൩. തതിയകഥിനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ

൪൯൭. തേന സമയേനാതി തതിയകഥിനസിക്ഖാപദം. തത്ഥ ഉസ്സാപേത്വാ പുനപ്പുനം വിമജ്ജതീതി ‘‘വലീസു നട്ഠാസു ഇദം മഹന്തം ഭവിസ്സതീ’’തി മഞ്ഞമാനോ ഉദകേന സിഞ്ചിത്വാ പാദേഹി അക്കമിത്വാ ഹത്ഥേഹി ഉസ്സാപേത്വാ ഉക്ഖിപിത്വാ പിട്ഠിയം ഘംസതി, തം ആതപേ സുക്ഖം പഠമപ്പമാണമേവ ഹോതി. സോ പുനപി തഥാ കരോതി, തേന വുത്തം – ‘‘ഉസ്സാപേത്വാ പുനപ്പുനം വിമജ്ജതീ’’തി. തം ഏവം കിലമന്തം ഭഗവാ ഗന്ധകുടിയം നിസിന്നോവ ദിസ്വാ നിക്ഖമിത്വാ സേനാസനചാരികം ആഹിണ്ഡന്തോ വിയ തത്ഥ അഗമാസി. തേന വുത്തം – ‘‘അദ്ദസ ഖോ ഭഗവാ’’തിആദി.

൪൯൯-൫൦൦. ഏകാദസമാസേതി ഏകം പച്ഛിമകത്തികമാസം ഠപേത്വാ സേസേ ഏകാദസമാസേ. സത്തമാസേതി കത്തികമാസം ഹേമന്തികേ ച ചത്താരോതി പഞ്ചമാസേ ഠപേത്വാ സേസേ സത്തമാസേ. കാലേപി ആദിസ്സ ദിന്നന്തി സങ്ഘസ്സ വാ ‘‘ഇദം അകാലചീവര’’ന്തി ഉദ്ദിസിത്വാ ദിന്നം, ഏകപുഗ്ഗലസ്സ വാ ‘‘ഇദം തുയ്ഹം ദമ്മീ’’തി ദിന്നം.

സങ്ഘതോ വാതി അത്തനോ പത്തഭാഗവസേന സങ്ഘതോ വാ ഉപ്പജ്ജേയ്യ. ഗണതോ വാതി ഇദം സുത്തന്തികഗണസ്സ ദേമ, ഇദം ആഭിധമ്മികഗണസ്സാതി ഏവം ഗണസ്സ ദേന്തി. തതോ അത്തനോ പത്തഭാഗവസേന ഗണതോ വാ ഉപ്പജ്ജേയ്യ.

നോ ചസ്സ പാരിപൂരീതി നോ ചേ പാരിപൂരീ ഭവേയ്യ, യത്തകേന കയിരമാനം അധിട്ഠാനചീവരം പഹോതി, തഞ്ചേ ചീവരം തത്തകം ന ഭവേയ്യ, ഊനകം ഭവേയ്യാതി അത്ഥോ.

പച്ചാസാ ഹോതി സങ്ഘതോ വാതിആദീസു അസുകദിവസം നാമ സങ്ഘോ ചീവരാനി ലഭിസ്സതി, ഗണോ ലഭിസ്സതി, തതോ മേ ചീവരം ഉപ്പജ്ജിസ്സതീതി ഏവം സങ്ഘതോ വാ ഗണതോ വാ പച്ചാസാ ഹോതി. ഞാതകേഹി മേ ചീവരത്ഥായ പേസിതം, മിത്തേഹി പേസിതം, തേ ആഗതാ ചീവരേ ദസ്സന്തീതി ഏവം ഞാതിതോ വാ മിത്തതോ വാ പച്ചാസാ ഹോതി. പംസുകൂലം വാതി ഏത്ഥ പന പംസുകൂലം വാ ലച്ഛാമീതി ഏവം പച്ചാസാ ഹോതീതി യോജേതബ്ബം. അത്തനോ വാ ധനേനാതി അത്തനോ കപ്പാസസുത്താദിനാ ധനേന, അസുകദിവസം നാമ ലച്ഛാമീതി ഏവം വാ പച്ചാസാ ഹോതീതി അത്ഥോ.

തതോ ചേ ഉത്തരി നിക്ഖിപേയ്യ സതിയാപി പച്ചാസായാതി മാസപരമതോ ചേ ഉത്തരി നിക്ഖിപേയ്യ, നിസ്സഗ്ഗിയം പാചിത്തിയന്തി അത്ഥോ. ഏവം പന അവത്വാ യസ്മാ അന്തരാ ഉപ്പജ്ജമാനേ പച്ചാസാചീവരേ മൂലചീവരസ്സ ഉപ്പന്നദിവസതോ യാവ വീസതിമോ ദിവസോ താവ ഉപ്പന്നം പച്ചാസാചീവരം മൂലചീവരം അത്തനോ ഗതികം കരോതി, തതോ ഉദ്ധം മൂലചീവരം പച്ചാസാചീവരം അത്തനോ ഗതികം കരോതി. തസ്മാ തം വിസേസം ദസ്സേതും ‘‘തദഹുപ്പന്നേ മൂലചീവരേ’’തിആദിനാ നയേന പദഭാജനം വുത്തം, തം ഉത്താനത്ഥമേവ.

വിസഭാഗേ ഉപ്പന്നേ മൂലചീവരേതി യദി മൂലചീവരം സണ്ഹം, പച്ചാസാചീവരം ഥൂലം, ന സക്കാ യോജേതും. രത്തിയോ ച സേസാ ഹോന്തി, ന താവ മാസോ പൂരതി, ന അകാമാ നിഗ്ഗഹേന ചീവരം കാരേതബ്ബം. അഞ്ഞം പച്ചാസാചീവരം ലഭിത്വായേവ കാലബ്ഭന്തരേ കാരേതബ്ബം. പച്ചാസാചീവരമ്പി പരിക്ഖാരചോളം അധിട്ഠാതബ്ബം. അഥ മൂലചീവരം ഥൂലം ഹോതി, പച്ചാസാചീവരം സണ്ഹം, മൂലചീവരം പരിക്ഖാരചോളം അധിട്ഠഹിത്വാ പച്ചാസാചീവരമേവ മൂലചീവരം കത്വാ ഠപേതബ്ബം. തം പുന മാസപരിഹാരം ലഭതി, ഏതേനുപായേന യാവ ഇച്ഛതി താവ അഞ്ഞമഞ്ഞം മൂലചീവരം കത്വാ ഠപേതും വട്ടതീതി. സേസം ഉത്താനമേവ.

സമുട്ഠാനാദീനി പഠമകഥിനസദിസാനേവാതി.

തതിയകഥിനസിക്ഖാപദവണ്ണനാ നിട്ഠിതാ.