(൩) പാചിത്തിയവണ്ണനാ

൪൭൬. പഞ്ച പാചിത്തിയാനീതി പഞ്ച ഭേസജ്ജാനി പടിഗ്ഗഹേത്വാ നാനാഭാജനേസു വാ ഏകഭാജനേ വാ അമിസ്സേത്വാ ഠപിതാനി ഹോന്തി, സത്താഹാതിക്കമേ സോ ഭിക്ഖു പഞ്ച പാചിത്തിയാനി സബ്ബാനി നാനാവത്ഥുകാനി ഏകക്ഖണേ ആപജ്ജതി, ‘‘ഇമം പഠമം ആപന്നോ, ഇമം പച്ഛാ’’തി ന വത്തബ്ബോ.

നവ പാചിത്തിയാനീതി യോ ഭിക്ഖു നവ പണീതഭോജനാനി വിഞ്ഞാപേത്വാ തേഹി സദ്ധിം ഏകതോ ഏകം കബളം ഓമദ്ദിത്വാ മുഖേ പക്ഖിപിത്വാ പരഗളം അതിക്കാമേതി, അയം നവ പാചിത്തിയാനി സബ്ബാനി നാനാവത്ഥുകാനി ഏകക്ഖണേ ആപജ്ജതി ‘‘ഇമം പഠമം ആപന്നോ, ഇമം പച്ഛാ’’തി ന വത്തബ്ബോ. ഏകവാചായ ദേസേയ്യാതി ‘‘അഹം, ഭന്തേ, പഞ്ച ഭേസജ്ജാനി പടിഗ്ഗഹേത്വാ സത്താഹം അതിക്കാമേത്വാ പഞ്ച ആപത്തിയോ ആപന്നോ, താ തുമ്ഹമൂലേ പടിദേസേമീ’’തി ഏവം ഏകവാചായ ദേസേയ്യ, ദേസിതാവ ഹോന്തി, ദ്വീഹി തീഹി വാചാഹി കിച്ചം നാമ നത്ഥി. ദുതിയവിസ്സജ്ജനേപി ‘‘അഹം, ഭന്തേ, നവ പണീതഭോജനാനി വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജിത്വാ നവ ആപത്തിയോ ആപന്നോ, താ തുമ്ഹമൂലേ പടിദേസേമീ’’തി വത്തബ്ബം.

വത്ഥും കിത്തേത്വാ ദേസേയ്യാതി ‘‘അഹം, ഭന്തേ, പഞ്ച ഭേസജ്ജാനി പടിഗ്ഗഹേത്വാ സത്താഹം അതിക്കാമേസിം, യഥാവത്ഥുകം തം തുമ്ഹമൂലേ പടിദേസേമീ’’തി ഏവം വത്ഥും കിത്തേത്വാ ദേസേയ്യ, ദേസിതാവ ഹോന്തി ആപത്തിയോ, ആപത്തിയാ നാമഗ്ഗഹണേന കിച്ചം നത്ഥി. ദുതിയവിസ്സജ്ജനേപി ‘‘അഹം, ഭന്തേ, നവ പണീതഭോജനാനി വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുത്തോ, യഥാവത്ഥുകം തം തുമ്ഹമൂലേ പടിദേസേമീ’’തി വത്തബ്ബം.

യാവതതിയകേ തിസ്സോതി ഉക്ഖിത്താനുവത്തികായ പാരാജികം ഭേദകാനുവത്തകാനം കോകാലികാദീനം സങ്ഘാദിസേസം, പാപികായ ദിട്ഠിയാ അപ്പടിനിസ്സഗ്ഗേ ചണ്ഡകാളികായ ച ഭിക്ഖുനിയാ പാചിത്തിയന്തി ഇമാ യാവതതിയകാ തിസ്സോ ആപത്തിയോ. ഛ വോഹാരപച്ചയാതി പയുത്തവാചാപച്ചയാ ഛ ആപത്തിയോ ആപജ്ജതീതി അത്ഥോ. കഥം? ആജീവഹേതു ആജീവകാരണാ പാപിച്ഛോ ഇച്ഛാപകതോ അസന്തം അഭൂതം ഉത്തരിമനുസ്സധമ്മം ഉല്ലപതി, ആപത്തി പാരാജികസ്സ. ആജീവഹേതു ആജീവകാരണാ സഞ്ചരിത്തം സമാപജ്ജതി, ആപത്തി സങ്ഘാദിസേസസ്സ. ആജീവഹേതു ആജീവകാരണാ യോ തേ വിഹാരേ വസതി സോ അരഹാതി വദതി, ആപത്തി ഥുല്ലച്ചയസ്സ. ആജീവഹേതു ആജീവകാരണാ ഭിക്ഖു പണീതഭോജനാനി അത്തനോ അത്ഥായ വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാചിത്തിയസ്സ. ആജീവഹേതു ആജീവകാരണാ ഭിക്ഖുനീ പണീതഭോജനാനി അത്തനോ അത്ഥായ വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി പാടിദേസനീയസ്സ. ആജീവഹേതു ആജീവകാരണാ സൂപം വാ ഓദനം വാ അഗിലാനോ അത്തനോ അത്ഥായ വിഞ്ഞാപേത്വാ ഭുഞ്ജതി, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാതി.

ഖാദന്തസ്സ തിസ്സോതി മനുസ്സമംസേ ഥുല്ലച്ചയം, അവസേസേസു അകപ്പിയമംസേസു ദുക്കടം, ഭിക്ഖുനിയാ ലസുണേ പാചിത്തിയം. പഞ്ച ഭോജനപച്ചയാതി അവസ്സുതാ അവസ്സുതസ്സ പുരിസസ്സ ഹത്ഥതോ ഭോജനം ഗഹേത്വാ തത്ഥേവ മനുസ്സമംസം ലസുണം അത്തനോ അത്ഥായ വിഞ്ഞാപേത്വാ ഗഹിതപണീതഭോജനാനി അവസേസഞ്ച അകപ്പിയമംസം പക്ഖിപിത്വാ വോമിസ്സകം ഓമദ്ദിത്വാ അജ്ഝോഹരമാനാ സങ്ഘാദിസേസം, ഥുല്ലച്ചയം, പാചിത്തിയം, പാടിദേസനീയം, ദുക്കടന്തി ഇമാ പഞ്ച ആപത്തിയോ ഭോജനപച്ചയാ ആപജ്ജതി.

പഞ്ച ഠാനാനീതി ‘‘ഉക്ഖിത്താനുവത്തികായ ഭിക്ഖുനിയാ യാവതതിയം സമനുഭാസനായ അപ്പടിനിസ്സജ്ജന്തിയാ ഞത്തിയാ ദുക്കടം, ദ്വീഹി കമ്മവാചാഹി ഥുല്ലച്ചയം, കമ്മവാചാപരിയോസാനേ ആപത്തി പാരാജികസ്സ, സങ്ഘഭേദായ പരക്കമനാദീസു സങ്ഘാദിസേസോ, പാപികായ ദിട്ഠിയാ അപ്പടിനിസ്സഗ്ഗേ പാചിത്തിയ’’ന്തി ഏവം സബ്ബാ യാവതതിയകാ പഞ്ച ഠാനാനി ഗച്ഛന്തി. പഞ്ചന്നഞ്ചേവ ആപത്തീതി ആപത്തി നാമ പഞ്ചന്നം സഹധമ്മികാനം ഹോതി, തത്ഥ ദ്വിന്നം നിപ്പരിയായേന ആപത്തിയേവ, സിക്ഖാമാനസാമണേരിസാമണേരാനം പന അകപ്പിയത്താ ന വട്ടതി. ഇമിനാ പരിയായേന തേസം ആപത്തി ന ദേസാപേതബ്ബാ, ദണ്ഡകമ്മം പന തേസം കാതബ്ബം. പഞ്ചന്നം അധികരണേന ചാതി അധികരണഞ്ച പഞ്ചന്നമേവാതി അത്ഥോ. ഏതേസംയേവ ഹി പഞ്ചന്നം പത്തചീവരാദീനം അത്ഥായ വിനിച്ഛയവോഹാരോ അധികരണന്തി വുച്ചതി, ഗിഹീനം പന അഡ്ഡകമ്മം നാമ ഹോതി.

പഞ്ചന്നം വിനിച്ഛയോ ഹോതീതി പഞ്ചന്നം സഹധമ്മികാനംയേവ വിനിച്ഛയോ നാമ ഹോതി. പഞ്ചന്നം വൂപസമേന ചാതി ഏതേസംയേവ പഞ്ചന്നം അധികരണം വിനിച്ഛിതം വൂപസന്തം നാമ ഹോതീതി അത്ഥോ. പഞ്ചന്നഞ്ചേവ അനാപത്തീതി ഏതേസംയേവ പഞ്ചന്നം അനാപത്തി നാമ ഹോതീതി അത്ഥോ. തീഹി ഠാനേഹി സോഭതീതി സങ്ഘാദീഹി തീഹി കാരണേഹി സോഭതി. കതവീതിക്കമോ ഹി പുഗ്ഗലോ സപ്പടികമ്മം ആപത്തിം സങ്ഘമജ്ഝേ ഗണമജ്ഝേ പുഗ്ഗലസന്തികേ വാ പടികരിത്വാ അബ്ഭുണ്ഹസീലോ പാകതികോ ഹോതി, തസ്മാ തീഹി ഠാനേഹി സോഭതീതി വുച്ചതി.

ദ്വേ കായികാ രത്തിന്തി ഭിക്ഖുനീ രത്തന്ധകാരേ പുരിസസ്സ ഹത്ഥപാസേ ഠാനനിസജ്ജസയനാനി കപ്പയമാനാ പാചിത്തിയം, ഹത്ഥപാസം വിജഹിത്വാ ഠാനാദീനി കപ്പയമാനാ ദുക്കടന്തി ദ്വേ കായദ്വാരസമ്ഭവാ ആപത്തിയോ രത്തിം ആപജ്ജതി. ദ്വേ കായികാ ദിവാതി ഏതേനേവ ഉപായേന ദിവാ പടിച്ഛന്നേ ഓകാസേ ദ്വേ ആപത്തിയോ ആപജ്ജതി. നിജ്ഝായന്തസ്സ ഏകാ ആപത്തീതി ‘‘ന ച, ഭിക്ഖവേ, സാരത്തേന മാതുഗാമസ്സ അങ്ഗജാതം ഉപനിജ്ഝായിതബ്ബം. യോ ഉപനിജ്ഝായേയ്യ, ആപത്തി ദുക്കടസ്സാ’’തി (പാരാ. ൨൬൬) നിജ്ഝായന്തസ്സ അയമേകാ ആപത്തി. ഏകാ പിണ്ഡപാതപച്ചയാതി ‘‘ന ച, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖാദായികായ മുഖം ഓലോകേതബ്ബ’’ന്തി (ചൂളവ. ൩൬൬) ഏത്ഥ ദുക്കടാപത്തി, അന്തമസോ യാഗും വാ ബ്യഞ്ജനം വാ ദേന്തസ്സ സാമണേരസ്സാപി ഹി മുഖം ഉല്ലോകയതോ ദുക്കടമേവ. കുരുന്ദിയം പന ‘‘ഏകാ പിണ്ഡപാതപച്ചയാതി ഭിക്ഖുനിപരിപാചിതം പിണ്ഡപാതം ഭുഞ്ജന്തസ്സ പാചിത്തിയ’’ന്തി വുത്തം.

അട്ഠാനിസംസേ സമ്പസ്സന്തി കോസമ്ബകക്ഖന്ധകേ വുത്താനിസംസേ. ഉക്ഖിത്തകാ തയോ വുത്താതി ആപത്തിയാ അദസ്സനേ അപ്പടികമ്മേ പാപികായ ച ദിട്ഠിയാ അപ്പടിനിസ്സഗ്ഗേതി. തേചത്താലീസ സമ്മാവത്തനാതി തേസംയേവ ഉക്ഖിത്തകാനം ഏത്തകേസു വത്തേസു വത്തനാ.

പഞ്ചഠാനേ മുസാവാദോതി പാരാജികസങ്ഘാദിസേസഥുല്ലച്ചയപാചിത്തിയദുക്കടസങ്ഖാതേ പഞ്ചട്ഠാനേ മുസാവാദോ ഗച്ഛതി. ചുദ്ദസ പരമന്തി വുച്ചതീതി ദസാഹപരമാദിനയേന ഹേട്ഠാ വുത്തം. ദ്വാദസ പാടിദേസനീയാതി ഭിക്ഖൂനം ചത്താരി ഭിക്ഖുനീനം അട്ഠ. ചതുന്നം ദേസനായ ചാതി ചതുന്നം അച്ചയദേസനായാതി അത്ഥോ. കതമാ പന സാതി? ദേവദത്തേന പയോജിതാനം അഭിമാരാനം അച്ചയദേസനാ, അനുരുദ്ധത്ഥേരസ്സ ഉപട്ഠായികായ അച്ചയദേസനാ, വഡ്ഢസ്സ ലിച്ഛവിനോ അച്ചയദേസനാ, വാസഭഗാമിയത്ഥേരസ്സ ഉക്ഖേപനീയകമ്മം കത്വാ ആഗതാനം ഭിക്ഖൂനം അച്ചയദേസനാതി അയം ചതുന്നം അച്ചയദേസനാ നാമ.

അട്ഠങ്ഗികോ മുസാവാദോതി ‘‘പുബ്ബേവസ്സ ഹോതി മുസാ ഭണിസ്സ’’ന്തി ആദിം കത്വാ ‘‘വിനിധായ സഞ്ഞ’’ന്തി പരിയോസാനേഹി (പാചി. ൪-൫; പരി. ൪൫൯) അട്ഠഹി അങ്ഗേഹി അട്ഠങ്ഗികോ. ഉപോസഥങ്ഗാനിപി പാണം ന ഹനേതിആദിനാ നയേന വുത്താനേവ. അട്ഠ ദൂതേയ്യങ്ഗാനീതി ‘‘ഇധ, ഭിക്ഖവേ, ഭിക്ഖു സോതാ ച ഹോതി സാവേതാ ചാ’’തിആദിനാ (ചൂളവ. ൩൪൭) നയേന സങ്ഘഭേദകേ വുത്താനി. അട്ഠ തിത്ഥിയവത്താനി മഹാഖന്ധകേ വുത്താനി.

അട്ഠവാചികാ ഉപസമ്പദാതി ഭിക്ഖുനീനം ഉപസമ്പദം സന്ധായ വുത്തം. അട്ഠന്നം പച്ചുട്ഠാതബ്ബന്തി ഭത്തഗ്ഗേ അട്ഠന്നം ഭിക്ഖുനീനം ഇതരാഹി പച്ചുട്ഠായ ആസനം ദാതബ്ബം. ഭിക്ഖുനോവാദകോ അട്ഠഹീതി അട്ഠഹങ്ഗേഹി സമന്നാഗതോ ഭിക്ഖു ഭിക്ഖുനോവാദകോ സമ്മന്നിതബ്ബോ.

ഏകസ്സ ഛേജ്ജന്തി ഗാഥായ നവസു ജനേസു യോ സലാകം ഗാഹേത്വാ സങ്ഘം ഭിന്ദതി, തസ്സേവ ഛേജ്ജം ഹോതി, ദേവദത്തോ വിയ പാരാജികം ആപജ്ജതി. ഭേദകാനുവത്തകാനം ചതുന്നം ഥുല്ലച്ചയം കോകാലികാദീനം വിയ, ധമ്മവാദീനം ചതുന്നം അനാപത്തി. ഇമാ പന ആപത്തിയോ ച അനാപത്തിയോ ച സബ്ബേസം ഏകവത്ഥുകാ സങ്ഘഭേദവത്ഥുകാ ഏവ.

നവ ആഘാതവത്ഥൂനീതി ഗാഥായ നവഹീതി നവഹി ഭിക്ഖൂഹി സങ്ഘോ ഭിജ്ജതി. ഞത്തിയാ കരണാ നവാതി ഞത്തിയാ കാതബ്ബാനി കമ്മാനി നവാതി അത്ഥോ. സേസം ഉത്താനമേവ.