൯-൧൦. പഠമദ്വയസുത്താദിവണ്ണനാ

൯൨-൯൩. നവമേ ദ്വയന്തി ദ്വേ ദ്വേ കോട്ഠാസേ. ദസമേ ഇത്ഥേതം ദ്വയന്തി ഏവമേതം ദ്വയം. ചലഞ്ചേവ ബ്യഥഞ്ചാതി അത്തനോ സഭാവേന അസണ്ഠഹനതോ ചലതി ചേവ ബ്യഥതി ച. യോപി ഹേതു യോപി പച്ചയോതി ചക്ഖുവിഞ്ഞാണസ്സ വത്ഥാരമ്മണം ഹേതു ചേവ പച്ചയോ ച. കുതോ നിച്ചം ഭവിസ്സതീതി കേന കാരണേന നിച്ചം ഭവിസ്സതി. യഥാ പന ദാസസ്സ ദാസിയാ കുച്ഛിസ്മിം ജാതോ പുത്തോ പരോവ ദാസോ ഹോതി, ഏവം അനിച്ചമേവ ഹോതീതി അത്ഥോ. സങ്ഗതീതി സഹഗതി. സന്നിപാതോതി ഏകതോ സന്നിപതനം. സമവായോതി ഏകതോ സമാഗമോ. അയം വുച്ചതി ചക്ഖുസമ്ഫസ്സോതി ഇമിനാ സങ്ഗതിസന്നിപാതസമവായസങ്ഖാതേന പച്ചയേന ഉപ്പന്നത്താ പച്ചയനാമേനേവ സങ്ഗതി സന്നിപാതോ സമവായോതി അയം വുച്ചതി ചക്ഖുസമ്ഫസ്സോ.

സോപി ഹേതൂതി ഫസ്സസ്സ വത്ഥു ആരമ്മണം സഹജാതാ തയോ ഖന്ധാതി അയം ഹേതു. ഫുട്ഠോതി ഉപയോഗത്ഥേ പച്ചത്തം, ഫസ്സേന ഫുട്ഠമേവ ഗോചരം വേദനാ വേദേതി, ചേതനാ ചേതേതി, സഞ്ഞാ സഞ്ജാനാതീതി അത്ഥോ. ഫുട്ഠോതി വാ ഫസ്സസമങ്ഗീപുഗ്ഗലോ, ഫസ്സേന ഫുട്ഠാരമ്മണമേവ വേദനാദീഹി വേദേതി ചേതേതി സഞ്ജാനാതീതിപി വുത്തം ഹോതി. ഇതി ഇമസ്മിം സുത്തേ സമതിംസക്ഖന്ധാ കഥിതാ ഹോന്തി. കഥം? ചക്ഖുദ്വാരേ താവ വത്ഥു ചേവ ആരമ്മണഞ്ച രൂപക്ഖന്ധോ, ഫുട്ഠോ വേദേതീതി വേദനാക്ഖന്ധോ, ചേതേതീതി സങ്ഖാരക്ഖന്ധോ, സഞ്ജാനാതീതി സഞ്ഞാക്ഖന്ധോ, വിജാനാതീതി വിഞ്ഞാണക്ഖന്ധോതി. സേസദ്വാരേസുപി ഏസേവ നയോ. മനോദ്വാരേപി ഹി വത്ഥുരൂപം ഏകന്തതോ രൂപക്ഖന്ധോ, രൂപേ പന ആരമ്മണേ സതി ആരമ്മണമ്പി രൂപക്ഖന്ധോതി ഛ പഞ്ചകാതിംസ ഹോന്തി. സങ്ഖേപേന പനേതേ ഛസുപി ദ്വാരേസു പഞ്ചേവ ഖന്ധാതി സപച്ചയേ പഞ്ചക്ഖന്ധേ അനിച്ചാതി വിത്ഥാരേത്വാ വുച്ചമാനേ ബുജ്ഝനകാനം അജ്ഝാസയേന ഇദം സുത്തം ദേസിതന്തി.

ഛന്നവഗ്ഗോ നവമോ.