൮. പാദസകലികാഹതപഞ്ഹോ

൮. ‘‘ഭന്തേ നാഗസേന, തുമ്ഹേ ഭണഥ ‘ഭഗവതോ ഗച്ഛന്തസ്സ അയം അചേതനാ മഹാപഥവീ നിന്നം ഉന്നമതി, ഉന്നതം ഓനമതീ’തി, പുന ച ഭണഥ ‘ഭഗവതോ പാദോ സകലികായ ഖതോ’തി. യാ സാ സകലികാ ഭഗവതോ പാദേ പതിതാ, കിസ്സ പന സാ സകലികാ ഭഗവതോ പാദാ ന നിവത്താ. യദി, ഭന്തേ നാഗസേന, ഭഗവതോ ഗച്ഛന്തസ്സ അയം അചേതനാ മഹാപഥവീ നിന്നം ഉന്നമതി, ഉന്നതം ഓനമതി, തേന ഹി ‘ഭഗവതോ പാദോ സകലികായ ഖതോ’തി യം വചനം, തം മിച്ഛാ. യദി ഭഗവതോ പാദോ സകലികായ ഖതോ, തേന ഹി ‘ഭഗവതോ ഗച്ഛന്തസ്സ അയം അചേതനാ മഹാപഥവീ നിന്നം ഉന്നമതി ഉന്നതം ഓനമതീ’തി തമ്പി വചനം മിച്ഛാ. അയമ്പി ഉഭതോ കോടികോ പഞ്ഹോ തവാനുപ്പത്തോ, സോ തയാ നിബ്ബാഹിതബ്ബോ’’തി.

‘‘സച്ചം, മഹാരാജ, അത്ഥേതം ഭഗവതോ ഗച്ഛന്തസ്സ അയം അചേതനാ മഹാപഥവീ നിന്നം ഉന്നമതി ഉന്നതം ഓനമതി, ഭഗവതോ ച പാദോ സകലികായ ഖതോ, ന ച പന സാ സകലികാ അത്തനോ ധമ്മതായ പതിതാ, ദേവദത്തസ്സ ഉപക്കമേന പതിതാ. ദേവദത്തോ, മഹാരാജ, ബഹൂനി ജാതിസതസഹസ്സാനി ഭഗവതി ആഘാതം ബന്ധി, സോ തേന ആഘാതേന ‘മഹന്തം കൂടാഗാരപ്പമാണം പാസാണം ഭഗവതോ ഉപരി പാതേസ്സാമീ’തി മുഞ്ചി. അഥ ദ്വേ സേലാ പഥവിതോ ഉട്ഠഹിത്വാ തം പാസാണം സമ്പടിച്ഛിംസു, അഥ നേസം സമ്പഹാരേന പാസാണതോ പപടികാ ഭിജ്ജിത്വാ യേന വാ തേന വാ പതന്തീ ഭഗവതോ പാദേ പതിതാ’’തി.

‘‘യഥാ ച, ഭന്തേ നാഗസേന, ദ്വേ സേലാ പാസാണം സമ്പടിച്ഛിംസു, തഥേവ പപടികാപി സമ്പടിച്ഛിതബ്ബാ’’തി? ‘‘സമ്പടിച്ഛിതമ്പി, മഹാരാജ, ഇധേകച്ചം പഗ്ഘരതി പസവതി ന ഠാനമുപഗച്ഛതി, യഥാ, മഹാരാജ, ഉദകം പാണിനാ ഗഹിതം അങ്ഗുലന്തരികാഹി പഗ്ഘരതി പസവതി ന ഠാനമുപഗച്ഛതി, ഖീരം തക്കം മധും സപ്പി തേസം മച്ഛരസം മംസരസം പാണിനാ ഗഹിതം അങ്ഗുലന്തരികാഹി പഗ്ഘരതി പസവതി ന ഠാനമുപഗച്ഛതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, സമ്പടിച്ഛനത്ഥം ഉപഗതാനം ദ്വിന്നം സേലാനം സമ്പഹാരേന പാസാണതോ പപടികാ ഭിജ്ജിത്വാ യേന വാ തേന വാ പതന്തീ ഭഗവതോ പാദേ പതിതാ.

‘‘യഥാ വാ പന, മഹാരാജ, സണ്ഹസുഖുമഅണുരജസമം പുളിനം മുട്ഠിനാ ഗഹിതം അങ്ഗുലന്തരികാഹി പഗ്ഘരതി പസവതി ന ഠാനമുപഗച്ഛതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, സമ്പടിച്ഛനത്ഥം ഉപഗതാനം ദ്വിന്നം സേലാനം സമ്പഹാരേന പാസാണതോ പപടികാ ഭിജ്ജിത്വാ യേന വാ തേന വാ പതന്തീ ഭഗവതോ പാദേ പതിതാ.

‘‘യഥാ വാ പന, മഹാരാജ, കബളോ മുഖേന ഗഹിതോ ഇധേകച്ചസ്സ മുഖതോ മുച്ചിത്വാ പഗ്ഘരതി പസവതി ന ഠാനമുപഗച്ഛതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, സമ്പടിച്ഛനത്ഥം ഉപഗതാനം ദ്വിന്നം സേലാനം സമ്പഹാരേന പാസാണതോ പപടികാ ഭിജ്ജിത്വാ യേന വാ തേന വാ പതന്തീ ഭഗവതോ പാദേ പതിതാ’’തി.

‘‘ഹോതു, ഭന്തേ നാഗസേന, സേലേഹി പാസാണോ സമ്പടിച്ഛിതോ, അഥ പപടികായപി അപചിതി കാതബ്ബാ യഥേവ മഹാപഥവിയാ’’തി? ‘‘ദ്വാദസിമേ, മഹാരാജ, അപചിതിം ന കരോന്തി. കതമേ ദ്വാദസ? രത്തോ രാഗവസേന അപചിതിം ന കരോതി, ദുട്ഠോ ദോസവസേന, മൂള്ഹോ മോഹവസേന, ഉന്നതോ മാനവസേന, നിഗ്ഗുണോ അവിസേസതായ, അതിഥദ്ധോ അനിസേധനതായ, ഹീനോ ഹീനസഭാവതായ, വചനകരോ അനിസ്സരതായ, പാപോ കദരിയതായ, ദുക്ഖാപിതോ പടിദുക്ഖാപനതായ, ലുദ്ധോ ലോഭാഭിഭൂതതായ, ആയൂഹിതോ അത്ഥസാധനതായ [അത്ഥസാധനേന (സ്യാ. പീ. ക.)] അപചിതിം ന കരോതി. ഇമേ ഖോ മഹാരാജ ദ്വാദസ അപചിതിം ന കരോന്തി. സാ ച പന പപടികാ പാസാണസമ്പഹാരേന ഭിജ്ജിത്വാ അനിമിത്തകതദിസാ യേന വാ തേന വാ പതമാനാ ഭഗവതോ പാദേ പതിതാ.

‘‘യഥാ വാ പന, മഹാരാജ, സണ്ഹസുഖുമഅണുരജോ അനിലബലസമാഹതോ അനിമിത്തകതദിസോ യേന വാ തേന വാ അഭികിരതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, സാ പപടികാ പാസാണസമ്പഹാരേന ഭിജ്ജിത്വാ അനിമിത്തകതദിസാ യേന വാ തേന വാ പതമാനാ ഭഗവതോ പാദേ പതിതാ. യദി പന, മഹാരാജ, സാ പപടികാ പാസാണതോ വിസും ന ഭവേയ്യ, തമ്പി തേ സേലാ പാസാണപപടികം ഉപ്പതിത്വാ ഗണ്ഹേയ്യും. ഏസാ പന, മഹാരാജ, പപടികാ ന ഭൂമട്ഠാ ന ആകാസട്ഠാ, പാസാണസമ്പഹാരവേഗേന ഭിജ്ജിത്വാ അനിമിത്തകതദിസാ യേന വാ തേന വാ പതമാനാ ഭഗവതോ പാദേ പതിതാ.

‘‘യഥാ വാ പന, മഹാരാജ, വാതമണ്ഡലികായ ഉക്ഖിത്തം പുരാണപണ്ണം അനിമിത്തകതദിസം യേന വാ തേന വാ പതതി, ഏവമേവ ഖോ, മഹാരാജ, ഏസാ പപടികാ പാസാണസമ്പഹാരവേഗേന അനിമിത്തകതദിസാ യേന വാ തേന വാ പതമാനാ ഭഗവതോ പാദേ പതിതാ. അപി ച, മഹാരാജ, അകതഞ്ഞുസ്സ കദരിയസ്സ ദേവദത്തസ്സ ദുക്ഖാനുഭവനായ പപടികാ ഭഗവതോ പാദേ പതിതാ’’തി. ‘‘സാധു, ഭന്തേ നാഗസേന, ഏവമേതം തഥാ സമ്പടിച്ഛാമീ’’തി.

പാദസകലികാഹതപഞ്ഹോ അട്ഠമോ.