൪. പദട്ഠാനഹാരവിഭങ്ഗോ

൨൨. തത്ഥ കതമോ പദട്ഠാനോ ഹാരോ? ‘‘ധമ്മം ദേസേതി ജിനോ’’തി, അയം പദട്ഠാനോ ഹാരോ. കിം ദേസേതി? സബ്ബധമ്മയാഥാവഅസമ്പടിവേധലക്ഖണാ അവിജ്ജാ, തസ്സാ വിപല്ലാസാ പദട്ഠാനം. അജ്ഝോസാനലക്ഖണാ തണ്ഹാ, തസ്സാ പിയരൂപം സാതരൂപം പദട്ഠാനം. പത്ഥനലക്ഖണോ ലോഭോ, തസ്സ അദിന്നാദാനം പദട്ഠാനം. വണ്ണസണ്ഠാനബ്യഞ്ജനഗ്ഗഹണലക്ഖണാ സുഭസഞ്ഞാ, തസ്സാ ഇന്ദ്രിയാ സംവരോ പദട്ഠാനം. സാസവഫസ്സഉപഗമനലക്ഖണാ സുഖസഞ്ഞാ, തസ്സാ അസ്സാദോ പദട്ഠാനം. സങ്ഖതലക്ഖണാനം ധമ്മാനം അസമനുപസ്സനലക്ഖണാ നിച്ചസഞ്ഞാ, തസ്സാ വിഞ്ഞാണം പദട്ഠാനം. അനിച്ചസഞ്ഞാദുക്ഖസഞ്ഞാഅസമനുപസ്സനലക്ഖണാ അത്തസഞ്ഞാ, തസ്സാ നാമകായോ പദട്ഠാനം. സബ്ബധമ്മസമ്പടിവേധലക്ഖണാ വിജ്ജാ, തസ്സാ സബ്ബം നേയ്യം പദട്ഠാനം. ചിത്തവിക്ഖേപപടിസംഹരണലക്ഖണോ സമഥോ, തസ്സ അസുഭാ പദട്ഠാനം. ഇച്ഛാവചരപടിസംഹരണലക്ഖണോ അലോഭോ, തസ്സ അദിന്നാദാനാ വേരമണീ [വേരമണി (ക.)] പദട്ഠാനം. അബ്യാപജ്ജലക്ഖണോ അദോസോ, തസ്സ പാണാതിപാതാ വേരമണീ പദട്ഠാനം. വത്ഥുഅവിപ്പടിപത്തിലക്ഖണോ [വത്ഥുഅവിപ്പടിപാദാനലക്ഖണോ (സീ. ക.)] അമോഹോ, തസ്സ സമ്മാപടിപത്തി പദട്ഠാനം. വിനീലകവിപുബ്ബകഗഹണലക്ഖണാ അസുഭസഞ്ഞാ, തസ്സാ നിബ്ബിദാ പദട്ഠാനം. സാസവഫസ്സപരിജാനനലക്ഖണാ ദുക്ഖസഞ്ഞാ, തസ്സാ വേദനാ പദട്ഠാനം. സങ്ഖതലക്ഖണാനം ധമ്മാനം സമനുപസ്സനലക്ഖണാ അനിച്ചസഞ്ഞാ, തസ്സാ ഉപ്പാദവയാ പദട്ഠാനം. സബ്ബധമ്മഅഭിനിവേസലക്ഖണാ അനത്തസഞ്ഞാ, തസ്സാ ധമ്മസഞ്ഞാ പദട്ഠാനം.

പഞ്ച കാമഗുണാ കാമരാഗസ്സ പദട്ഠാനം, പഞ്ചിന്ദ്രിയാനി രൂപീനി രൂപരാഗസ്സ പദട്ഠാനം, ഛട്ഠായതനം ഭവരാഗസ്സ പദട്ഠാനം, നിബ്ബത്തഭവാനുപസ്സിതാ പഞ്ചന്നം ഉപാദാനക്ഖന്ധാനം പദട്ഠാനം, പുബ്ബേനിവാസാനുസ്സതിഞാണദസ്സനസ്സ പദട്ഠാനം. ഓകപ്പനലക്ഖണാ സദ്ധാ അധിമുത്തിപച്ചുപട്ഠാനാ ച, അനാവിലലക്ഖണോ പസാദോ സമ്പസീദനപച്ചുപട്ഠാനോ ച. അഭിപത്ഥിയനലക്ഖണാ സദ്ധാ, തസ്സാ അവേച്ചപസാദോ പദട്ഠാനം. അനാവിലലക്ഖണോ പസാദോ, തസ്സ സദ്ധാ പദട്ഠാനം. ആരമ്ഭലക്ഖണം വീരിയം, തസ്സ സമ്മപ്പധാനം പദട്ഠാനം. അപിലാപനലക്ഖണാ സതി, തസ്സാ സതിപട്ഠാനം പദട്ഠാനം. ഏകഗ്ഗലക്ഖണോ സമാധി, തസ്സ ഝാനാനി പദട്ഠാനം. പജാനനലക്ഖണാ പഞ്ഞാ, തസ്സാ സച്ചാനി പദട്ഠാനം.

അപരോ നയോ, അസ്സാദമനസികാരലക്ഖണോ അയോനിസോമനസികാരോ, തസ്സ അവിജ്ജാ പദട്ഠാനം. സച്ചസമ്മോഹനലക്ഖണാ അവിജ്ജാ, സാ സങ്ഖാരാനം പദട്ഠാനം. പുനബ്ഭവവിരോഹണലക്ഖണാ സങ്ഖാരാ, തേ [തം (ക.)] വിഞ്ഞാണസ്സ പദട്ഠാനം. ഓപപച്ചയികനിബ്ബത്തിലക്ഖണം വിഞ്ഞാണം, തം നാമരൂപസ്സ പദട്ഠാനം. നാമകായരൂപകായസങ്ഘാതലക്ഖണം നാമരൂപം, തം ഛളായതനസ്സ പദട്ഠാനം. ഇന്ദ്രിയവവത്ഥാനലക്ഖണം ഛളായതനം, തം ഫസ്സസ്സ പദട്ഠാനം. ചക്ഖുരൂപവിഞ്ഞാണസന്നിപാതലക്ഖണോ ഫസ്സോ, സോ വേദനായ പദട്ഠാനം. ഇട്ഠാനിട്ഠഅനുഭവനലക്ഖണാ വേദനാ, സാ തണ്ഹായ പദട്ഠാനം. അജ്ഝോസാനലക്ഖണാ തണ്ഹാ, സാ ഉപാദാനസ്സ പദട്ഠാനം. ഓപപച്ചയികം ഉപാദാനം, തം ഭവസ്സ പദട്ഠാനം. നാമകായരൂപകായസമ്ഭവനലക്ഖണോ ഭവോ, സോ ജാതിയാ പദട്ഠാനം. ഖന്ധപാതുഭവനലക്ഖണാ ജാതി, സാ ജരായ പദട്ഠാനം. ഉപധിപരിപാകലക്ഖണാ ജരാ, സാ മരണസ്സ പദട്ഠാനം. ജീവിതിന്ദ്രിയുപച്ഛേദലക്ഖണം മരണം, തം സോകസ്സ പദട്ഠാനം. ഉസ്സുക്കകാരകോ സോകോ, സോ പരിദേവസ്സ പദട്ഠാനം. ലാലപ്പകാരകോ പരിദേവോ, സോ ദുക്ഖസ്സ പദട്ഠാനം. കായസംപീളനം ദുക്ഖം, തം ദോമനസ്സസ്സ പദട്ഠാനം. ചിത്തസംപീളനം ദോമനസ്സം, തം ഉപായാസസ്സ പദട്ഠാനം. ഓദഹനകാരകോ ഉപായാസോ, സോ ഭവസ്സ പദട്ഠാനം. ഇമാനി ഭവങ്ഗാനി യദാ സമഗ്ഗാനി നിബ്ബത്താനി ഭവന്തി സോ ഭവോ, തം സംസാരസ്സ പദട്ഠാനം. നിയ്യാനികലക്ഖണോ മഗ്ഗോ, സോ നിരോധസ്സ പദട്ഠാനം.

തിത്ഥഞ്ഞുതാ പീതഞ്ഞുതായ പദട്ഠാനം, പീതഞ്ഞുതാ പത്തഞ്ഞുതായ [മത്തഞ്ഞുതായ (സീ. ക.)] പദട്ഠാനം, പത്തഞ്ഞുതാ അത്തഞ്ഞുതായ പദട്ഠാനം, അത്തഞ്ഞുതാ പുബ്ബേകതപുഞ്ഞതായ പദട്ഠാനം, പുബ്ബേകതപുഞ്ഞതാ പതിരൂപദേസവാസസ്സ പദട്ഠാനം, പതിരൂപദേസവാസോ സപ്പുരിസൂപനിസ്സയസ്സ പദട്ഠാനം, സപ്പുരിസൂപനിസ്സയോ അത്തസമ്മാപണിധാനസ്സ പദട്ഠാനം, അത്തസമ്മാപണിധാനം സീലാനം പദട്ഠാനം, സീലാനി അവിപ്പടിസാരസ്സ പദട്ഠാനം, അവിപ്പടിസാരോ പാമോജ്ജസ്സ പദട്ഠാനം, പാമോജ്ജം പീതിയാ പദട്ഠാനം, പീതി പസ്സദ്ധിയാ പദട്ഠാനം, പസ്സദ്ധി സുഖസ്സ പദട്ഠാനം, സുഖം സമാധിസ്സ പദട്ഠാനം, സമാധി യഥാഭൂതഞാണദസ്സനസ്സ പദട്ഠാനം, യഥാഭൂതഞാണദസ്സനം നിബ്ബിദായ പദട്ഠാനം, നിബ്ബിദാ വിരാഗസ്സ പദട്ഠാനം, വിരാഗോ വിമുത്തിയാ പദട്ഠാനം. വിമുത്തി വിമുത്തിഞാണദസ്സനസ്സ പദട്ഠാനം. ഏവം യോ കോചി ഉപനിസ്സയോ യോ കോചി പച്ചയോ, സബ്ബോ സോ പദട്ഠാനം. തേനാഹ ആയസ്മാ മഹാകച്ചായനോ ‘‘ധമ്മം ദേസേതി ജിനോ’’തി.

നിയുത്തോ പദട്ഠാനോ ഹാരോ.