൫. ബഹുജനഹിതസുത്തം

൮൪. വുത്തഞ്ഹേതം ഭഗവതാ, വുത്തമരഹതാതി മേ സുതം –

‘‘തയോമേ പുഗ്ഗലാ ലോകേ ഉപ്പജ്ജമാനാ ഉപ്പജ്ജന്തി ബഹുജനഹിതായ ബഹുജനസുഖായ ലോകാനുകമ്പായ അത്ഥായ ഹിതായ സുഖായ ദേവമനുസ്സാനം. കതമേ തയോ? ഇധ, ഭിക്ഖവേ, തഥാഗതോ ലോകേ ഉപ്പജ്ജതി അരഹം സമ്മാസമ്ബുദ്ധോ വിജ്ജാചരണസമ്പന്നോ സുഗതോ ലോകവിദൂ അനുത്തരോ പുരിസദമ്മസാരഥി സത്ഥാ ദേവമനുസ്സാനം ബുദ്ധോ ഭഗവാ. സോ ധമ്മം ദേസേതി ആദികല്യാണം മജ്ഝേകല്യാണം പരിയോസാനകല്യാണം സാത്ഥം സബ്യഞ്ജനം, കേവലപരിപുണ്ണം പരിസുദ്ധം ബ്രഹ്മചരിയം പകാസേതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, പഠമോ പുഗ്ഗലോ ലോകേ ഉപ്പജ്ജമാനോ ഉപ്പജ്ജതി ബഹുജനഹിതായ ബഹുജനസുഖായ ലോകാനുകമ്പായ അത്ഥായ ഹിതായ സുഖായ ദേവമനുസ്സാനം.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, തസ്സേവ സത്ഥു [സത്ഥുനോ (സ്യാ.)] സാവകോ അരഹം ഹോതി ഖീണാസവോ വുസിതവാ കതകരണീയോ ഓഹിതഭാരോ അനുപ്പത്തസദത്ഥോ പരിക്ഖീണഭവസംയോജനോ സമ്മദഞ്ഞാ വിമുത്തോ. സോ ധമ്മം ദേസേതി ആദികല്യാണം മജ്ഝേകല്യാണം പരിയോസാനകല്യാണം സാത്ഥം സബ്യഞ്ജനം, കേവലപരിപുണ്ണം പരിസുദ്ധം ബ്രഹ്മചരിയം പകാസേതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, ദുതിയോ പുഗ്ഗലോ ലോകേ ഉപ്പജ്ജമാനോ ഉപ്പജ്ജതി ബഹുജനഹിതായ ബഹുജനസുഖായ ലോകാനുകമ്പായ അത്ഥായ ഹിതായ സുഖായ ദേവമനുസ്സാനം.

‘‘പുന ചപരം, ഭിക്ഖവേ, തസ്സേവ സത്ഥു സാവകോ സേഖോ ഹോതി പാടിപദോ ബഹുസ്സുതോ സീലവതൂപപന്നോ. സോപി [സോ (?)] ധമ്മം ദേസേതി ആദികല്യാണം മജ്ഝേകല്യാണം പരിയോസാനകല്യാണം സാത്ഥം സബ്യഞ്ജനം, കേവലപരിപുണ്ണം പരിസുദ്ധം ബ്രഹ്മചരിയം പകാസേതി. അയം, ഭിക്ഖവേ, തതിയോ പുഗ്ഗലോ ലോകേ ഉപ്പജ്ജമാനോ ഉപ്പജ്ജതി ബഹുജനഹിതായ ബഹുജനസുഖായ ലോകാനുകമ്പായ അത്ഥായ ഹിതായ സുഖായ ദേവമനുസ്സാനം. ഇമേ ഖോ, ഭിക്ഖവേ, തയോ പുഗ്ഗലാ ലോകേ ഉപ്പജ്ജമാനാ ഉപ്പജ്ജന്തി ബഹുജനഹിതായ ബഹുജനസുഖായ ലോകാനുകമ്പായ അത്ഥായ ഹിതായ സുഖായ ദേവമനുസ്സാന’’ന്തി. ഏതമത്ഥം ഭഗവാ അവോച. തത്ഥേതം ഇതി വുച്ചതി –

‘‘സത്ഥാ ഹി ലോകേ പഠമോ മഹേസി, തസ്സന്വയോ സാവകോ ഭാവിതത്തോ;

അഥാപരോ പാടിപദോപി സേഖോ, ബഹുസ്സുതോ സീലവതൂപപന്നോ.

‘‘ഏതേ തയോ ദേവമനുസ്സസേട്ഠാ, പഭങ്കരാ ധമ്മമുദീരയന്താ;

അപാപുരന്തി [അപാപുരേന്തി (ക.)] അമതസ്സ ദ്വാരം, യോഗാ പമോചേന്തി [യാഗാ പമുച്ചന്തി (സീ.), യോഗാ മോചന്തി (സ്യാ.)] ഹുജ്ജനം തേ.

‘‘യേ സത്ഥവാഹേന അനുത്തരേന, സുദേസിതം മഗ്ഗമനുക്കമന്തി [മഗ്ഗമനുഗ്ഗമന്തി (സീ. ക.)];

ഇധേവ ദുക്ഖസ്സ കരോന്തി അന്തം, യേ അപ്പമത്താ സുഗതസ്സ സാസനേ’’തി.

അയമ്പി അത്ഥോ വുത്തോ ഭഗവതാ, ഇതി മേ സുതന്തി. പഞ്ചമം.