേ ഉപായൂപാദാനാ ചേതസോ അധിട്ഠാനാഭിനിവേസാനുസയാ തേസം ഖയാ വിരാഗാ നിരോധാ ചാഗാ പടിനിസ്സഗ്ഗാ വിമുത്തം മേ ചിത്തന്തി പജാനാമി. ഏവം ഖോ മേ, ആവുസോ, ജാനതോ ഏവം പസ്സതോ ഇമേസു പഞ്ചസു ഉപാദാനക്ഖന്ധേസു അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുത്ത’ന്തി. തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ ‘സാധൂ’തി ഭാസിതം അഭിനന്ദിതബ്ബം, അനുമോദിതബ്ബം. ‘സാധൂ’തി ഭാസിതം അഭിനന്ദിത്വാ അനുമോദിത്വാ ഉത്തരിം പഞ്ഹോ പുച്ഛിതബ്ബോ.

൧൦൦. ‘‘‘ഛയിമാ, ആവുസോ, ധാതുയോ തേന ഭഗവതാ ജാനതാ പസ്സതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന സമ്മദക്ഖാതാ. കതമാ ഛ? പഥവീധാതു, ആപോധാതു, തേജോധാതു, വായോധാതു, ആകാസധാതു, വിഞ്ഞാണധാതു – ഇമാ ഖോ, ആവുസോ, ഛ ധാതുയോ തേന ഭഗവതാ ജാനതാ പസ്സതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന സമ്മദക്ഖാതാ. കഥം ജാനതോ പനായസ്മതോ, കഥം പസ്സതോ ഇമാസു ഛസു ധാതൂസു അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുത്ത’ന്തി? ഖീണാസവസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ വുസിതവതോ കതകരണീയസ്സ ഓഹിതഭാരസ്സ അനുപ്പത്തസദത്ഥസ്സ പരിക്ഖീണഭവസംയോജനസ്സ സമ്മദഞ്ഞാവിമുത്തസ്സ അയമനുധമ്മോ ഹോതി വേയ്യാകരണായ – ‘പഥവീധാതും ഖോ അഹം, ആവുസോ, ന അത്തതോ ഉപഗച്ഛിം, ന ച പഥവീധാതുനിസ്സിതം അത്താനം. യേ ച പഥവീധാതുനിസ്സിതാ ഉപായൂപാദാനാ ചേതസോ അധിട്ഠാനാഭിനിവേസാനുസയാ തേസം ഖയാ വിരാഗാ നിരോധാ ചാഗാ പടിനിസ്സഗ്ഗാ വിമുത്തം മേ ചിത്തന്തി പജാനാമി. ആപോധാതും ഖോ അഹം, ആവുസോ…പേ… തേജോധാതും ഖോ അഹം, ആവുസോ… വായോധാതും ഖോ അഹം, ആവുസോ… ആകാസധാതും ഖോ അഹം, ആവുസോ… വിഞ്ഞാണധാതും ഖോ അഹം, ആവുസോ, ന അത്തതോ ഉപഗച്ഛിം, ന ച വിഞ്ഞാണധാതുനിസ്സിതം അത്താനം. യേ ച വിഞ്ഞാണധാതുനിസ്സിതാ ഉപായൂപാദാനാ ചേതസോ അധിട്ഠാനാഭിനിവേസാനുസയാ തേസം ഖയാ വിരാഗാ നിരോധാ ചാഗാ പടിനിസ്സഗ്ഗാ വിമുത്തം മേ ചിത്തന്തി പജാനാമി. ഏവം ഖോ മേ, ആവുസോ, ജാനതോ, ഏവം പസ്സതോ ഇമാസു ഛസു ധാതൂസു അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുത്ത’ന്തി. തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ ‘സാധൂ’തി ഭാസിതം അഭിനന്ദിതബ്ബം, അനുമോദിതബ്ബം. ‘സാധൂ’തി ഭാസിതം അഭിനന്ദിത്വാ അനുമോദിത്വാ ഉത്തരിം പഞ്ഹോ പുച്ഛിതബ്ബോ.

൧൦൧. ‘‘‘ഛ ഖോ പനിമാനി, ആവുസോ, അജ്ഝത്തികബാഹിരാനി [അജ്ഝത്തികാനി ബാഹിരാനി (സ്യാ. കം. പീ.)] ആയതനാനി തേന ഭഗവതാ ജാനതാ പസ്സതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന സമ്മദക്ഖാതാനി. കതമാനി ഛ? ചക്ഖു ചേവ രൂപാ ച, സോതഞ്ച സദ്ദാ ച, ഘാനഞ്ച ഗന്ധാ ച, ജിവ്ഹാ ച രസാ ച, കായോ ച ഫോട്ഠബ്ബാ ച, മനോ ച ധമ്മാ ച – ഇമാനി ഖോ, ആവുസോ, ഛ അജ്ഝത്തികബാഹിരാനി ആയതനാനി തേന ഭഗവതാ ജാനതാ പസ്സതാ അരഹതാ സമ്മാസമ്ബുദ്ധേന സമ്മദക്ഖാതാനി. കഥം ജാനതോ പനായസ്മതോ, കഥം പസ്സതോ ഇമേസു ഛസു അജ്ഝത്തികബാഹിരേസു ആയതനേസു അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുത്ത’ന്തി? ഖീണാസവസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ വുസിതവതോ കതകരണീയസ്സ ഓഹിതഭാരസ്സ അനുപ്പത്തസദത്ഥസ്സ പരിക്ഖീണഭവസംയോജനസ്സ സമ്മദഞ്ഞാവിമുത്തസ്സ അയമനുധമ്മോ ഹോതി വേയ്യാകരണായ – ‘ചക്ഖുസ്മിം, ആവുസോ, രൂപേ ചക്ഖുവിഞ്ഞാണേ ചക്ഖുവിഞ്ഞാണവിഞ്ഞാതബ്ബേസു ധമ്മേസു യോ ഛന്ദോ യോ രാഗോ യാ നന്ദീ [നന്ദി (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)] യാ തണ്ഹാ യേ ച ഉപായൂപാദാനാ ചേതസോ അധിട്ഠാനാഭിനിവേസാനുസയാ തേസം ഖയാ വിരാഗാ നിരോധാ ചാഗാ പടിനിസ്സഗ്ഗാ വിമുത്തം മേ ചിത്തന്തി പജാനാമി. സോതസ്മിം, ആവുസോ, സദ്ദേ സോതവിഞ്ഞാണേ…പേ… ഘാനസ്മിം, ആവുസോ, ഗന്ധേ ഘാനവിഞ്ഞാണേ… ജിവ്ഹായ, ആവുസോ, രസേ ജിവ്ഹാവിഞ്ഞാണേ… കായസ്മിം, ആവുസോ, ഫോട്ഠബ്ബേ കായവിഞ്ഞാണേ… മനസ്മിം, ആവുസോ, ധമ്മേ മനോവിഞ്ഞാണേ മനോവിഞ്ഞാണവിഞ്ഞാതബ്ബേസു ധമ്മേസു യോ ഛന്ദോ യോ രാഗോ യാ നന്ദീ യാ തണ്ഹാ യേ ച ഉപായൂപാദാനാ ചേതസോ അധിട്ഠാനാഭിനിവേസാനുസയാ തേസം ഖയാ വിരാഗാ നിരോധാ ചാഗാ പടിനിസ്സഗ്ഗാ വിമുത്തം മേ ചിത്തന്തി പജാനാമി. ഏവം ഖോ മേ, ആവുസോ, ജാനതോ ഏവം പസ്സതോ ഇമേസു ഛസു അജ്ഝത്തികബാഹിരേസു ആയതനേസു അനുപാദായ ആസവേഹി ചിത്തം വിമുത്ത’ന്തി. തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ ‘സാധൂ’തി ഭാസിതം അഭിനന്ദിതബ്ബം അനുമോദിതബ്ബം. ‘സാധൂ’തി ഭാസിതം അഭിനന്ദിത്വാ അനുമോദിത്വാ ഉത്തരിം പഞ്ഹോ പുച്ഛിതബ്ബോ.

൧൦൨. ‘‘‘കഥം ജാനതോ പനായസ്മതോ, കഥം പസ്സതോ ഇമസ്മിഞ്ച സവിഞ്ഞാണകേ കായേ ബഹിദ്ധാ ച സബ്ബനിമിത്തേസു അഹംകാരമമംകാരമാനാനുസയാ സമൂഹതാ’തി [സുസമൂഹതാതി (സീ. സ്യാ. കം. പീ.)]? ഖീണാസവസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ വുസിതവതോ കതകരണീയസ്സ ഓഹിതഭാരസ്സ അനുപ്പത്തസദത്ഥസ്സ പരിക്ഖീണഭവസംയോജനസ്സ സമ്മദഞ്ഞാവിമുത്തസ്സ അയമനുധമ്മോ ഹോതി വേയ്യാകരണായ – ‘പുബ്ബേ ഖോ അഹം, ആവുസോ, അഗാരിയഭൂതോ സമാനോ അവിദ്ദസു അഹോസിം. തസ്സ മേ തഥാഗതോ വാ തഥാഗതസാവകോ വാ ധമ്മം ദേസേസി. താഹം ധമ്മം സുത്വാ തഥാഗതേ സദ്ധം പടിലഭിം. സോ തേന സദ്ധാപടിലാഭേന സമന്നാഗതോ ഇതി പടിസഞ്ചിക്ഖിം – സമ്ബാധോ ഘരാവാസോ രജാപഥോ, അബ്ഭോകാസോ പബ്ബജ്ജാ. നയിദം സുകരം അഗാരം അജ്ഝാവസതാ ഏകന്തപരിപുണ്ണം ഏകന്തപരിസുദ്ധം സങ്ഖലിഖിതം ബ്രഹ്മചരിയം ചരിതും. യംനൂനാഹം കേസമസ്സും ഓഹാരേത്വാ കാസായാനി വത്ഥാനി അച്ഛാദേത്വാ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജേയ്യ’’’ന്തി.

‘‘സോ ഖോ അഹം, ആവുസോ, അപരേന സമയേന അപ്പം വാ ഭോഗക്ഖന്ധം പഹായ മഹന്തം വാ ഭോഗക്ഖന്ധം പഹായ, അപ്പം വാ ഞാതിപരിവട്ടം പഹായ മഹന്തം വാ ഞാതിപരിവട്ടം പഹായ കേസമസ്സും ഓഹാരേത്വാ കാസായാനി വത്ഥാനി അച്ഛാദേത്വാ അഗാരസ്മാ അനഗാരിയം പബ്ബജിം. സോ ഏവം പബ്ബജിതോ സമാനോ ഭിക്ഖൂനം സിക്ഖാസാജീവസമാപന്നോ പാണാതിപാതം പഹായ പാണാതിപാതാ പടിവിരതോ അഹോസിം നിഹിതദണ്ഡോ നിഹിതസത്ഥോ, ലജ്ജീ ദയാപന്നോ സബ്ബപാണഭൂതഹിതാനുകമ്പീ വിഹാസിം. അദിന്നാദാനം പഹായ അദിന്നാദാനാ പടിവിരതോ അഹോസിം ദിന്നാദായീ ദിന്നപാടികങ്ഖീ, അഥേനേന സുചിഭൂതേന അത്തനാ വിഹാസിം. അബ്രഹ്മചരിയം പഹായ ബ്രഹ്മചാരീ അഹോസിം ആരാചാരീ വിരതോ മേഥുനാ ഗാമധമ്മാ. മുസാവാദം പഹായ മുസാവാദാ പടിവിരതോ അഹോസിം സച്ചവാദീ സച്ചസന്ധോ ഥേതോ പച്ചയികോ അവിസംവാദകോ ലോകസ്സ. പിസുണം വാചം പഹായ പിസുണായ വാചായ പടിവിരതോ അഹോസിം, ഇതോ സുത്വാ ന അമുത്ര അക്ഖാതാ ഇമേസം ഭേദായ, അമുത്ര വാ സുത്വാ ന ഇമേസം അക്ഖാതാ അമൂസം ഭേദായ; ഇതി ഭിന്നാനം വാ സന്ധാതാ സഹിതാനം വാ അനുപ്പദാതാ സമഗ്ഗാരാമോ സമഗ്ഗരതോ സമഗ്ഗനന്ദീ സമഗ്ഗകരണിം വാചം ഭാസിതാ അഹോസിം. ഫരുസം വാചം പഹായ ഫരുസായ വാചായ പടിവിരതോ അഹോസിം; യാ സാ വാചാ നേലാ കണ്ണസുഖാ പേമനീയാ ഹദയങ്ഗമാ പോരീ ബഹുജനകന്താ ബഹുജനമനാപാ തഥാരൂപിം വാചം ഭാസിതാ അഹോസിം. സമ്ഫപ്പലാപം പഹായ സമ്ഫപ്പലാപാ പടിവിരതോ അഹോസിം; കാലവാദീ ഭൂതവാദീ അത്ഥവാദീ ധമ്മവാദീ വിനയവാദീ നിധാനവതിം വാചം ഭാസിതാ അഹോസിം കാലേന സാപദേസം പരിയന്തവതിം അത്ഥസംഹിതം.

‘‘സോ ബീജഗാമഭൂതഗാമസമാരമ്ഭാ പടിവിരതോ അഹോസിം, ഏകഭത്തികോ അഹോസിം രത്തൂപരതോ വിരതോ വികാലഭോജനാ. നച്ചഗീതവാദിതവിസൂകദസ്സനാ പടിവിരതോ അഹോസിം. മാലാഗന്ധവിലേപനധാരണമണ്ഡനവിഭൂസനട്ഠാനാ പടിവിരതോ അഹോസിം. ഉച്ചാസയനമഹാസയനാ പടിവിരതോ അഹോസിം. ജാതരൂപരജതപടിഗ്ഗഹണാ പടിവിരതോ അഹോസിം, ആമകധഞ്ഞപടിഗ്ഗഹണാ പടിവിരതോ അഹോസിം, ആമകമംസപടിഗ്ഗഹണാ പടിവിരതോ അഹോസിം; ഇത്ഥികുമാരികപടിഗ്ഗഹണാ പടിവിരതോ അഹോസിം, ദാസിദാസപടിഗ്ഗഹണാ പടിവിരതോ അഹോസിം, അജേളകപടിഗ്ഗഹണാ പടിവിരതോ അഹോസിം, കുക്കുടസൂകരപടിഗ്ഗഹണാ പടിവിരതോ അഹോസിം, ഹത്ഥിഗവസ്സവളവപടിഗ്ഗഹണാ പടിവിരതോ അഹോസിം, ഖേത്തവത്ഥുപടിഗ്ഗഹണാ പടിവിരതോ അഹോസിം. ദൂതേയ്യപഹിണഗമനാനുയോഗാ പടിവിരതോ അഹോസിം, കയവിക്കയാ പടിവിരതോ അഹോസിം, തുലാകൂടകംസകൂടമാനകൂടാ പടിവിരതോ അഹോസിം, ഉക്കോടനവഞ്ചനനികതിസാചിയോഗാ പടിവിരതോ അഹോസിം, ഛേദനവധബന്ധനവിപരാമോസആലോപസഹസാകാരാ പടിവിരതോ അഹോസിം.

‘‘സോ സന്തുട്ഠോ അഹോസിം കായപരിഹാരികേന ചീവരേന, കുച്ഛിപരിഹാരികേന പിണ്ഡപാതേന. സോ യേന യേനേവ [യേന യേന ച (ക.)] പക്കമിം സമാദായേവ പക്കമിം. സേയ്യഥാപി നാമ പക്ഖീ സകുണോ യേന യേനേവ ഡേതി സപത്തഭാരോവ ഡേതി; ഏവമേവ ഖോ അഹം, ആവുസോ; സന്തുട്ഠോ അഹോസിം കായപരിഹാരികേന ചീവരേന, കുച്ഛിപരിഹാരികേന പിണ്ഡപാതേന. സോ യേന യേനേവ പക്കമിം സമാദായേവ പക്കമിം. സോ ഇമിനാ അരിയേന സീലക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ അജ്ഝത്തം അനവജ്ജസുഖം പടിസംവേദേസിം.

൧൦൩. ‘‘സോ ചക്ഖുനാ രൂപം ദിസ്വാ ന നിമിത്തഗ്ഗാഹീ അഹോസിം നാനുബ്യഞ്ജനഗ്ഗാഹീ; യത്വാധികരണമേനം ചക്ഖുന്ദ്രിയം അസംവുതം വിഹരന്തം അഭിജ്ഝാദോമനസ്സാ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ അന്വാസ്സവേയ്യും, തസ്സ സംവരായ പടിപജ്ജിം; രക്ഖിം ചക്ഖുന്ദ്രിയം, ചക്ഖുന്ദ്രിയേ സംവരം ആപജ്ജിം. സോതേന സദ്ദം സുത്വാ…പേ… ഘാനേന ഗന്ധം ഘായിത്വാ…പേ… ജിവ്ഹായ രസം സായിത്വാ…പേ… കായേന ഫോട്ഠബ്ബം ഫുസിത്വാ…പേ… മനസാ ധമ്മം വിഞ്ഞായ ന നിമിത്തഗ്ഗാഹീ അഹോസിം നാനുബ്യഞ്ജനഗ്ഗാഹീ; യത്വാധികരണമേനം മനിന്ദ്രിയം അസംവുതം വിഹരന്തം അഭിജ്ഝാദോമനസ്സാ പാപകാ അകുസലാ ധമ്മാ അന്വാസ്സവേയ്യും, തസ്സ സംവരായ പടിപജ്ജിം; രക്ഖിം മനിന്ദ്രിയം, മനിന്ദ്രിയേ സംവരം ആപജ്ജിം. സോ ഇമിനാ അരിയേന ഇന്ദ്രിയസംവരേന സമന്നാഗതോ അജ്ഝത്തം അബ്യാസേകസുഖം പടിസംവേദേസിം.

‘‘സോ അഭിക്കന്തേ പടിക്കന്തേ സമ്പജാനകാരീ അഹോസിം, ആലോകിതേ വിലോകിതേ സമ്പജാനകാരീ അഹോസിം, സമിഞ്ജിതേ പസാരിതേ സമ്പജാനകാരീ അഹോസിം, സങ്ഘാടിപത്തചീവരധാരണേ സമ്പജാനകാരീ അഹോസിം, അസിതേ പീതേ ഖായിതേ സായിതേ സമ്പജാനകാരീ അഹോസിം, ഉച്ചാരപസ്സാവകമ്മേ സമ്പജാനകാരീ അഹോസിം, ഗതേ ഠിതേ നിസിന്നേ സുത്തേ ജാഗരിതേ ഭാസിതേ തുണ്ഹീഭാവേ സമ്പജാനകാരീ അഹോസിം.

‘‘സോ ഇമിനാ ച അരിയേന സീലക്ഖന്ധേന സമന്നാഗതോ, (ഇമായ ച അരിയായ സന്തുട്ഠിയാ സമന്നാഗതോ,) [പസ്സ മ. നി. ൧.൨൯൬ ചൂളഹത്ഥിപദോപമേ] ഇമിനാ ച അരിയേന ഇന്ദ്രിയസംവരേന സമന്നാഗതോ, ഇമിനാ ച അരിയേന സതിസമ്പജഞ്ഞേന സമന്നാഗതോ വിവിത്തം സേനാസനം ഭജിം അരഞ്ഞം രുക്ഖമൂലം പബ്ബതം കന്ദരം ഗിരിഗുഹം സുസാനം വനപത്ഥം അബ്ഭോകാസം പലാലപുഞ്ജം. സോ പച്ഛാഭത്തം പിണ്ഡപാതപടിക്കന്തോ നിസീദിം പല്ലങ്കം ആഭുജിത്വാ ഉജും കായം പണിധായ പരിമുഖം സതിം ഉപട്ഠപേത്വാ.

‘‘സോ അഭിജ്ഝം ലോകേ പഹായ വിഗതാഭിജ്ഝേന ചേതസാ വിഹാസിം, അഭിജ്ഝായ ചിത്തം പരിസോധേസിം. ബ്യാപാദപദോസം പഹായ അബ്യാപന്നചിത്തോ വിഹാസിം സബ്ബപാണഭൂതഹിതാനുകമ്പീ, ബ്യാപാദപദോസാ ചിത്തം പരിസോധേസിം. ഥിനമിദ്ധം പഹായ വിഗതഥിനമിദ്ധോ വിഹാസിം ആലോകസഞ്ഞീ സതോ സമ്പജാനോ, ഥിനമിദ്ധാ ചിത്തം പരിസോധേസിം. ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചം പഹായ അനുദ്ധതോ വിഹാസിം അജ്ഝത്തം, വൂപസന്തചിത്തോ, ഉദ്ധച്ചകുക്കുച്ചാ ചിത്തം പരിസോധേസിം. വിചികിച്ഛം പഹായ തിണ്ണവിചികിച്ഛോ വിഹാസിം അകഥംകഥീ കുസലേസു ധമ്മേസു, വിചികിച്ഛായ ചിത്തം പരിസോധേസിം.

൧൦൪. ‘‘സോ ഇമേ പഞ്ച നീവരണേ പഹായ ചേതസോ ഉപക്കിലേസേ പഞ്ഞായ ദുബ്ബലീകരണേ വിവിച്ചേവ കാമേഹി വിവിച്ച അകുസലേഹി ധമ്മേഹി സവിതക്കം സവിചാരം വിവേകജം പീതിസുഖം പഠമം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹാസിം. വിതക്കവിചാരാനം വൂപസമാ അജ്ഝത്തം സമ്പസാദനം ചേതസോ ഏകോദിഭാവം അവിതക്കം അവിചാരം സമാധിജം പീതിസുഖം ദുതിയം ഝാനം…പേ… തതിയം ഝാനം… ചതുത്ഥം ഝാനം ഉപസമ്പജ്ജ വിഹാസിം.

‘‘സോ ഏവം സമാഹിതേ ചിത്തേ പരിസുദ്ധേ പരിയോദാതേ അനങ്ഗണേ വിഗതൂപക്കിലേസേ മുദുഭൂതേ കമ്മനിയേ ഠിതേ ആനേഞ്ജപ്പത്തേ ആസവാനം ഖയഞാണായ ചിത്തം അഭിനിന്നാമേസിം. സോ ഇദം ദുക്ഖന്തി യഥാഭൂതം അബ്ഭഞ്ഞാസിം, അയം ദുക്ഖസമുദയോതി യഥാഭൂതം അബ്ഭഞ്ഞാസിം, അയം ദുക്ഖനിരോധോതി യഥാഭൂതം അബ്ഭഞ്ഞാസിം, അയം ദുക്ഖനിരോധഗാമിനീ പടിപദാതി യഥാഭൂതം അബ്ഭഞ്ഞാസിം; ഇമേ ആസവാതി യഥാഭൂതം അബ്ഭഞ്ഞാസിം, അയം ആസവസമുദയോതി യഥാഭൂതം അബ്ഭഞ്ഞാസിം, അയം ആസവനിരോധോതി യഥാഭൂതം അബ്ഭഞ്ഞാസിം, അയം ആസവനിരോധഗാമിനീ പടിപദാതി യഥാഭൂതം അബ്ഭഞ്ഞാസിം. തസ്സ മേ ഏവം ജാനതോ ഏവം പസ്സതോ കാമാസവാപി ചിത്തം വിമുച്ചിത്ഥ, ഭവാസവാപി ചിത്തം വിമുച്ചിത്ഥ, അവിജ്ജാസവാപി ചിത്തം വിമുച്ചിത്ഥः വിമുത്തസ്മിം വിമുത്തമിതി ഞാണം അഹോസി. ഖീണാ ജാതി, വുസിതം ബ്രഹ്മചരിയം, കതം കരണീയം, നാപരം ഇത്ഥത്തായാതി അബ്ഭഞ്ഞാസിം. ഏവം ഖോ മേ, ആവുസോ, ജാനതോ ഏവം പസ്സതോ ഇമസ്മിഞ്ച സവിഞ്ഞാണകേ കായേ ബഹിദ്ധാ ച സബ്ബനിമിത്തേസു അഹംകാരമമംകാരമാനാനുസയാ സമൂഹതാ’’തി. ‘‘തസ്സ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖുനോ ‘സാധൂ’തി ഭാസിതം അഭിനന്ദിതബ്ബം അനുമോദിതബ്ബം. ‘സാധൂ’തി ഭാസിതം അഭിനന്ദിത്വാ അനുമോദിത്വാ ഏവമസ്സ വചനീയോ – ‘ലാഭാ നോ, ആവുസോ, സുലദ്ധം നോ, ആവുസോ, യേ മയം ആയസ്മന്തം താദിസം സബ്രഹ്മചാരിം സമനുപസ്സാമാ’’’തി [പസ്സാമാതി (സീ.)].

ഇദമവോച ഭഗവാ. അത്തമനാ തേ ഭിക്ഖൂ ഭഗവതോ ഭാസിതം അഭിനന്ദുന്തി.

ഛബ്ബിസോധനസുത്തം നിട്ഠിതം ദുതിയം.