൧൦. തച്ഛകങ്ഗപഞ്ഹോ

൧൦. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ‘തച്ഛകസ്സ ദ്വേ അങ്ഗാനി ഗഹേതബ്ബാനീ’തി യം വദേസി, കതമാനി താനി ദ്വേ അങ്ഗാനി ഗഹേതബ്ബാനീ’’തി? ‘‘യഥാ, മഹാരാജ, തച്ഛകോ കാളസുത്തം അനുലോമേത്വാ രുക്ഖം തച്ഛതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന ജിനസാസനമനുലോമയിത്വാ സീലപഥവിയം പതിട്ഠഹിത്വാ സദ്ധാഹത്ഥേന പഞ്ഞാവാസിം ഗഹേത്വാ കിലേസാ തച്ഛേതബ്ബാ. ഇദം, മഹാരാജ, തച്ഛകസ്സ പഠമം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം.

‘‘പുന ചപരം, മഹാരാജ, തച്ഛകോ ഫേഗ്ഗും അപഹരിത്വാ സാരമാദിയതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, യോഗിനാ യോഗാവചരേന സസ്സതം ഉച്ഛേദം തം ജീവം തം സരീരം അഞ്ഞം ജീവം അഞ്ഞം സരീരം തദുത്തമം അഞ്ഞദുത്തമം അകതമഭബ്ബം അപുരിസകാരം അബ്രഹ്മചരിയവാസം സത്തവിനാസം നവസത്തപാതുഭാവം സങ്ഖാരസസ്സതഭാവം യോ കരോതി, സോ പടിസംവേദേതി, അഞ്ഞോ കരോതി, അഞ്ഞോ പടിസംവേദേതി, കമ്മഫലദസ്സനാ ച കിരിയഫലദിട്ഠി ച ഇതി ഏവരൂപാനി ചേവ അഞ്ഞാനി ച വിവാദപഥാനി അപനേത്വാ സങ്ഖാരാനം സഭാവം പരമസുഞ്ഞതം നിരീഹനിജ്ജീവതം [നിസത്തനിജീവതം (ക.)] അച്ചന്തം സുഞ്ഞതം ആദിയിതബ്ബം. ഇദം, മഹാരാജ, തച്ഛകസ്സ ദുതിയം അങ്ഗം ഗഹേതബ്ബം. ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഭഗവതാ ദേവാതിദേവേന സുത്തനിപാതേ –

‘‘‘കാരണ്ഡവം നിദ്ധമഥ, കസമ്ബും അപകസ്സഥ;

തതോ പലാപേ വാഹേഥ, അസ്സമണേ സമണമാനിനേ.

‘‘‘നിദ്ധമിത്വാന പാപിച്ഛേ, പാപആചാരഗോചരേ;

സുദ്ധാ സുദ്ധേഹി സംവാസം, കപ്പയവ്ഹോ പതിസ്സതാ;

തതോ സമഗ്ഗാ നിപകാ, ദുക്ഖസ്സന്തം കരിസ്സഥാ’’’തി.

തച്ഛകങ്ഗപഞ്ഹോ ദസമോ.

മക്കടകവഗ്ഗോ ഛട്ഠോ.

തസ്സുദ്ദാനം –

മക്കടോ ദാരകോ കുമ്മോ, വനം രുക്ഖോ ച പഞ്ചമോ;

മേഘോ മണി മാഗവികോ, ബാളിസീ തച്ഛകേന ചാതി.