൧൨. ഭദ്രാവുധമാണവപുച്ഛാനിദ്ദേസോ

൭൦. ഓകഞ്ജഹം തണ്ഹച്ഛിദം അനേജം, [ഇച്ചായസ്മാ ഭദ്രാവുധോ]

നന്ദിഞ്ജഹം ഓഘതിണ്ണം വിമുത്തം;

കപ്പഞ്ജഹം അഭിയാചേ സുമേധം, സുത്വാന നാഗസ്സ അപനമിസ്സന്തി [അപഗമിസ്സന്തി (ക.)] ഇതോ.

ഓകഞ്ജഹം തണ്ഹച്ഛിദം അനേജന്തി. ഓകഞ്ജഹന്തി രൂപധാതുയാ യോ ഛന്ദോ യോ രാഗോ യാ നന്ദീ യാ തണ്ഹാ യേ ഉപായുപാദാനാ [ഉപയുപാദാനാ (ക.)] ചേതസോ അധിട്ഠാനാഭിനിവേസാനുസയാ, തേ ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ പഹീനാ ഉച്ഛിന്നമൂലാ താലാവത്ഥുകതാ അനഭാവംകതാ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മാ. തസ്മാ ബുദ്ധോ ഓകഞ്ജഹോ. വേദനാധാതുയാ…പേ… സഞ്ഞാധാതുയാ… സങ്ഖാരധാതുയാ… വിഞ്ഞാണധാതുയാ യോ ഛന്ദോ യോ രാഗോ യാ നന്ദീ യാ തണ്ഹാ യേ ഉപായുപാദാനാ ചേതസോ അധിട്ഠാനാഭിനിവേസാനുസയാ, തേ ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ പഹീനാ ഉച്ഛിന്നമൂലാ താലാവത്ഥുകതാ അനഭാവംകതാ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മാ. തസ്മാ ബുദ്ധോ ഓകഞ്ജഹോ.

തണ്ഹച്ഛിദന്തി. തണ്ഹാതി രൂപതണ്ഹാ…പേ… ധമ്മതണ്ഹാ. സാ തണ്ഹാ ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ ഛിന്നാ ഉച്ഛിന്നാ സമുച്ഛിന്നാ വൂപസന്താ പടിപ്പസ്സദ്ധാ അഭബ്ബുപ്പത്തികാ ഞാണഗ്ഗിനാ ദഡ്ഢാ. തസ്മാ ബുദ്ധോ തണ്ഹച്ഛിദോ. അനേജോതി ഏജാ വുച്ചതി തണ്ഹാ. യോ രാഗോ സാരാഗോ …പേ… അഭിജ്ഝാ ലോഭോ അകുസലമൂലം. സാ ഏജാ തണ്ഹാ ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ പഹീനാ ഉച്ഛിന്നമൂലാ താലാവത്ഥുകതാ അനഭാവംകതാ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മാ. തസ്മാ ബുദ്ധോ അനേജോ. ഏജായ പഹീനത്താ അനേജോ ഭഗവാ ലാഭേപി ന ഇഞ്ജതി, അലാഭേപി ന ഇഞ്ജതി, യസേപി ന ഇഞ്ജതി, അയസേപി ന ഇഞ്ജതി, പസംസായപി ന ഇഞ്ജതി, നിന്ദായപി ന ഇഞ്ജതി, സുഖേപി ന ഇഞ്ജതി, ദുക്ഖേപി ന ഇഞ്ജതി ന ചലതി ന വേധതി ന പവേധതി ന സമ്പവേധതീതി. തസ്മാ ബുദ്ധോ അനേജോതി – ഓകഞ്ജഹം തണ്ഹച്ഛിദം അനേജം. ഇച്ചായസ്മാ ഭദ്രാവുധോതി. ഇച്ചാതി പദസന്ധി…പേ… ആയസ്മാതി, പിയവചനം…പേ… ഭദ്രാവുധോതി തസ്സ ബ്രാഹ്മണസ്സ നാമം…പേ… അഭിലാപോതി – ഇച്ചായസ്മാ ഭദ്രാവുധോ.

നന്ദിഞ്ജഹം ഓഘതിണ്ണം വിമുത്തന്തി നന്ദീ വുച്ചതി തണ്ഹാ. യോ രാഗോ സാരാഗോ…പേ… അഭിജ്ഝാ ലോഭോ അകുസലമൂലം. സാ നന്ദീ സാ തണ്ഹാ ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ പഹീനാ ഉച്ഛിന്നമൂലാ താലാവത്ഥുകതാ അനഭാവംകതാ ആയതിം അനുപ്പാദധമ്മാ. തസ്മാ ബുദ്ധോ നന്ദിഞ്ജഹോ. ഓഘതിണ്ണന്തി ഭഗവാ കാമോഘം തിണ്ണോ ഭവോഘം തിണ്ണോ ദിട്ഠോഘം തിണ്ണോ അവിജ്ജോഘം തിണ്ണോ സബ്ബസംസാരപഥം തിണ്ണോ ഉത്തിണ്ണോ നിത്ഥിണ്ണോ അതിക്കന്തോ സമതിക്കന്തോ വീതിവത്തോ. സോ വുത്ഥവാസോ ചിണ്ണചരണോ…പേ… ജാതിമരണസംസാരോ നത്ഥി തസ്സ പുനബ്ഭവോതി – നന്ദിഞ്ജഹം ഓഘതിണ്ണം. വിമുത്തന്തി ഭഗവതോ രാഗാ ചിത്തം മുത്തം വിമുത്തം സുവിമുത്തം, ദോസാ ചിത്തം… മോഹാ ചിത്തം…പേ… സബ്ബാകുസലാഭിസങ്ഖാരേഹി ചിത്തം മുത്തം വിമുത്തം സുവിമുത്തന്തി – നന്ദിഞ്ജഹം ഓഘതിണ്ണം വിമുത്തം.

കപ്പഞ്ജഹം അഭിയാചേ സുമേധന്തി. കപ്പാതി ദ്വേ കപ്പാ – തണ്ഹാകപ്പോ ച ദിട്ഠികപ്പോ ച…പേ… അയം തണ്ഹാകപ്പോ…പേ… അയം ദിട്ഠികപ്പോ. ബുദ്ധസ്സ ഭഗവതോ തണ്ഹാകപ്പോ പഹീനോ ദിട്ഠികപ്പോ പടിനിസ്സട്ഠോ. തണ്ഹാകപ്പസ്സ പഹീനത്താ ദിട്ഠികപ്പസ്സ പടിനിസ്സട്ഠത്താ തസ്മാ ബുദ്ധോ കപ്പഞ്ജഹോ. അഭിയാചേതി യാചാമി അഭിയാചാമി അജ്ഝേസാമി സാദിയാമി പത്ഥയാമി പിഹയാമി ജപ്പാമി അഭിജപ്പാമി. സുമേധാ വുച്ചതി പഞ്ഞാ. യാ പഞ്ഞാ പജാനനാ…പേ… അമോഹോ ധമ്മവിചയോ സമ്മാദിട്ഠി. ഭഗവാ ഇമായ മേധായ പഞ്ഞായ ഉപേതോ സമുപേതോ ഉപാഗതോ സമുപാഗതോ ഉപപന്നോ സമുപപന്നോ സമന്നാഗതോ. തസ്മാ ബുദ്ധോ സുമേധോതി – കപ്പഞ്ജഹം അഭിയാചേ സുമേധം.

സുത്വാന നാഗസ്സ അപനമിസ്സന്തി ഇതോതി. നാഗസ്സാതി നാഗോ. ഭഗവാ ആഗും ന കരോതീതി നാഗോ, ന ഗച്ഛതീതി നാഗോ, ന ആഗച്ഛതീതി നാഗോ…പേ… ഏവം ഭഗവാ ന ഗച്ഛതീതി നാഗോ. സുത്വാന നാഗസ്സ അപനമിസ്സന്തി ഇതോതി തുയ്ഹം വചനം ബ്യപ്പഥം ദേസനം അനുസാസനം അനുസിട്ഠം സുത്വാ സുണിത്വാ ഉഗ്ഗഹേത്വാ ഉപധാരയിത്വാ ഉപലക്ഖയിത്വാ ഇതോ അപനമിസ്സന്തി വജിസ്സന്തി പക്കമിസ്സന്തി ദിസാവിദിസം ഗമിസ്സന്തീതി – സുത്വാന നാഗസ്സ അപനമിസ്സന്തി ഇതോ. തേനാഹ സോ ബ്രാഹ്മണോ –

‘‘ഓകഞ്ജഹം തണ്ഹച്ഛിദം അനേജം, [ഇച്ചായസ്മാ ഭദ്രാവുധോ]

നന്ദിഞ്ജഹം ഓഘതിണ്ണം വിമുത്തം;

കപ്പഞ്ജഹം അഭിയാചേ സുമേധം, സുത്വാന നാഗസ്സ അപനമിസ്സന്തി ഇതോ’’തി.

൭൧. നാനാജനാ ജനപദേഹി സങ്ഗതാ, തവ വീര വാക്യം അഭികങ്ഖമാനാ;

തേസം തുവം സാധു വിയാകരോഹി, തഥാ ഹി തേ വിദിതോ ഏസ ധമ്മോ.

നാനാജനാ ജനപദേഹി സങ്ഗതാതി. നാനാജനാതി ഖത്തിയാ ച ബ്രാഹ്മണാ ച വേസ്സാ ച സുദ്ദാ ച ഗഹട്ഠാ ച പബ്ബജിതാ ച ദേവാ ച മനുസ്സാ ച. ജനപദേഹി സങ്ഗതാതി അങ്ഗാ ച മഗധാ ച കലിങ്ഗാ ച കാസിയാ ച കോസലാ ച വജ്ജിയാ ച മല്ലാ ച ചേതിയമ്ഹാ ച [ചേതിയമ്ഹാ ച സാഗരമ്ഹാ ച (സ്യാ.)] വംസാ ച കുരുമ്ഹാ ച പഞ്ചാലാ ച മച്ഛാ ച സുരസേനാ ച അസ്സകാ ച അവന്തിയാ ച യോനാ [യോനകാ (ക.) മഹാനി. ൫൫] ച കമ്ബോജാ ച. സങ്ഗതാതി സങ്ഗതാ സമാഗതാ സമോഹിതാ സന്നിപതിതാതി – നാനാജനാ ജനപദേഹി സങ്ഗതാ.

തവ വീര വാക്യം അഭികങ്ഖമാനാതി. വീരാതി വീരോ. ഭഗവാ വീരിയവാതി വീരോ, പഹൂതി വീരോ, വിസവീതി വീരോ, അലമത്തോതി വീരോ, വിഗതലോമഹംസോതിപി വീരോ.

വിരതോ ഇധ സബ്ബപാപകേഹി, നിരയദുക്ഖം അതിച്ച വീരിയവാ സോ;

സോ വീരിയവാ പധാനവാ, വീരോ താദി പവുച്ചതേ തഥത്താതി.

തവ വീര വാക്യം അഭികങ്ഖമാനാതി തുയ്ഹം വചനം ബ്യപ്പഥം ദേസനം അനുസാസനം അനുസിട്ഠം. അഭികങ്ഖമാനാതി അഭികങ്ഖമാനാ ഇച്ഛമാനാ സാദിയമാനാ പത്ഥയമാനാ പിഹയമാനാ അഭിജപ്പമാനാതി – തവ വീര വാക്യം അഭികങ്ഖമാനാ.

തേസം തുവം സാധു വിയാകരോഹീതി. തേസന്തി തേസം ഖത്തിയാനം ബ്രാഹ്മണാനം വേസ്സാനം സുദ്ദാനം ഗഹട്ഠാനം പബ്ബജിതാനം ദേവാനം മനുസ്സാനം. തുവന്തി ഭഗവന്തം ഭണതി. സാധു വിയാകരോഹീതി സാധു ആചിക്ഖാഹി ദേസേഹി പഞ്ഞപേഹി പട്ഠപേഹി വിവരാഹി വിഭജാഹി ഉത്താനീകരോഹി പകാസേഹീതി – തേസം തുവം സാധു വിയാകരോഹി.

തഥാ ഹി തേ വിദിതോ ഏസ ധമ്മോതി തഥാ ഹി തേ വിദിതോ തുലിതോ തീരിതോ വിഭൂതോ വിഭാവിതോ ഏസ ധമ്മോതി – തഥാ ഹി തേ വിദിതോ ഏസ ധമ്മോ. തേനാഹ സോ ബ്രാഹ്മണോ –

‘‘നാനാജനാ ജനപദേഹി സങ്ഗതാ, തവ വീര വാക്യം അഭികങ്ഖമാനാ;

തേസം തുവം സാധു വിയാകരോഹി, തഥാ ഹി തേ വിദിതോ ഏസ ധമ്മോ’’തി.

൭൨. ആദാനതണ്ഹം വിനയേഥ സബ്ബം, [ഭദ്രാവുധാതി ഭഗവാ]

ഉദ്ധം അധോ തിരിയഞ്ചാപി മജ്ഝേ;

യം യഞ്ഹി ലോകസ്മിമുപാദിയന്തി, തേനേവ മാരോ അന്വേതി ജന്തും.

ആദാനതണ്ഹം വിനയേഥ സബ്ബന്തി ആദാനതണ്ഹം വുച്ചതി രൂപതണ്ഹാ…പേ… ആദാനതണ്ഹാതി കിംകാരണാ വുച്ചതി ആദാനതണ്ഹാ? തായ തണ്ഹായ രൂപം ആദിയന്തി ഉപാദിയന്തി ഗണ്ഹന്തി പരാമസന്തി അഭിനിവിസന്തി. വേദനം…പേ… സഞ്ഞം… സങ്ഖാരേ… വിഞ്ഞാണം… ഗതിം… ഉപപത്തിം… പടിസന്ധിം… ഭവം… സംസാരം… വട്ടം ആദിയന്തി ഉപാദിയന്തി ഗണ്ഹന്തി പരാമസന്തി അഭിനിവിസന്തി. തംകാരണാ വുച്ചതി ആദാനതണ്ഹാ. ആദാനതണ്ഹം വിനയേഥ സബ്ബന്തി സബ്ബം ആദാനതണ്ഹം വിനയേയ്യ പടിവിനയേയ്യ പജഹേയ്യ വിനോദേയ്യ ബ്യന്തീകരേയ്യ അനഭാവം ഗമേയ്യാതി – ആദാനതണ്ഹം വിനയേഥ സബ്ബം. ഭദ്രാവുധാതി ഭഗവാതി. ഭദ്രാവുധാതി ഭഗവാ തം ബ്രാഹ്മണം നാമേന ആലപതി. ഭഗവാതി ഗാരവാധിവചനമേതം…പേ… സച്ഛികാ പഞ്ഞത്തി, യദിദം ഭഗവാതി – ഭദ്രാവുധാതി ഭഗവാ.

ഉദ്ധം അധോ തിരിയഞ്ചാപി മജ്ഝേതി. ഉദ്ധന്തി അനാഗതം; അധോതി അതീതം; തിരിയഞ്ചാപി മജ്ഝേതി പച്ചുപ്പന്നം. ഉദ്ധന്തി ദേവലോകോ; അധോതി നിരയലോകോ; തിരിയഞ്ചാപി മജ്ഝേതി മനുസ്സലോകോ. അഥ വാ, ഉദ്ധന്തി കുസലാ ധമ്മാ; അധോതി അകുസലാ ധമ്മാ; തിരിയഞ്ചാപി മജ്ഝേതി അബ്യാകതാ ധമ്മാ. ഉദ്ധന്തി അരൂപധാതു; അധോതി കാമധാതു; തിരിയഞ്ചാപി മജ്ഝേതി രൂപധാതു. ഉദ്ധന്തി സുഖാ വേദനാ; അധോതി ദുക്ഖാ വേദനാ; തിരിയഞ്ചാപി മജ്ഝേതി അദുക്ഖമസുഖാ വേദനാ. ഉദ്ധന്തി ഉദ്ധം പാദതലാ; അധോതി അധോ കേസമത്ഥകാ; തിരിയഞ്ചാപി മജ്ഝേതി വേമജ്ഝേതി – ഉദ്ധം അധോ തിരിയഞ്ചാപി മജ്ഝേ.

യം യഞ്ഹി ലോകസ്മിമുപാദിയന്തീതി യം യം രൂപഗതം വേദനാഗതം സഞ്ഞാഗതം സങ്ഖാരഗതം വിഞ്ഞാണഗതം ആദിയന്തി ഉപാദിയന്തി ഗണ്ഹന്തി പരാമസന്തി അഭിനിവിസന്തി. ലോകസ്മിന്തി അപായലോകേ…പേ… ആയതനലോകേതി – യം യഞ്ഹി ലോകസ്മിമുപാദിയന്തി.

തേനേവ മാരോ അന്വേതി ജന്തുന്തി തേനേവ കമ്മാഭിസങ്ഖാരവസേന പടിസന്ധികോ ഖന്ധമാരോ ധാതുമാരോ ആയതനമാരോ ഗതിമാരോ ഉപപത്തിമാരോ പടിസന്ധിമാരോ ഭവമാരോ സംസാരമാരോ വട്ടമാരോ അന്വേതി അനുഗച്ഛതി അന്വായികോ ഹോതി. ജന്തുന്തി സത്തം ജനം നരം മാണവം [മാനവം (സ്യാ.)] പോസം പുഗ്ഗലം ജീവം ജാഗും ജന്തും ഇന്ദഗും മനുജന്തി – തേനേവ മാരോ അന്വേതി ജന്തും. തേനാഹ ഭഗവാ –

‘‘ആദാനതണ്ഹം വിനയേഥ സബ്ബം, [ഭദ്രാവുധാതി ഭഗവാ]

ഉദ്ധം അധോ തിരിയഞ്ചാപി മജ്ഝേ;

യം യഞ്ഹി ലോകസ്മിമുപാദിയന്തി, തേനേവ മാരോ അന്വേതി ജന്തു’’ന്തി.

൭൩. തസ്മാ പജാനം ന ഉപാദിയേഥ,ഭിക്ഖു സതോ കിഞ്ചനം സബ്ബലോകേ;

ആദാനസത്തേ ഇതി പേക്ഖമാനോ, പജം ഇമം മച്ചുധേയ്യേ വിസത്തം.

തസ്മാ പജാനം ന ഉപാദിയേഥാതി. തസ്മാതി തസ്മാ തംകാരണാ തംഹേതു തപ്പച്ചയാ തംനിദാനാ, ഏതം ആദീനവം സമ്പസ്സമാനോ ആദാനതണ്ഹായാതി – തസ്മാ. പജാനന്തി ജാനന്തോ പജാനന്തോ ആജാനന്തോ വിജാനന്തോ പടിവിജാനന്തോ പടിവിജ്ഝന്തോ ‘‘സബ്ബേ സങ്ഖാരാ അനിച്ചാ’’തി…പേ… ‘‘യം കിഞ്ചി സമുദയധമ്മം സബ്ബം തം നിരോധധമ്മ’’ന്തി ജാനന്തോ പജാനന്തോ ആജാനന്തോ വിജാനന്തോ പടിവിജാനന്തോ പടിവിജ്ഝന്തോ. ന ഉപാദിയേഥാതി രൂപം നാദിയേയ്യ ന ഉപാദിയേയ്യ ന ഗണ്ഹേയ്യ ന പരാമസേയ്യ നാഭിനിവിസേയ്യ; വേദനം…പേ… സഞ്ഞം… സങ്ഖാരേ… വിഞ്ഞാണം… ഗതിം … ഉപപത്തിം… പടിസന്ധിം… ഭവം… സംസാരം… വട്ടം നാദിയേയ്യ ന ഉപാദിയേയ്യ ന ഗണ്ഹേയ്യ ന പരാമസേയ്യ നാഭിനിവിസേയ്യാതി – തസ്മാ പജാനം ന ഉപാദിയേഥ.

ഭിക്ഖു സതോ കിഞ്ചനം സബ്ബലോകേതി. ഭിക്ഖൂതി പുഥുജ്ജനകല്യാണകോ വാ ഭിക്ഖു, സേക്ഖോ വാ ഭിക്ഖു. സതോതി ചതൂഹി കാരണേഹി സതോ – കായേ കായാനുപസ്സനാസതിപട്ഠാനം ഭാവേന്തോ സതോ…പേ… സോ വുച്ചതി സതോതി – ഭിക്ഖു സതോ. കിഞ്ചനന്തി കിഞ്ചി രൂപഗതം വേദനാഗതം സഞ്ഞാഗതം സങ്ഖാരഗതം വിഞ്ഞാണഗതം. സബ്ബലോകേതി സബ്ബഅപായലോകേ സബ്ബമനുസ്സലോകേ സബ്ബദേവലോകേ സബ്ബഖന്ധലോകേ സബ്ബധാതുലോകേ സബ്ബആയതനലോകേതി – ഭിക്ഖു സതോ കിഞ്ചനം സബ്ബലോകേ.

ആദാനസത്തേ ഇതി പേക്ഖമാനോതി ആദാനസത്താ വുച്ചന്തി യേ രൂപം ആദിയന്തി ഉപാദിയന്തി ഗണ്ഹന്തി പരാമസന്തി അഭിനിവിസന്തി; വേദനം…പേ… സഞ്ഞം… സങ്ഖാരേ… വിഞ്ഞാണം… ഗതിം… ഉപപത്തിം… പടിസന്ധിം… ഭവം… സംസാരം… വട്ടം ആദിയന്തി ഉപാദിയന്തി ഗണ്ഹന്തി പരാമസന്തി അഭിനിവിസന്തി. ഇതീതി പദസന്ധി…പേ… പദാനുപുബ്ബതാപേതം ഇതീതി. പേക്ഖമാനോതി പേക്ഖമാനോ ദക്ഖമാനോ ദിസ്സമാനോ പസ്സമാനോ ഓലോകയമാനോ നിജ്ഝായമാനോ ഉപപരിക്ഖമാനോതി – ആദാനസത്തേ ഇതി പേക്ഖമാനോ.

പജം ഇമം മച്ചുധേയ്യേ വിസത്തന്തി. പജാതി സത്താധിവചനം മച്ചുധേയ്യാ വുച്ചന്തി കിലേസാ ച ഖന്ധാ ച അഭിസങ്ഖാരാ ച. പജാ മച്ചുധേയ്യേ മാരധേയ്യേ മരണധേയ്യേ സത്താ വിസത്താ ആസത്താ ലഗ്ഗാ ലഗ്ഗിതാ പലിബുദ്ധാ. യഥാ ഭിത്തിഖിലേ വാ നാഗദന്തേ വാ ഭണ്ഡം സത്തം വിസത്തം ആസത്തം ലഗ്ഗം ലഗ്ഗിതം പലിബുദ്ധം, ഏവമേവ പജാ മച്ചുധേയ്യേ മാരധേയ്യേ മരണധേയ്യേ സത്താ വിസത്താ ആസത്താ ലഗ്ഗാ ലഗ്ഗിതാ പലിബുദ്ധാതി – പജം ഇമം മച്ചുധേയ്യേ വിസത്തം. തേനാഹ ഭഗവാ –

‘‘തസ്മാ പജാനം ന ഉപാദിയേഥ, ഭിക്ഖു സതോ കിഞ്ചനം സബ്ബലോകേ;

ആദാനസത്തേ ഇതി പേക്ഖമാനോ, പജം ഇമം മച്ചുധേയ്യേ വിസത്ത’’ന്തി.

സഹ ഗാഥാപരിയോസാനാ…പേ… സത്ഥാ മേ ഭന്തേ ഭഗവാ, സാവകോഹമസ്മീതി.

ഭദ്രാവുധമാണവപുച്ഛാനിദ്ദേസോ ദ്വാദസമോ.