൧. ദുക്ഖവിഹാരസുത്തം

൨൮. (ദ്വേ ധമ്മേ അനുക്കടി) [( ) സ്യാമപോത്ഥകേ നത്ഥി] വുത്തഞ്ഹേതം ഭഗവതാ, വുത്തമരഹതാതി മേ സുതം –

‘‘ദ്വീഹി, ഭിക്ഖവേ, ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ദിട്ഠേവ ധമ്മേ ദുക്ഖം വിഹരതി സവിഘാതം സഉപായാസം സപരിളാഹം; കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ ദുഗ്ഗതി പാടികങ്ഖാ. കതമേഹി ദ്വീഹി? ഇന്ദ്രിയേസു അഗുത്തദ്വാരതായ [അഗുത്തദ്വാരോ (അട്ഠ.)] ച, ഭോജനേ അമത്തഞ്ഞുതായ [അമത്തഞ്ഞൂ (അട്ഠ.)] ച. ഇമേഹി ഖോ, ഭിക്ഖവേ, ദ്വീഹി ധമ്മേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ദിട്ഠേവ ധമ്മേ ദുക്ഖം വിഹരതി സവിധാതം സഉപായാസം സപരിളാഹം; കായസ്സ ഭേദാ പരം മരണാ ദുഗ്ഗതി പാടികങ്ഖാ’’തി. ഏതമത്ഥം ഭഗവാ അവോച. തത്ഥേതം ഇതി വുച്ചതി –

‘‘ചക്ഖു സോതഞ്ച ഘാനഞ്ച, ജിവ്ഹാ കായോ തഥാ മനോ;

ഏതാനി യസ്സ ദ്വാരാനി, അഗുത്താനിധ [അഗുത്താനി ച (സ്യാ.)] ഭിക്ഖുനോ.

‘‘ഭോജനമ്ഹി അമത്തഞ്ഞൂ, ഇന്ദ്രിയേസു അസംവുതോ;

കായദുക്ഖം ചേതോദുക്ഖം, ദുക്ഖം സോ അധിഗച്ഛതി.

‘‘ഡയ്ഹമാനേന കായേന, ഡയ്ഹമാനേന ചേതസാ;

ദിവാ വാ യദി വാ രത്തിം, ദുക്ഖം വിഹരതി താദിസോ’’തി.

അയമ്പി അത്ഥോ വുത്തോ ഭഗവതാ, ഇതി മേ സുതന്തി. പഠമം.