൭. ഘടികാരപഞ്ഹോ

൭. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, ഭാസിതമ്പേതം ഭഗവതാ ‘ഘടികാരസ്സ കുമ്ഭകാരസ്സ ആവേസനം സബ്ബം തേമാസം ആകാസച്ഛദനം അട്ഠാസി, ന ദേവോതിവസ്സീ’തി. പുന ച ഭണിതം ‘കസ്സപസ്സ തഥാഗതസ്സ [ഭഗവതോ അരഹതോ സമ്മാസമ്ബുദ്ധസ്സ (മ. നി. ൨.൨൮൯)] കുടി ഓവസ്സതീ’തി. കിസ്സ പന, ഭന്തേ നാഗസേന, തഥാഗതസ്സ ഏവമുസ്സന്നകുസലമൂലസ്സ [ഏവരൂപസ്സ ഉസ്സന്നകുസലമൂലസ്സ (ക.)] കുടി ഓവസ്സതി, തഥാഗതസ്സ നാമ സോ ആനുഭാവോ ഇച്ഛിതബ്ബോ? യദി, ഭന്തേ നാഗസേന, ഘടികാരസ്സ കുമ്ഭകാരസ്സ ആവേസനം അനോവസ്സം ആകാസച്ഛദനം അഹോസി, തേന ഹി ‘തഥാഗതസ്സ കുടി ഓവസ്സതീ’തി യം വചനം, തം മിച്ഛാ. യദി തഥാഗതസ്സ കുടി ഓവസ്സതി, തേന ഹി ‘ഘടികാരസ്സ കുമ്ഭകാരസ്സ ആവേസനം അനോവസ്സകം അഹോസി ആകാസച്ഛദന’ന്തി തമ്പി വചനം മിച്ഛാ. അയമ്പി ഉഭതോ കോടികോ പഞ്ഹോ തവാനുപ്പത്തോ, സോ തയാ നിബ്ബാഹിതബ്ബോ’’തി.

‘‘ഭാസിതമ്പേതം, മഹാരാജ, ഭഗവതാ ‘ഘടികാരസ്സ കുമ്ഭകാരസ്സ ആവേസനം സബ്ബം തേമാസം ആകാസച്ഛദനം അട്ഠാസി, ന ദേവോതിവസ്സീ’തി. ഭണിതഞ്ച ‘കസ്സപസ്സ തഥാഗതസ്സ കുടി ഓവസ്സതീ’തി. ഘടികാരോ, മഹാരാജ, കുമ്ഭകാരോ സീലവാ കല്യാണധമ്മോ ഉസ്സന്നകുസലമൂലോ അന്ധേ ജിണ്ണേ മാതാപിതരോ പോസേതി, തസ്സ അസമ്മുഖാ അനാപുച്ഛായേവസ്സ ഘരേ തിണം ഹരിത്വാ ഭഗവതോ കുടിം ഛാദേസും, സോ തേന തിണഹരണേന അകമ്പിതം അസഞ്ചലിതം സുസണ്ഠിതം വിപുലമസമം പീതിം പടിലഭതി, ഭിയ്യോ സോമനസ്സഞ്ച അതുലം ഉപ്പാദേസി ‘അഹോ വത മേ ഭഗവാ ലോകുത്തമോ സുവിസ്സത്ഥോ’തി, തേന തസ്സ ദിട്ഠധമ്മികോ വിപാകോ നിബ്ബത്തോ. ന ഹി, മഹാരാജ, തഥാഗതോ താവതകേന വികാരേന ചലതി.

‘‘യഥാ, മഹാരാജ, സിനേരു ഗിരിരാജാ അനേകസതസഹസ്സവാതസമ്പഹാരേനപി ന കമ്പതി ന ചലതി, മഹോദധി വരപ്പവരസാഗരോ അനേകസതനഹുതമഹാഗങ്ഗാസതസഹസ്സേഹിപി ന പൂരതി ന വികാരമാപജ്ജതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, തഥാഗതോ ന താവതകേന വികാരേന ചലതി.

‘‘യം പന, മഹാരാജ, തഥാഗതസ്സ കുടി ഓവസ്സതി, തം മഹതോ ജനകായസ്സ അനുകമ്പായ. ദ്വേമേ, മഹാരാജ, അത്ഥവസേ സമ്പസ്സമാനാ തഥാഗതാ സയം നിമ്മിതം പച്ചയം നപ്പടിസേവന്തി, ‘അയം അഗ്ഗദക്ഖിണേയ്യോ സത്ഥാ’തി ഭഗവതോ പച്ചയം ദത്വാ ദേവമനുസ്സാ സബ്ബദുഗ്ഗതിതോ പരിമുച്ചിസ്സന്തീതി, ദസ്സേത്വാ വുത്തിം പരിയേസന്തീതി ‘മാ അഞ്ഞേ ഉപവദേയ്യു’ന്തി. ഇമേ ദ്വേ അത്ഥവസേ സമ്പസ്സമാനാ തഥാഗതാ സയം നിമ്മിതം പച്ചയം നപ്പടിസേവന്തി. യദി, മഹാരാജ, സക്കോ വാ തം കുടിം അനോവസ്സം കരേയ്യ ബ്രഹ്മാ വാ സയം വാ, സാവജ്ജം ഭവേയ്യ തം യേവ കരണം [കാരണം (സീ. പീ.)] സദോസം സനിഗ്ഗഹം, ഇമേ വിഭൂതം [വിഭൂസം (സീ. പീ.)] കത്വാ ലോകം സമ്മോഹേന്തി അധികതം കരോന്തീതി, തസ്മാ തം കരണം വജ്ജനീയം. ന, മഹാരാജ, തഥാഗതാ വത്ഥും യാചന്തി, തായ അവത്ഥുയാചനായ അപരിഭാസിയാ ഭവന്തീ’’തി. ‘‘സാധു, ഭന്തേ നാഗസേന, ഏവമേതം തഥാ സമ്പടിച്ഛാമീ’’തി.

ഘടികാരപഞ്ഹോ സത്തമോ.