൮. രൂപിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൫൮൨. തേന സമയേനാതി രൂപിയസിക്ഖാപദം. തത്ഥ പടിവിസോതി കോട്ഠാസോ.

൫൮൩-൪. ജാതരൂപരജതന്തി ഏത്ഥ ജാതരൂപന്തി സുവണ്ണസ്സ നാമം. തം പന യസ്മാ തഥാഗതസ്സ വണ്ണസദിസം ഹോതി, തസ്മാ ‘‘സത്ഥുവണ്ണോ വുച്ചതീ’’തി പദഭാജനേ വുത്തം. തസ്സത്ഥോ – ‘‘യോ സത്ഥുവണ്ണോ ലോഹവിസേസോ, ഇദം ജാതരൂപം നാമാ’’തി രജതം പന ‘‘സങ്ഖോ, സിലാ, പവാല, രജതം, ജാതരൂപ’’ന്തിആദീസു (പാചി. ൫൦൬) രൂപിയം വുത്തം. ഇധ പന യം കിഞ്ചി വോഹാരഗമനീയം കഹാപണാദി അധിപ്പേതം. തേനേവസ്സ പദഭാജനേ ‘‘കഹാപണോ ലോഹമാസകോ’’തിആദി വുത്തം. തത്ഥ കഹാപണോതി സോവണ്ണമയോ വാ രൂപിയമയോ വാ പാകതികോ വാ. ലോഹമാസകോതി തമ്ബലോഹാദീഹി കതമാസകോ. ദാരുമാസകോതി സാരദാരുനാ വാ വേളുപേസികായ വാ അന്തമസോ താലപണ്ണേനാപി രൂപം ഛിന്ദിത്വാ കതമാസകോ. ജതുമാസകോതി ലാഖായ വാ നിയ്യാസേന വാ രൂപം സമുട്ഠാപേത്വാ കതമാസകോ. ‘‘യേ വോഹാരം ഗച്ഛന്തീ’’തി ഇമിനാ പന പദേന യോ യോ യത്ഥ യത്ഥ ജനപദേ യദാ യദാ വോഹാരം ഗച്ഛതി, അന്തമസോ അട്ഠിമയോപി ചമ്മമയോപി രുക്ഖഫലബീജമയോപി സമുട്ഠാപിതരൂപോപി അസമുട്ഠാപിതരൂപോപി സബ്ബോ സങ്ഗഹിതോ.

ഇച്ചേതം സബ്ബമ്പി രജതം ജാതരൂപം ജാതരൂപമാസകോ, വുത്തപ്പഭേദോ സബ്ബോപി രജതമാസകോതി ചതുബ്ബിധം നിസ്സഗ്ഗിയവത്ഥു ഹോതി. മുത്താ, മണി, വേളുരിയോ, സങ്ഖോ, സിലാ, പവാല, ലോഹിതങ്കോ, മസാരഗല്ലം, സത്ത ധഞ്ഞാനി, ദാസിദാസഖേത്തവത്ഥുപുപ്ഫാരാമഫലാരാമാദയോതി ഇദം ദുക്കടവത്ഥു. സുത്തം ഫാലോ പടകോ കപ്പാസോ അനേകപ്പകാരം അപരണ്ണം സപ്പിനവനീതതേലമധുഫാണിതാദിഭേസജ്ജഞ്ച ഇദം കപ്പിയവത്ഥു. തത്ഥ നിസ്സഗ്ഗിയവത്ഥും അത്തനോ വാ സങ്ഘഗണപുഗ്ഗലചേതിയാനം വാ അത്ഥായ സമ്പടിച്ഛിതും ന വട്ടതി. അത്തനോ അത്ഥായ സമ്പടിച്ഛതോ നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയം ഹോതി, സേസാനം അത്ഥായ ദുക്കടം. ദുക്കടവത്ഥും സബ്ബേസമ്പി അത്ഥായ സമ്പടിച്ഛതോ ദുക്കടമേവ. കപ്പിയവത്ഥുമ്ഹി അനാപത്തി. സബ്ബമ്പി നിക്ഖിപനത്ഥായ ഭണ്ഡാഗാരികസീസേന സമ്പടിച്ഛതോ ഉപരി രതനസിക്ഖാപദേ ആഗതവസേന പാചിത്തിയം.

ഉഗ്ഗണ്ഹേയ്യാതി ഗണ്ഹേയ്യ. യസ്മാ പന ഗണ്ഹന്തോ ആപത്തിം ആപജ്ജതി, തേനസ്സ പദഭാജനേ ‘‘സയം ഗണ്ഹാതി നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയ’’ന്തി വുത്തം. ഏസ നയോ സേസപദേസുപി.

തത്ഥ ജാതരൂപരജതഭണ്ഡേസു കഹാപണമാസകേസു ച ഏകം ഗണ്ഹതോ വാ ഗണ്ഹാപയതോ വാ ഏകാ ആപത്തി. സഹസ്സം ചേപി ഏകതോ ഗണ്ഹാതി, ഗണ്ഹാപേതി, വത്ഥുഗണനായ ആപത്തിയോ. മഹാപച്ചരിയം പന കുരുന്ദിയഞ്ച സിഥിലബദ്ധായ ഥവികായ സിഥിലപൂരിതേ വാ ഭാജനേ രൂപഗണനായ ആപത്തി. ഘനബദ്ധേ പന ഘനപൂരിതേ വാ ഏകാവ ആപത്തീതി വുത്തം.

ഉപനിക്ഖിത്തസാദിയനേ പന ‘‘ഇദം അയ്യസ്സ ഹോതൂ’’തി വുത്തേ സചേപി ചിത്തേന സാദിയതി, ഗണ്ഹിതുകാമോ ഹോതി, കായേന വാ വാചായ വാ ‘‘നയിദം കപ്പതീ’’തി പടിക്ഖിപതി, അനാപത്തി. കായവാചാഹി വാ അപ്പടിക്ഖിപിത്വാപി സുദ്ധചിത്തോ ഹുത്വാ ‘‘നയിദം അമ്ഹാകം കപ്പതീ’’തി ന സാദിയതി, അനാപത്തിയേവ. തീസു ദ്വാരേസു ഹി യേന കേനചി പടിക്ഖിത്തം പടിക്ഖിത്തമേവ ഹോതി. സചേ പന കായവാചാഹി അപ്പടിക്ഖിപിത്വാ ചിത്തേന അധിവാസേതി, കായവാചാഹി കത്തബ്ബസ്സ പടിക്ഖേപസ്സ അകരണതോ അകിരിയസമുട്ഠാനം കായദ്വാരേ ച വചീദ്വാരേ ച ആപത്തിം ആപജ്ജതി, മനോദ്വാരേ പന ആപത്തി നാമ നത്ഥി.

ഏകോ സതം വാ സഹസ്സം വാ പാദമൂലേ ഠപേതി ‘‘തുയ്ഹിദം ഹോതൂ’’തി, ഭിക്ഖൂ ‘‘നയിദം കപ്പതീ’’തി പടിക്ഖിപതി, ഉപാസകോ പരിച്ചത്തം മയാ തുമ്ഹാകന്തി ഗതോ, അഞ്ഞോ തത്ഥ ആഗന്ത്വാ പുച്ഛതി – ‘‘കിം, ഭന്തേ, ഇദ’’ന്തി? യം തേന അത്തനാ ച വുത്തം, തം ആചിക്ഖിതബ്ബം. സോ ചേ വദതി – ‘‘ഗോപയിസ്സാമി, ഭന്തേ, ഗുത്തട്ഠാനം ദസ്സേഥാ’’തി, സത്തഭൂമികമ്പി പാസാദം അഭിരുഹിത്വാ ‘‘ഇദം ഗുത്തട്ഠാന’’ന്തി ആചിക്ഖിതബ്ബം, ‘‘ഇധ നിക്ഖിപാഹീ’’തി ന വത്തബ്ബം. ഏത്താവതാ കപ്പിയഞ്ച അകപ്പിയഞ്ച നിസ്സായ ഠിതം ഹോതി. ദ്വാരം പിദഹിത്വാ രക്ഖന്തേന വസിതബ്ബം. സചേ കിഞ്ചി വിക്കായികഭണ്ഡം പത്തം വാ ചീവരം വാ ആഗച്ഛതി, ‘‘ഇദം ഗഹേസ്സഥ ഭന്തേ’’തി വുത്തേ ‘‘ഉപാസക അത്ഥി അമ്ഹാകം ഇമിനാ അത്ഥോ, വത്ഥു ച ഏവരൂപം നാമ സംവിജ്ജതി, കപ്പിയകാരകോ നത്ഥീ’’തി വത്തബ്ബം. സചേ സോ വദതി, ‘‘അഹം കപ്പിയകാരകോ ഭവിസ്സാമി, ദ്വാരം വിവരിത്വാ ദേഥാ’’തി, ദ്വാരം വിവരിത്വാ ‘‘ഇമസ്മിം ഓകാസേ ഠപിത’’ന്തി വത്തബ്ബം, ‘‘ഇദം ഗണ്ഹാ’’തി ന വത്തബ്ബം. ഏവമ്പി കപ്പിയഞ്ച അകപ്പിയഞ്ച നിസ്സായ ഠിതമേവ ഹോതി, സോ ചേ തം ഗഹേത്വാ തസ്സ കപ്പിയഭണ്ഡം ദേതി, വട്ടതി. സചേ അധികം ഗണ്ഹാതി, ‘‘ന മയം തവ ഭണ്ഡം ഗണ്ഹാമ, ‘‘നിക്ഖമാഹീ’’തി വത്തബ്ബോ.

സങ്ഘമജ്ഝേ നിസ്സജ്ജിതബ്ബന്തി ഏത്ഥ യസ്മാ രൂപിയം നാമ അകപ്പിയം, ‘‘തസ്മാ നിസ്സജ്ജിതബ്ബം സങ്ഘസ്സ വാ ഗണസ്സ വാ പുഗ്ഗലസ്സ വാ’’തി ന വുത്തം. യസ്മാ പന തം പടിഗ്ഗഹിതമത്തമേവ ന തേന കിഞ്ചി കപ്പിയഭണ്ഡം ചേതാപിതം, തസ്മാ ഉപായേന പരിഭോഗദസ്സനത്ഥം ‘‘സങ്ഘമജ്ഝേ നിസ്സജ്ജിതബ്ബ’’ന്തി വുത്തം. കപ്പിയം ആചിക്ഖിതബ്ബം സപ്പി വാതി ‘‘പബ്ബജിതാനം സപ്പി വാ തേലം വാ വട്ടതി ഉപാസകാ’’തി ഏവം ആചിക്ഖിതബ്ബം.

രൂപിയപടിഗ്ഗാഹകം ഠപേത്വാ സബ്ബേഹേവ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബന്തി സബ്ബേഹി ഭാജേത്വാ പരിഭുഞ്ജിതബ്ബം. രൂപിയപടിഗ്ഗാഹകേന ഭാഗോ ന ഗഹേതബ്ബോ. അഞ്ഞേസം ഭിക്ഖൂനം വാ ആരാമികാനം വാ പത്തഭാഗമ്പി ലഭിത്വാ പരിഭുഞ്ജിതും ന വട്ടതി, അന്തമസോ മക്കടാദീഹി തതോ ഹരിത്വാ അരഞ്ഞേ ഠപിതം വാ തേസം ഹത്ഥതോ ഗളിതം വാ തിരച്ഛാനഗതപരിഗ്ഗഹിതമ്പി പംസുകൂലമ്പി ന വട്ടതിയേവ, തതോ ആഹടേന ഫാണിതേന സേനാസനധൂപനമ്പി ന വട്ടതി. സപ്പിനാ വാ തേലേന വാ പദീപം കത്വാ ദീപാലോകേ നിപജ്ജിതും കസിണപരികമ്മമ്പി കാതും, പോത്ഥകമ്പി വാചേതും ന വട്ടതി. തേലമധുഫാണിതേഹി പന സരീരേ വണം മക്ഖേതും ന വട്ടതിയേവ. തേന വത്ഥുനാ മഞ്ചപീഠാദീനി വാ ഗണ്ഹന്തി, ഉപോസഥാഗാരം വാ ഭോജനസാലം വാ കരോന്തി, പരിഭുഞ്ജിതും ന വട്ടതി. ഛായാപി ഗേഹപരിച്ഛേദേന ഠിതാ ന വട്ടതി, പരിച്ഛേദാതിക്കന്താ ആഗന്തുകത്താ വട്ടതി. തം വത്ഥും വിസ്സജ്ജേത്വാ കതേന മഗ്ഗേനപി സേതുനാപി നാവായപി ഉളുമ്പേനപി ഗന്തും ന വട്ടതി, തേന വത്ഥുനാ ഖനാപിതായ പോക്ഖരണിയാ ഉബ്ഭിദോദകം പാതും വാ പരിഭുഞ്ജിതും വാ ന വട്ടതി. അന്തോ ഉദകേ പന അസതി അഞ്ഞം ആഗന്തുകം ഉദകം വാ വസ്സോദകം വാ പവിട്ഠം വട്ടതി. കീതായ യേന ഉദകേന സദ്ധിം കീതാ തം ആഗന്തുകമ്പി ന വട്ടതി, തം വത്ഥും ഉപനിക്ഖേപം ഠപേത്വാ സങ്ഘോ പച്ചയേ പരിഭുഞ്ജതി, തേപി പച്ചയാ തസ്സ ന വട്ടന്തി. ആരാമോ ഗഹിതോ ഹോതി, സോപി പരിഭുഞ്ജിതും ന വട്ടതി. യദി ഭൂമിപി ബീജമ്പി അകപ്പിയം നേവ ഭൂമിം ന ഫലം പരിഭുഞ്ജിതും വട്ടതി. സചേ ഭൂമിംയേവ കിണിത്വാ അഞ്ഞാനി ബീജാനി രോപിതാനി ഫലം വട്ടതി, അഥ ബീജാനി കിണിത്വാ കപ്പിയഭൂമിയം രോപിതാനി, ഫലം ന വട്ടതി, ഭൂമിയം നിസീദിതും വാ നിപജ്ജിതും വാ വട്ടതി.

സചേ സോ ഛഡ്ഡേതീതി യത്ഥ കത്ഥചി ഖിപതി, അഥാപി ന ഛഡ്ഡേതി, സയം ഗഹേത്വാ ഗച്ഛതി, ന വാരേതബ്ബോ. നോ ചേ ഛഡ്ഡേതീതി അഥ നേവ ഗഹേത്വാ ഗച്ഛതി, ന ഛഡ്ഡേതി, കിം മയ്ഹം ഇമിനാ ബ്യാപാരേനാതി യേന കാമം പക്കമതി, തതോ യഥാവുത്തലക്ഖണോ രൂപിയഛഡ്ഡകോ സമ്മന്നിതബ്ബോ.

യോ ന ഛന്ദാഗതിന്തിആദീസു ലോഭവസേന തം വത്ഥും അത്തനോ വാ കരോന്തോ അത്താനം വാ ഉക്കംസേന്തോ ഛന്ദാഗതിം നാമ ഗച്ഛതി. ദോസവസേന ‘‘നേവായം മാതികം ജാനാതി, ന വിനയ’’ന്തി പരം അപസാദേന്തോ ദോസാഗതിം നാമ ഗച്ഛതി. മോഹവസേന മുട്ഠപമുട്ഠസ്സതിഭാവം ആപജ്ജന്തോ മോഹാഗതിം നാമ ഗച്ഛതി. രൂപിയപടിഗ്ഗാഹകസ്സ ഭയേന ഛഡ്ഡേതും അവിസഹന്തോ ഭയാഗതിം നാമ ഗച്ഛതി. ഏവം അകരോന്തോ ന ഛന്ദാഗതിം ഗച്ഛതി, ന ദോസാഗതിം ഗച്ഛതി, ന മോഹാഗതിം ഗച്ഛതി, ന ഭയാഗതിം ഗച്ഛതീതി വേദിതബ്ബോ.

൫൮൫. അനിമിത്തം കത്വാതി നിമിത്തം അകത്വാ, അക്ഖീനി നിമ്മീലേത്വാ നദിയാ വാ പപാതേ വാ വനഗഹനേ വാ ഗൂഥം വിയ അനപേക്ഖേന പതിതോകാസം അസമന്നാഹരന്തേന പാതേതബ്ബന്തി അത്ഥോ. ഏവം ജിഗുച്ഛിതബ്ബേപി രൂപിയേ ഭഗവാ പരിയായേന ഭിക്ഖൂനം പരിഭോഗം ആചിക്ഖി. രൂപിയപടിഗ്ഗാഹകസ്സ പന കേനചി പരിയായേന തതോ ഉപ്പന്നപച്ചയപരിഭോഗോ ന വട്ടതി. യഥാ ചായം ഏതസ്സ ന വട്ടതി, ഏവം അസന്തസമ്ഭാവനായ വാ കുലദൂസകകമ്മേന വാ കുഹനാദീഹി വാ ഉപ്പന്നപച്ചയാ നേവ തസ്സ ന അഞ്ഞസ്സ വട്ടന്തി, ധമ്മേന സമേന ഉപ്പന്നാപി അപ്പച്ചവേക്ഖിത്വാ പരിഭുഞ്ജിതും ന വട്ടന്തി.

ചത്താരോ ഹി പരിഭോഗാ – ഥേയ്യപരിഭോഗോ, ഇണപരിഭോഗോ, ദായജ്ജപരിഭോഗോ, സാമിപരിഭോഗോതി. തത്ഥ സങ്ഘമജ്ഝേപി നിസീദിത്വാ പരിഭുഞ്ജന്തസ്സ ദുസ്സീലസ്സ പരിഭോഗോ ‘‘ഥേയ്യപരിഭോഗോ’’ നാമ. സീലവതോ അപ്പച്ചവേക്ഖിതപരിഭോഗോ ‘‘ഇണപരിഭോഗോ’’ നാമ. തസ്മാ ചീവരം പരിഭോഗേ പരിഭോഗേ പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം, പിണ്ഡപാതോ ആലോപേ ആലോപേ. തഥാ അസക്കോന്തേന പുരേഭത്തപച്ഛാഭത്തപുരിമയാമപച്ഛിമയാമേസു. സചസ്സ അപ്പച്ചവേക്ഖതോവ അരുണോ ഉഗ്ഗച്ഛതി, ഇണപരിഭോഗട്ഠാനേ തിട്ഠതി. സേനാസനമ്പി പരിഭോഗേ പരിഭോഗേ പച്ചവേക്ഖിതബ്ബം, ഭേസജ്ജസ്സ പടിഗ്ഗഹണേപി പരിഭോഗേപി സതിപച്ചയതാ വട്ടതി, ഏവം സന്തേപി പടിഗ്ഗഹണേ സതിം കത്വാ പരിഭോഗേ അകരോന്തസ്സേവ ആപത്തി, പടിഗ്ഗഹണേ പന സതിം അകത്വാ പരിഭോഗേ കരോന്തസ്സ അനാപത്തി.

ചതുബ്ബിധാ ഹി സുദ്ധി – ദേസനാസുദ്ധി, സംവരസുദ്ധി, പരിയേട്ഠിസുദ്ധി, പച്ചവേക്ഖണസുദ്ധീതി. തത്ഥ ദേസനാസുദ്ധി നാമ പാതിമോക്ഖസംവരസീലം, തഞ്ഹി ദേസനായ സുജ്ഝനതോ ‘‘ദേസനാസുദ്ധീ’’തി വുച്ചതി. സംവരസുദ്ധി നാമ ഇന്ദ്രിയസംവരസീലം, തഞ്ഹി ന പുന ഏവം കരിസ്സാമീതി ചിത്താധിട്ഠാനസംവരേനേവ സുജ്ഝനതോ ‘‘സംവരസുദ്ധീ’’തി വുച്ചതി. പരിയേട്ഠിസുദ്ധി നാമ ആജീവപാരിസുദ്ധിസീലം, തഞ്ഹി അനേസനം പഹായ ധമ്മേന സമേന പച്ചയേ ഉപ്പാദേന്തസ്സ പരിയേസനായ സുദ്ധത്താ ‘‘പരിയേട്ഠിസുദ്ധീ’’തി വുച്ചതി. പച്ചവേക്ഖണസുദ്ധി നാമ പച്ചയപരിഭോഗസന്നിസ്സിതസീലം, തഞ്ഹി ‘‘പടിസങ്ഖാ യോനിസോ ചീവരം പടിസേവതീ’’തിആദിനാ (മ. നി. ൧.൨൩; അ. നി. ൬.൫൮) നയേന വുത്തേന പച്ചവേക്ഖണേന സുജ്ഝനതോ ‘‘പച്ചവേക്ഖണസുദ്ധീ’’തി വുച്ചതി. തേന വുത്തം – ‘‘പടിഗ്ഗഹണേ പന സതിം അകത്വാ പരിഭോഗേ കരോന്തസ്സ അനാപത്തീ’’തി.

സത്തന്നം സേക്ഖാനം പച്ചയപരിഭോഗോ ദായജ്ജപരിഭോഗോ നാമ, തേ ഹി ഭഗവതോ പുത്താ, തസ്മാ പിതുസന്തകാനം പച്ചയാനം ദായാദാ ഹുത്വാ തേ പച്ചയേ പരിഭുഞ്ജന്തി. കിം പന തേ ഭഗവതോ പച്ചയേ പരിഭുഞ്ജന്തി, ഗിഹീനം പച്ചയേ പരിഭുഞ്ജന്തീതി? ഗിഹീഹി ദിന്നാപി ഭഗവതാ അനുഞ്ഞാതത്താ ഭഗവതോ സന്തകാ ഹോന്തി, തസ്മാ തേ ഭഗവതോ പച്ചയേ പരിഭുഞ്ജന്തീതി (മ. നി. ൧.൨൯) വേദിതബ്ബം, ധമ്മദായാദസുത്തഞ്ചേത്ഥ സാധകം.

ഖീണാസവാനം പരിഭോഗോ സാമിപരിഭോഗോ നാമ, തേ ഹി തണ്ഹായ ദാസബ്യം അതീതത്താ സാമിനോ ഹുത്വാ പരിഭുഞ്ജന്തീതി. ഇമേസു പരിഭോഗേസു സാമിപരിഭോഗോ ച ദായജ്ജപരിഭോഗോ ച സബ്ബേസമ്പി വട്ടതി. ഇണപരിഭോഗോ ന വട്ടതി, ഥേയ്യപരിഭോഗേ കഥായേവ നത്ഥി.

അപരേപി ചത്താരോ പരിഭോഗാ – ലജ്ജിപരിഭോഗോ, അലജ്ജിപരിഭോഗോ, ധമ്മിയപരിഭോഗോ, അധമ്മിയപരിഭോഗോതി.

തത്ഥ അലജ്ജിനോ ലജ്ജിനാ സദ്ധിം പരിഭോഗോ വട്ടതി, ആപത്തിയാ ന കാരേതബ്ബോ. ലജ്ജിനോ അലജ്ജിനാ സദ്ധിം യാവ ന ജാനാതി, താവ വട്ടതി. ആദിതോ പട്ഠായ ഹി അലജ്ജീ നാമ നത്ഥി, തസ്മാ യദാസ്സ അലജ്ജീഭാവം ജാനാതി തദാ വത്തബ്ബോ ‘‘തുമ്ഹേ കായദ്വാരേ ച വചീദ്വാരേ ച വീതിക്കമം കരോഥ, തം അപ്പതിരൂപം മാ ഏവമകത്ഥാ’’തി. സചേ അനാദിയിത്വാ കരോതിയേവ, യദി തേന സദ്ധിം പരിഭോഗം കരോതി, സോപി അലജ്ജീയേവ ഹോതി. യോപി അത്തനോ ഭാരഭൂതേന അലജ്ജിനാ സദ്ധിം പരിഭോഗം കരോതി, സോപി നിവാരേതബ്ബോ. സചേ ന ഓരമതി, അയമ്പി അലജ്ജീയേവ ഹോതി. ഏവം ഏകോ അലജ്ജീ അലജ്ജീസതമ്പി കരോതി. അലജ്ജിനോ പന അലജ്ജിനാവ സദ്ധിം പരിഭോഗേ ആപത്തി നാമ നത്ഥി. ലജ്ജിനോ ലജ്ജിനാ സദ്ധിം പരിഭോഗോ ദ്വിന്നം ഖത്തിയകുമാരാനം സുവണ്ണപാതിയം ഭോജനസദിസോതി.

ധമ്മിയാധമ്മിയപരിഭോഗോ പച്ചയവസേന വേദിതബ്ബോ. തത്ഥ സചേ പുഗ്ഗലോപി അലജ്ജീ പിണ്ഡപാതോപി അധമ്മിയോ, ഉഭോ ജേഗുച്ഛാ. പുഗ്ഗലോ അലജ്ജീ പിണ്ഡപാതോ ധമ്മിയോ, പുഗ്ഗലം ജിഗുച്ഛിത്വാ പിണ്ഡപാതോ ന ഗഹേതബ്ബോ. മഹാപച്ചരിയം പന ദുസ്സീലോ സങ്ഘതോ ഉദ്ദേസഭത്താദീനി ലഭിത്വാ സങ്ഘസ്സേവ ദേതി, ഏതാനി യഥാദാനമേവ ഗതത്താ വട്ടന്തീതി വുത്തം. പുഗ്ഗലോ ലജ്ജീ പിണ്ഡപാതോ അധമ്മിയോ, പിണ്ഡപാതോ ജേഗുച്ഛോ ന ഗഹേതബ്ബോ. പുഗ്ഗലോ ലജ്ജീ, പിണ്ഡപാതോപി ധമ്മിയോ, വട്ടതി.

അപരേ ദ്വേ പഗ്ഗഹാ; ദ്വേ ച പരിഭോഗാ – ലജ്ജിപഗ്ഗഹോ, അലജ്ജിപഗ്ഗഹോ; ധമ്മപരിഭോഗോ ആമിസപരിഭോഗോതി.

തത്ഥ അലജ്ജിനോ ലജ്ജിം പഗ്ഗഹേതും വട്ടതി, ന സോ ആപത്തിയാ കാരേതബ്ബോ. സചേ പന ലജ്ജീ അലജ്ജിം പഗ്ഗണ്ഹാതി, അനുമോദനായ അജ്ഝേസതി, ധമ്മകഥായ അജ്ഝേസതി, കുലേസു ഉപത്ഥമ്ഭേതി. ഇതരോപി ‘‘അമ്ഹാകം ആചരിയോ ഈദിസോ ച ഈദിസോ ചാ’’തി തസ്സ പരിസതി വണ്ണം ഭാസതി, അയം സാസനം ഓസക്കാപേതി അന്തരധാപേതീതി വേദിതബ്ബോ.

ധമ്മപരിഭോഗ-ആമിസപരിഭോഗേസു പന യത്ഥ ആമിസപരിഭോഗോ വട്ടതി, തത്ഥ ധമ്മപരിഭോഗോപി വട്ടതി. യോ പന കോടിയം ഠിതോ ഗന്ഥോ തസ്സ പുഗ്ഗലസ്സ അച്ചയേന നസ്സിസ്സതി, തം ധമ്മാനുഗ്ഗഹേന ഉഗ്ഗണ്ഹിതും വട്ടതീതി വുത്തം.

തത്രിദം വത്ഥു – മഹാഭയേ കിര ഏകസ്സേവ ഭിക്ഖുനോ മഹാനിദ്ദേസോ പഗുണോ അഹോസി. അഥ ചതുനികായികതിസ്സത്ഥേരസ്സ ഉപജ്ഝായോ മഹാതിപിടകത്ഥേരോ നാമ മഹാരക്ഖിതത്ഥേരം ആഹ – ‘‘ആവുസോ മഹാരക്ഖിത, ഏതസ്സ സന്തികേ മഹാനിദ്ദേസം ഗണ്ഹാഹീ’’തി. ‘‘പാപോ കിരായം, ഭന്തേ, ന ഗണ്ഹാമീ’’തി. ‘‘ഗണ്ഹാവുസോ, അഹം തേ സന്തികേ നിസീദിസ്സാമീ’’തി. ‘‘സാധു, ഭന്തേ, തുമ്ഹേസു നിസിന്നേസു ഗണ്ഹിസ്സാമീ’’തി പട്ഠപേത്വാ രത്തിന്ദിവം നിരന്തരം പരിയാപുണന്തോ ഓസാനദിവസേ ഹേട്ഠാമഞ്ചേ ഇത്ഥിം ദിസ്വാ ‘‘ഭന്തേ, സുതംയേവ മേ പുബ്ബേ, സചാഹം ഏവം ജാനേയ്യം, ന ഈദിസസ്സ സന്തികേ ധമ്മം പരിയാപുണേയ്യ’’ന്തി ആഹ. തസ്സ പന സന്തികേ ബഹൂ മഹാഥേരാ ഉഗ്ഗണ്ഹിത്വാ മഹാനിദ്ദേസം പതിട്ഠാപേസും.

൫൮൬. രൂപിയേ രൂപിയസഞ്ഞീതി ഏത്ഥ സബ്ബമ്പി ജാതരൂപരജതം രൂപിയസങ്ഗഹമേവ ഗതന്തി വേദിതബ്ബം.

രൂപിയേ വേമതികോതി ‘‘സുവണ്ണം നു ഖോ, ഖരപത്തം നു ഖോ’’തിആദിനാ നയേന സംസയജാതോ.

രൂപിയേ അരൂപിയസഞ്ഞീതി സുവണ്ണാദീസു ഖരപത്താദിസഞ്ഞീ. അപിച പുഞ്ഞകാമാ രാജോരോധാദയോ ഭത്തഖജ്ജകഗന്ധപിണ്ഡാദീസു പക്ഖിപിത്വാ ഹിരഞ്ഞസുവണ്ണം ദേന്തി, ചോളഭിക്ഖായ ചരന്താനം ദസ്സന്തേ ബദ്ധകഹാപണാദീഹിയേവ സദ്ധിം ചോളകാനി ദേന്തി, ഭിക്ഖൂ ഭത്താദിസഞ്ഞായ വാ ചോളകസഞ്ഞായ വാ പടിഗ്ഗണ്ഹന്തി, ഏവമ്പി രൂപിയേ അരൂപിയസഞ്ഞീ രൂപിയം ഗണ്ഹാതീതി വേദിതബ്ബോ. പടിഗ്ഗണ്ഹന്തേന പന ‘‘ഇമസ്മിം ഗേഹേ ഇദം ലദ്ധ’’ന്തി സല്ലക്ഖേതബ്ബം. യേന ഹി അസ്സതിയാ ദിന്നം ഹോതി, സോ സതിം പടിലഭിത്വാ പുന ആഗച്ഛതി, അഥസ്സ വത്തബ്ബം – ‘‘തവ ചോളകം പസ്സാഹീ’’തി. സേസമേത്ഥ ഉത്താനത്ഥമേവ.

സമുട്ഠാനാദീസു ഛസമുട്ഠാനം, സിയാ കിരിയം ഗഹണേന ആപജ്ജനതോ, സിയാ അകിരിയം പടിക്ഖേപസ്സ അകരണതോ രൂപിയഅഞ്ഞവാദകഉപസ്സുതിസിക്ഖാപദാനി ഹി തീണി ഏകപരിച്ഛേദാനി, നോസഞ്ഞാവിമോക്ഖം, അചിത്തകം, പണ്ണത്തിവജ്ജം, കായകമ്മവചീകമ്മം, തിചിത്തം, തിവേദനന്തി.

രൂപിയസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.