(൨) ദേസനാഗാമിനിയാദിവണ്ണനാ

൪൭൫. പഞ്ച ദേസനാഗാമിനിയോതി ലഹുകാ പഞ്ച. ഛ സപ്പടികമ്മാതി പാരാജികം ഠപേത്വാ അവസേസാ. ഏകേത്ഥ അപ്പടികമ്മാതി ഏകാ പാരാജികാപത്തി.

വിനയഗരുകാ ദ്വേ വുത്താതി പാരാജികഞ്ചേവ സങ്ഘാദിസേസഞ്ച. കായവാചസികാനി ചാതി സബ്ബാനേവ സിക്ഖാപദാനി കായവാചസികാനി, മനോദ്വാരേ പഞ്ഞത്തം ഏകസിക്ഖാപദമ്പി നത്ഥി. ഏകോ വികാലേ ധഞ്ഞരസോതി ലോണസോവീരകം. അയമേവ ഹി ഏകോ ധഞ്ഞരസോ വികാലേ വട്ടതി. ഏകാ ഞത്തിചതുത്ഥേന സമ്മുതീതി ഭിക്ഖുനോവാദകസമ്മുതി. അയമേവ ഹി ഏകാ ഞത്തിചതുത്ഥകമ്മേന സമ്മുതി അനുഞ്ഞാതാ.

പാരാജികാ കായികാ ദ്വേതി ഭിക്ഖൂനം മേഥുനപാരാജികം ഭിക്ഖുനീനഞ്ച കായസംസഗ്ഗപാരാജികം. ദ്വേ സംവാസഭൂമിയോതി അത്തനാ വാ അത്താനം സമാനസംവാസകം കരോതി, സമഗ്ഗോ വാ സങ്ഘോ ഉക്ഖിത്തം ഓസാരേതി. കുരുന്ദിയം പന ‘‘സമാനസംവാസകഭൂമി ച നാനാസംവാസകഭൂമി ചാ’’തി ഏവം ദ്വേ സംവാസഭൂമിയോ വുത്താ. ദ്വിന്നം രത്തിച്ഛേദോതി പാരിവാസികസ്സ ച മാനത്തചാരികസ്സ ച പഞ്ഞത്താ. ദ്വങ്ഗുലാ ദുവേതി ദ്വേ ദ്വങ്ഗുലപഞ്ഞത്തിയോ, ‘‘ദ്വങ്ഗുലപബ്ബപരമം ആദാതബ്ബ’’ന്തി അയമേകാ, ‘‘ദ്വങ്ഗുലം വാ ദ്വേമാസം വാ’’തി അയമേകാ.

ദ്വേ അത്താനം വധിത്വാനാതി ഭിക്ഖുനീ അത്താനം വധിത്വാ ദ്വേ ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി; വധതി രോദതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ; വധതി ന രോദതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സ. ദ്വീഹി സങ്ഘോ ഭിജ്ജതീതി കമ്മേന ച സലാകഗ്ഗാഹേന ച. ദ്വേത്ഥ പഠമാപത്തികാതി ഏത്ഥ സകലേപി വിനയേ ദ്വേ പഠമാപത്തികാ ഉഭിന്നം പഞ്ഞത്തിവസേന. ഇതരഥാ പന നവ ഭിക്ഖൂനം നവ ഭിക്ഖുനീനന്തി അട്ഠാരസ ഹോന്തി. ഞത്തിയാ കരണാ ദുവേതി ദ്വേ ഞത്തികിച്ചാനി – കമ്മഞ്ച കമ്മപാദകാ ച. നവസു ഠാനേസു കമ്മം ഹോതി, ദ്വീസു കമ്മപാദഭാവേന തിട്ഠതി.

പാണാതിപാതേ തിസ്സോതി ‘‘അനോദിസ്സ ഓപാതം ഖണതി, സചേ മനുസ്സോ മരതി, പാരാജികം; യക്ഖപേതാനം മരണേ ഥുല്ലച്ചയം; തിരച്ഛാനഗതസ്സ മരണേ പാചിത്തിയ’’ന്തി ഇമാ തിസ്സോ ഹോന്തി. വാചാ പാരാജികാ തയോതി വജ്ജപടിച്ഛാദികായ ഉക്ഖിത്താനുവത്തികായ അട്ഠവത്ഥുകായാതി. കുരുന്ദിയം പന ‘‘ആണത്തിയാ അദിന്നാദാനേ, മനുസ്സമരണേ, ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മഉല്ലപനേ ചാ’’തി ഏവം തയോ വുത്താ. ഓഭാസനാ തയോതി വച്ചമഗ്ഗം പസ്സാവമഗ്ഗം ആദിസ്സ വണ്ണാവണ്ണഭാസനേ സങ്ഘാദിസേസോ, വച്ചമഗ്ഗം പസ്സാവമഗ്ഗം ഠപേത്വാ അധക്ഖകം ഉബ്ഭജാണുമണ്ഡലം ആദിസ്സ വണ്ണാവണ്ണഭണനേ ഥുല്ലച്ചയം, ഉബ്ഭക്ഖകം അധോജാണുമണ്ഡലം ആദിസ്സ വണ്ണാവണ്ണഭണനേ ദുക്കടം. സഞ്ചരിത്തേന വാ തയോതി പടിഗ്ഗണ്ഹാതി വീമംസതി പച്ചാഹരതി, ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ; പടിഗ്ഗണ്ഹാതി വീമംസതി ന പച്ചാഹരതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ; പടിഗ്ഗണ്ഹാതി ന വീമംസതി ന പച്ചാഹരതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാതി ഇമേ സഞ്ചരിത്തേന കാരണഭൂതേന തയോ ആപത്തിക്ഖന്ധാ ഹോന്തി.

തയോ പുഗ്ഗലാ ന ഉപസമ്പാദേതബ്ബാതി അദ്ധാനഹീനോ അങ്ഗഹീനോ വത്ഥുവിപന്നോ ച തേസം നാനാകരണം വുത്തമേവ. അപിചേത്ഥ യോ പത്തചീവരേന അപരിപൂരോ, പരിപൂരോ ച ന യാചതി, ഇമേപി അങ്ഗഹീനേനേവ സങ്ഗഹിതാ. മാതുഘാതകാദയോ ച കരണദുക്കടകാ പണ്ഡകഉഭതോബ്യഞ്ജനകതിരച്ഛാനഗതസങ്ഖാതേന വത്ഥുവിപന്നേനേവ സങ്ഗഹിതാതി വേദിതബ്ബാ. ഏസ നയോ കുരുന്ദിയം വുത്തോ. തയോ കമ്മാനം സങ്ഗഹാതി ഞത്തികപ്പനാ, വിപ്പകതപച്ചത്തം, അതീതകരണന്തി. തത്ഥ ‘‘ദദേയ്യ കരേയ്യാ’’തിആദിഭേദാ ഞത്തികപ്പനാ; ‘‘ദേതി കരോതീ’’തിആദിഭേദം വിപ്പകതപച്ചത്തം; ‘‘ദിന്നം കത’’ന്തിആദിഭേദം അതീതകരണം നാമാതി ഇമേഹി തീഹി കമ്മാനി സങ്ഗയ്ഹന്തി. അപരേഹിപി തീഹി കമ്മാനി സങ്ഗയ്ഹന്തി – വത്ഥുനാ, ഞത്തിയാ, അനുസ്സാവനായാതി. വത്ഥുസമ്പന്നഞ്ഹി ഞത്തിസമ്പന്നം അനുസ്സാവനസമ്പന്നഞ്ച കമ്മം നാമ ഹോതി, തേന വുത്തം ‘‘തയോ കമ്മാനം സങ്ഗഹാ’’തി. നാസിതകാ തയോ നാമ മേത്തിയം ഭിക്ഖുനിം നാസേഥ, ദൂസകോ നാസേതബ്ബോ, ദസഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ സാമണേരോ നാസേതബ്ബോ, കണ്ടകം സമണുദ്ദേസം നാസേഥാതി ഏവം ലിങ്ഗസംവാസദണ്ഡകമ്മനാസനാവസേന തയോ നാസിതകാ വേദിതബ്ബാ. തിണ്ണന്നം ഏകവാചികാതി ‘‘അനുജാനാമി ഭിക്ഖവേ ദ്വേ തയോ ഏകാനുസ്സാവനേ കാതു’’ന്തി വചനതോ തിണ്ണം ജനാനം ഏകുപജ്ഝായേന നാനാചരിയേന ഏകാനുസ്സാവനാ വട്ടതി.

അദിന്നാദാനേ തിസ്സോതി പാദേ വാ അതിരേകപാദേ വാ പാരാജികം, അതിരേകമാസകേ ഥുല്ലച്ചയം, മാസകേ വാ ഊനമാസകേ വാ ദുക്കടം. ചതസ്സോ മേഥുനപച്ചയാതി അക്ഖയിതേ പാരാജികം, യേഭുയ്യേന ഖയിതേ ഥുല്ലച്ചയം, വിവടകതേ മുഖേ ദുക്കടം, ജതുമട്ഠകേ പാചിത്തിയം. ഛിന്ദന്തസ്സ തിസ്സോതി വനപ്പതിം ഛിന്ദന്തസ്സ പാരാജികം, ഭൂതഗാമേ പാചിത്തിയം, അങ്ഗജാതേ ഥുല്ലച്ചയം. പഞ്ച ഛഡ്ഡിതപച്ചയാതി അനോദിസ്സ വിസം ഛഡ്ഡേതി, സചേ തേന മനുസ്സോ മരതി, പാരാജികം; യക്ഖപേതേസു ഥുല്ലച്ചയം; തിരച്ഛാനഗതേ പാചിത്തിയം; വിസ്സട്ഠിഛഡ്ഡനേ സങ്ഘാദിസേസോ; സേഖിയേസു ഹരിതേ ഉച്ചാരപസ്സാവഛഡ്ഡനേ ദുക്കടം – ഇമാ ഛഡ്ഡിതപച്ചയാ പഞ്ചാപത്തിയോ ഹോന്തി.

പാചിത്തിയേന ദുക്കടാ കതാതി ഭിക്ഖുനോവാദകവഗ്ഗസ്മിം ദസസു സിക്ഖാപദേസു പാചിത്തിയേന സദ്ധിം ദുക്കടാ കതാ ഏവാതി അത്ഥോ. ചതുരേത്ഥ നവകാ വുത്താതി പഠമസിക്ഖാപദമ്ഹിയേവ അധമ്മകമ്മേ ദ്വേ, ധമ്മകമ്മേ ദ്വേതി ഏവം ചത്താരോ നവകാ വുത്താതി അത്ഥോ. ദ്വിന്നം ചീവരേന ചാതി ഭിക്ഖൂനം സന്തികേ ഉപസമ്പന്നായ ചീവരം ദേന്തസ്സ പാചിത്തിയം, ഭിക്ഖുനീനം സന്തികേ ഉപസമ്പന്നായ ദേന്തസ്സ ദുക്കടന്തി ഏവം ദ്വിന്നം ഭിക്ഖുനീനം ചീവരം ദേന്തസ്സ ചീവരേന കാരണഭൂതേന ആപത്തി ഹോതീതി അത്ഥോ.

അട്ഠ പാടിദേസനീയാതി പാളിയം ആഗതാ ഏവ. ഭുഞ്ജന്താമകധഞ്ഞേന പാചിത്തിയേന ദുക്കടാ കതാതി ആമകധഞ്ഞം വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജന്തിയാ പാചിത്തിയേന സദ്ധിം ദുക്കടാ കതായേവ.

ഗച്ഛന്തസ്സ ചതസ്സോതി ഭിക്ഖുനിയാ വാ മാതുഗാമേന വാ സദ്ധിം സംവിധായ ഗച്ഛന്തസ്സ ദുക്കടം, ഗാമൂപചാരോക്കമനേ പാചിത്തിയം, യാ ഭിക്ഖുനീ ഏകാ ഗാമന്തരം ഗച്ഛതി, തസ്സാ ഗാമൂപചാരം ഓക്കമന്തിയാ പഠമപാദേ ഥുല്ലച്ചയം, ദുതിയപാദേ സങ്ഘാദിസേസോതി ഗച്ഛന്തസ്സ ഇമാ ചതസ്സോ ആപത്തിയോ ഹോന്തി. ഠിതസ്സ ചാപി തത്തകാതി ഠിതസ്സപി ചതസ്സോ ഏവാതി അത്ഥോ. കഥം? ഭിക്ഖുനീ അന്ധകാരേ വാ പടിച്ഛന്നേ വാ ഓകാസേ മിത്തസന്ഥവവസേന പുരിസസ്സ ഹത്ഥപാസേ തിട്ഠതി, പാചിത്തിയം; ഹത്ഥപാസം വിജഹിത്വാ തിട്ഠതി, ദുക്കടം; അരുണുഗ്ഗമനകാലേ ദുതിയികായ ഹത്ഥപാസം വിജഹന്തീ തിട്ഠതി, ഥുല്ലച്ചയം; വിജഹിത്വാ തിട്ഠതി, സങ്ഘാദിസേസോതി നിസിന്നസ്സ ചതസ്സോ ആപത്തിയോ. നിപന്നസ്സാപി തത്തകാതി സചേപി ഹി സാ നിസീദതി വാ നിപജ്ജതി വാ, ഏതായേവ ചതസ്സോ ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി.